Reuters

Tóbaksfyrirtækið Phillip Morris hefur stefnt norska ríkinu vegna laga, sem tóku gildi um áramótin og banna verslunareigendum að hafa tóbaksvörur sýnilegar. Svipuð lög eru í gildi hér og höfðuðu tóbaksfyrirtæki mál hér á landi til að fá þeim hnekkt en án árangurs. 

Markmiðið með lögunum er að draga úr freistingu neytenda til að kaupa tóbaksvörur. Blaðið Dagens Næringsliv hefur eftir  Anne Edwards,  talsmanni Philip Morris International, að það sé skiljanlegt að norsk stjórnvöld vilji draga úr reykingum Norðmanna enda séu reykingar hættulegar heilsunni. Hins vegar liggi engar vísindalegar sannanir fyrir því, að þetta bann við að hafa tóbaksvörur sýnilegar í söluturnum og matvöruverslunum dragi úr reikningum og bannið sé viðskiptahindrun, sem brjóti gegn reglum um frjálsa samkeppni, því  reykingamenn séu líklegri en ella til að kaupa aðeins þá tegund sem þeir þekkja ef þeir sjá ekki úrvalið.

Þá hefur blaðið eftir Edwards, að  ekkert bendi til þess að á Íslandi hafi umrætt bann, sem sett var á árið 2001, dregið úr reykingum almennings. Hún segir, að á nokkrum stöðum í Kanada, Ástralíu og á Írlandi, hafi svipað bann verið sett og hefur Philip Morris þegar höfðað mál gegn írskum stjórnvöldum.   

Nú íhuga hins vegar fleiri Evrópulönd að leggja bann við að hafa tóbaksvörur sýnilegar og því gæti niðurstaðan í málinu í Noregi haft áhrif á öllu Evrópska efnahagssvæðinu.

Hæstiréttur Íslands féllst árið 2006 ekki á þá kröfu alþjóðlegra tóbaksfyrirtækja um að heimilt væri að hafa tóbak eða vörumerki tóbaks frá þeim sýnileg viðskiptavinum á útsölustöðum, þrátt fyrir ákvæði íslenskra tóbaksvarnalaga. Sagði rétturinn að löggjafanum væri heimilt að setja skorður við því að heilsuspillandi vörur á borð við tóbak væru í augsýn annarra viðskiptavina en þeirra, sem vildu kaupa þær.

Hæstiréttur féllst hins vegar á kröfu erlendra tóbaksfyrirtækja og íslensks forsvarsmanns tóbaksverslunar, að heimilt væri að hafa hafa tóbaksvörur frá félögunum sýnilegar viðskiptavinum í versluninni á þeim forsendum að um væri að ræða sérverslun fyrir tóbaksvörur.