Markmið sem sett voru með samningi stjórnvalda og Bændasamtakanna um framleiðslu sauðfjárafurða á árunum 1995-2000 náðust að nokkru leyti en sauðfjárræktin stendur enn höllum fæti. Þetta eru helstu niðurstöður nýrrar skýrslu Ríkisendurskoðunar um framkvæmd búvörulaga og sauðfjársamningsins. Áætlaður kostnaður ríkissjóðs vegna þessa samnings var um 10,5 milljarðar króna, þar af 7,4 milljarðar í beingreiðslur til bænda, og segir Ríkisendurskoðun það vera innan þeirra marka sem sett voru í upphafi.

Í skýrslunni kemur m.a. fram að svipaður fjöldi sauðfjár er nú í landinu og í upphafi samningstímabilsins, eða 465 þúsund. Búum með virku greiðslumarki fækkaði um 208 en Ríkisendurskoðun segir að þrátt fyrir það hafi framleiðsla á kindakjöti aukist um rúm 1.600 tonn og birgðir hafi aukist. Á sama tíma hafi verð til framleiðenda kindakjöts lækkað um 6% en verðið til neytenda hækkað um 17%, miðað við vísitölu neysluverðs árið 2000.

"Þrátt fyrir þessa verðhækkun og aukna samkeppni við aðrar kjöttegundir hefur sala kindakjöts aukist um 4% á samningstímanum. Það má því segja að samkeppnishæfni kindakjötsins hafi verið tryggð að þessu leyti á samningstímanum. Hagkvæmni í rekstri virðist vera að aukast þegar tekið er mið af breytilegum kostnaði sem hefur staðið í stað þrátt fyrir aukna framleiðslu sauðfjárbúa. Hins vegar er ljóst að ýmis rekstrarkostnaður, fjármagnsgjöld og afskriftir hafa hækkað umtalsvert á tímabilinu," segja skýrsluhöfundar Ríkisendurskoðunar.

Í skýrslunni kemur ennfremur í ljós að launagrunnur sauðfjárbænda hefur hækkað á sambærilegan hátt og hjá öðrum viðmiðunarstéttum á tímabilinu. Ríkisendurskoðun segir engu að síður ljóst að afkoma sauðfjárbænda dugi "engan veginn til að greiða eigendum sínum né öðrum þau laun sem verðlagsgrundvöllurinn gerði ráð fyrir". Þannig sé ljóst að tekjugrundvöllur sé jafn ótraustur og áður en þróunin jákvæð þegar litið sé til framlegðar búanna.

188 milljónir í hagræðingar-verkefni og vöruþróun

Framkvæmdanefnd búvörusamningsins hafði heimild til að ráðstafa eftirstöðvum beingreiðslna til markaðsaðgerða fyrir kindakjöt. Í skýrslunni kemur fram að á grundvelli þeirrar heimildar hafi 110 milljónum verið varið til markaðsaðgerða. Samkvæmt skýrslunni var stefnt að því að kaupa um 30 þúsund ærgildi á tímabilinu og farga sama fjölda af kindum. Keypt voru um 13 þúsund ærgildi og rúmlega 20 þúsund kindum fargað. Öllum keyptum ærgildum var endurúthlutað.

Til verkefna á sviði hagræðingar og vöruþróunar var áætlað að veita 218 milljónir króna en greiðslur námu 188 milljónum á samningstímanum til 33 aðila. Þar af komu rúmar 30 milljónir í hlut Sláturfélags Suðurlands.