Japanar kunna vel að meta nautasteikur en leiða líklega sjaldan hugann að því að nautakjötsframleiðsla eykur þrýsting á viðkvæm vatnsból í Bandaríkjunum. Sama gildir um kínversku framleiðsluvörurnar sem auka á ærinn vatnsvanda án vitundar neytenda á Vesturlöndum.

Almennt má segja að lækkun grunnvatnsstöðu og ásókn í vatnsból sé á meðal helstu áskorana á sviði umhverfismála sem um getur, staðreynd sem alþjóðlegum degi vatnsins 22. mars er ætlað að minna á.

Skipta má ríkjum í tvo hópa eftir því hvort þau flytja inn meira af vatni í óbeinum vatnsflutningum en þau flytja út til annarra landa.

Bandaríkin, Kanada, Frakkland, Ástralía, Kína, Þýskaland, Brasilía, Holland og Argentína flytja mest út af vatni í óbeinum vatnsflutningum og gildir þá einu hvort um er að ræða argentínskt nautakjöt, frönsk vín úr vínþrúgum eða vatnsfrekar framleiðsluvörur frá Kína.

Nokkur þessara ríkja raða sér efst á lista yfir þau lönd sem flytja mest inn af vatni í óbeinum vatnsflutningum, þar sem Bandaríkin, Þýskaland, Japan, Ítalía, Frakkland, Holland, Bretland og Kína raða sér í efstu sætin, að því er fram kemur í nýlegri grein Chapagain og Hoekstra í Water International.

Eins og samanlögð úrkoman

Tölfræðin er athygliverð.

Hollendingar flytja inn jafn mikið vatn í óbeinum vatnsflutningum og sem nemur úrkomunni í landinu.

Jórdanar eru einnig mjög háðir vatninu og flytja inn í óbeinum vatnsflutningum fimmfalt meira vatn en endurnýjast með náttúrulegum hætti í vatnsforðabúrunum.

Þjóðverjar, Hollendingar og Bretar flytja inn meira vatn í óbeinum vatnsflutningum en þeir flytja út. Frakkar flytja aftur á móti meira út af vatni en þeir flytja inn, samkvæmt sömu skilgreiningu.

Tvímenningarnir benda einnig á að þrátt fyrir að Bandaríkin flytji út þrefalt meira vatn í óbeinum vatnsflutningum en Ástralía sé síðarnefnda ríkið efst á lista yfir ríki sem flytja út vatn með þessum hætti, að frádregnum innflutningnum.

Auðvelt að draga úr sóuninni

Um 70% alls ferskvatns í heiminum eru nýtt til landbúnaðarframleiðslu og væri auðvelt að draga úr sóuninni með því að innleiða nútímatækni við áveitur og leggja af bruðl með vatn við vökvun ræktarlands.

Með líku lagi myndi aukin neysla grænmetis á kostnað kjöts hafa umtalsverðan vatnssparnað í för með sér, þótt vatnsþörf kjötframleiðslu sé vitaskuld breytileg eftir dýrum.

Aukinni neyslu fylgir aukin vatnsnotkun og benda þeir Chapagain og Hoekstra á að þótt vatnsþörf Kínverja og Indverja sé lítil á hvern íbúa, eða 702 rúmmetrar á ári annars vegar og 980 rúmmetrar hins vegar, muni sú staða breytast og fara að bera á vatnsskorti þegar stærri hluti þegna þessara tveggja fjölmennustu ríkja heims fer að tileinka sér vestræna lífshætti.

Niðurstaða tvímenninganna er að 16% vatnsnotkunar heimsins fari til framleiðslu á útflutningsvörum, magn sem líklegt sé að muni aukast eftir því sem milliríkjaverslun eykst.

Leggja þeir því til að meiri gaumur verði gefinn að óbeinum vatnsflutningum og að þeim áhrifum sem þeir hafa á lífríki heimsins.

Vatns er þörf

Óbeinir vatnsflutningar er hugtak sem er notað yfir flutning vara, sem krefjast mikils vatns í framleiðslu, yfir landamæri. Kjöt er vatnsfrekt í framleiðslu og krafðist árið 2000 um 30% þess vatns sem fór til matvælaframleiðslu í heiminum. Hlutur þess í orkuinnihaldi þeirra matvara sem mannkynið framleiðir er aðeins tæp 6%. Til samanburðar er kornmeti að baki tæplega 24% vatnsþarfarinnar og hlutur þess af orkuinnihaldi matvara um 51%.

Tekið skal fram að hlutur kjöts í próteinframleiðslu er hærri, eða 15,3%. Hlutur kornmetis er 48,2%. Þá er hlutur kornmetis í óbeinum vatnsflutningum 20,3% og kjöts 12,9%. Þetta kemur fram í skýrslu Daniel Zimmer og Daniel Renault um óbeina vatnsflutninga sem unnin var fyrir Matvæla- og landbúnaðarstofnun SÞ.