Enn hitnar í kolunum
Eftir Baldur Arnarson baldura@mbl.is
Dímítrí Medvedev Rússlandsforseti dró upp líkindi með átökunum í Georgíu eftir upplausn Sovétríkjanna og atburðarásinni undanfarnar vikur, þegar hann skýrði frá ákvörðun stjórnar sinnar.
„Niðurstaðan varð sú að þúsundir manna týndu lífi, tugir þúsunda urðu að flýja heimili sín [...] Og það voru Rússar sem á þeim tíma komu í veg fyrir útrýmingu Abkasa og Osseta,“ sagði Medvedev, og rifjaði upp hvernig Zviad Gamsakhurdia, þáverandi Georgíuforseti, fyrirskipaði árásir á borgirnar Sukhumi í Abkasíu og Tskhinvali í S-Ossetíu 1991.
Má í þessu sambandi rifja upp að borgarastríðinu í Georgíu lauk á þann veg að héruðin lýstu yfir sjálfstæði og komu í kjölfarið á fót sjálfstjórn sem síðan hefur verið við lýði.
Rússar eru einangraðir í afstöðu sinni til sjálfstæðis héraðanna og þvert á óskir þeirra um stuðning alþjóðasamfélagsins hefur ákvörðun þeirra víða verið fordæmd.
Condoleezza Rice, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, kvaðst harma ákvörðun Rússa.
„Abkasía og Suður-Ossetía eru innan hinna alþjóðlega viðurkenndu landamæra Georgíu og munu verða það áfram,“ sagði Rice, um leið og hún gagnrýndi Rússa fyrir að virða ekki skuldbindingar sínar.
„Við óttumst stríð“
Bernard Kouchner, utanríkisráðherra Frakklands, sagði rússneskar hersveitir standa fyrir þjóðernishreinsunum í bænum Akhalgori í Suður-Ossetíu.„Við óttumst stríð en við viljum ekki efna til átaka,“ sagði Kouchner.
Míkhaíl Saakashvili Georgíuforseti brást æfur við stuðningsyfirlýsingunni og sagði Rússlandsher stefna að því að taka yfir hernaðarlega mikilvæg svæði í nágrenni Tíblisi, höfuðborgar Georgíu.
Varaði forsetinn Rússa við því að árásum á höfuðborgina yrði mætt af hörku, um leið og hann skoraði á vesturveldin að grípa til harðari aðgerða gegn Rússlandsher.
Giga Bokeria, aðstoðarutanríkisráðherra Georgíu, tók dýpra í árinni og sagði yfirlýsinguna „ódulda innlimun“ Rússa á héruðunum.
Leiðtogar héraðanna tveggja fögnuðu hins vegar yfirlýsingu Medvedev forseta og lýstu henni sem sögulegum tíðindum. Það sjónarmið hefur heyrst í kjölfar átakanna í Georgíu að vesturveldin beiti Rússa minni þrýstingi en ella sökum þess að þau þurfi á þeim að halda við úrlausn ýmissa brýnna mála, á borð við kjarnorkudeilu Írana og afvopnunarmál almennt, svo ekki sé minnst á þörf margra evrópskra borga fyrir rússneskt gas.
Nú eru hins vegar teikn á lofti um að átökin hafi þegar sett alvarlegt strik í samvinnuna við Rússa.
Kjarnorkusamvinna í uppnámi
Fyrirhugaður samningur Rússa og Bandaríkjamanna í kjarnorkumálum verður að öllum líkindum settur á ís, ásamt því sem líkur á inngöngu Rússa í Alþjóðaviðskiptastofnunina (WTO) hafa minnkað.Annað dæmi er að forsetaefnin John McCain og Barack Obama hafa lagt fram tillögur um margvíslega samvinnu við Rússa, nái þeir kjöri til forseta í nóvember, stefnumótun sem öruggt er að verði tekin til endurmats næstu vikur og mánuði.
Samband Rússa og Atlantshafsbandalagsins, NATO, er einnig stirt.
Eitt skýrasta dæmið um þessa þróun er hótun Rússa um að loka fyrir vopnaflutningaleið til Afganistans um Rússland og Mið-Asíu, hjáleið sem nýst hefur til að komast hjá óróanum við landamæri Pakistans.
Hótunin er litin alvarlegum augum, enda hersveitir NATO í Afganistan háðar aðfluttum aðföngum, að því er segir í dagblaðinu The Times.
Kuldinn í kjarnorkusamvinnu Rússa og Bandaríkjamanna gæti haft víðtækari áhrif, ekki síst í því ljósi að stjórnvöld í Norður-Kóreu hóta nú að hætta niðurrifi kjarnorkuvera sökum þess að Bandaríkin hafa ekki tekið landið af lista yfir ríki sem styðja hryðjuverkasamtök.




































