"Viðbrögð við ofurálagi eða áföllum eru mjög einstaklingsbundin sem ráðast af eðli og þunga áfallsins og þoli hvers og eins á þeirri stundu sem það dynur yfir," segir Rudolf Adolfsson geðhjúkrunarfræðingur þegar Morgunblaðið innti hann eftir því hvort skjálftar á borð við þann sem átti upptök sín á Suðurlandi á laugardag geti haft alvarleg áhrif á andlega heilsu fólks.

Bendir hann á í þessu sambandi að minningar um fyrri áföll og tilfinningar þeim tengdar ýfist gjarnan upp og valdi sársauka á erfiðum stundum og segir því að það skipti miklu máli að virðing sé borin fyrir tilfinningum og viðbrögðum þeirra sem atburðina upplifa í þeirri mynd sem þau birtast.

"Það er afar mikilvægt að maður noti ekki sjálfan sig sem viðmið á það hvað séu rétt og hvað röng viðbrögð við áföllum því fólk getur borið svo margt í farteskinu sem aðrir hafa ekki hugmynd um," ítrekar hann. Rudolf segir að fyrstu viðbrögðin "hjá eðlilegu fólki sem upplifir óeðlilegar kringumstæður" séu oftast doði og óraunveruleikatilfinning en bætir því við að slík viðbrögð staldri yfirleitt stutt við, í mesta lagi í nokkra daga.

"Mörgum finnst ef til vill undarlegt og jafnvel óeðlilegt hvað þeir eru rólegir," segir hann, "en það er mikilvægt að hafa í huga að þessi doði er ákveðin tímabundin vörn gegn óbærilegum hugsanatilfinningum," segir hann. Reiknar hann með því að fólk sem lendir í slíkum aðstæðum geti fundið fyrir einhvers konar hugsanatruflunum, sem lýsi sér í því að hluta af atburðarásinni skjóti upp í hugann aftur og aftur. Það séu þó eðlileg viðbrögð og að atburðir á borð við þann sem hér um ræðir þurfi tíma til að renna sitt skeið.

"Ég segi mjög oft við fólk, sem hefur orðið fyrir ofurálagi eða áföllum, að versti óvinur þeirra sé þeirra eigin hugsanir," segir hann og bætir við að aðalatriðið í þessu sambandi sé að fólk geti sett hugsanir sínar og tilfinningar í orð og í eyra einhvers sem það treystir.

"Aðalatriðið er fyrst og fremst að forðast það að flýja eigin hugsanir og tilfinningar. Sumir gera það með því að deyfa sársaukann með áfengi og róandi lyfjum sem er slæmur kostur."Rudolf segir að stundum sé gott og nauðsynlegt að leita til hlutlausra aðila, svo sem heilbrigðisstarfsfólks, presta eða kennara en leggur áherslu á að enginn komi í stað nánustu ættingja og vina.

Stöðugur straumur af fólki

Stöðugur straumur hefur verið af fólki til þess að leita sér áfallahjálpar í fjöldahjálparstöð Rauða krossins í grunnskólanum á Hellu síðan á sunnudag, að sögn Elínar Jónasdóttur sálfræðings hjá Rauða krossinum, en hún segist ekki hafa undir höndumnákvæma tölu yfir þá sem hafa þurft á hjálp að halda.

Almannavarnanefnd Rangárvallasýslu fór þess á leit við Rauða krossinn að hann opnaði fjöldahjálparstöð vegna skjálftans á Suðurlandi og var opnuð miðstöð í grunnskólanum á Hvolsvelli á sunnudag en hún síðan færð til grunnskólans á Hellu enda að sögn Elínar mun meiri þörf fyrir áfallahjálp þar.

Elín segir það einstaklingsbundið hvernig fólk hafi brugðist við skjálftanum á laugardag en segir það greinilegt að hann hafi meira eða minna haft áhrif á alla. "Fólk upplifir náttúruhamfarir sem þessar sem áfall vegna þess að það hefur enga stjórn á aðstæðunum. Í því felst óöryggið," útskýrir hún. Elín segir marga upplifa óöryggi en einnig kvíða yfir því að þurfa að upplifa annan eins skjálfta eða jafnvel verri. "Margir hafa á orði að þeir vilji ekki upplifa þetta aftur," segir hún en bætir því við að fólk sé almennt afar duglegt.

Aðspurð segir Elín að í flestum tilfellum nái fólk að vinna sig úr áfalli sem þessu annað hvort á eigin spýtum eða með hjálp sinna nánustu. "Það er ljóst að áfall sem þetta hefur áhrif á alla til lengdar en við vonumst til þess að það verði góð áhrif þegar til lengri tíma er litið og á ég þá við að fólk nái að þroskast og vaxa með þessari reynslu."