Hreinn Loftsson, stjórnarformaður Baugs, segir m.a. í samtali við Björn Jóhann Björnsson að ummæli forstjóra Baugs um mútugreiðslur til forsætisráðherra hafi verið sögð í hálfkæringi.

Hreinn Loftsson, stjórnarformaður Baugs og hæstaréttarlögmaður, sem staddur er í London, segist ekki skilja hvað Davíð Oddssyni forsætisráðherra gangi til með þeim ummælum í viðtali í Ríkisútvarpinu að Jón Ásgeir Jóhannesson, forstjóri Baugs, hefði sagt að bjóða þyrfti Davíð 300 milljónir króna gegn því að hann léti af andstöðu sinni við Baug. Segist Hreinn hafa ítrekað það við Davíð, síðast í símtali skömmu fyrir útvarpsþáttinn í gærmorgun, að orð Jóns Ásgeirs hefðu verið sögð í hálfkæringi og m.a. í tengslum við sögusagnir um að Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, hefði borið fé á Davíð.

Hreinn segir Davíð vera farinn að upplifa sinn sannleika á einhvern annan hátt en hann. Hann segir að þegar þeir Davíð hittust í London laugardaginn 26. janúar á síðasta ári hafi átt sér stað mikil umræða á Alþingi um matvörumarkaðinn nokkrum dögum áður. Þar hafi Össur Skarphéðinsson, formaður Samfylkingarinnar, farið mikinn og m.a. notað nafn sitt "til að espa Davíð upp" og að það hafi verið hæg heimatökin fyrir ríkisstjórnina að grípa fram fyrir hendurnar "á þessum mönnum" og kveða niður þessa einokun, þar sem helsti trúnaðarmaður ríkisstjórnarinnar hafi verið Hreinn Loftsson í Baugi. Í svarræðu á Alþingi hafi Davíð komið með yfirlýsingar sem hann hafi tekið mjög alvarlega.

"Ég sá að undir þeim kringumstæðum gæti ég ekki setið sem trúnaðarmaður hans og haft formennsku í framkvæmdanefnd um einkavæðingu og yrði því að segja mig úr nefndinni. Ég reyndi að hafa samband við Davíð en hann var þá að fara til London. Ég hafði frumkvæði að því að hitta hann og hann veitti mér áheyrn," segir Hreinn sem hitti Davíð að máli á Mayfayre House-hótelinu í London laugardaginn 26. janúar 2002.

"Þessi Jón Gerhard"

Hreinn segist hafa átt tveggja til þriggja tíma fund með Davíð þar sem þeir hafi setið einir og ræðst við.

"Ég greindi honum frá því að ég gæti ekki setið sem formaður í nefndinni og myndi segja mig úr henni. Ég rakti fyrir honum ástæður þess. Við ræddum þá ýmis mál og meðal annars bar á góma að ýmsar sögusagnir væru í gangi. Hann dró ekki á fundi okkar úr gagnrýni sinni á Baug og helstu eigendur fyrirtækisins, frekar en hann hafði gert á þinginu, og viðhafði þar mjög hörð ummæli. Meðal annars kom fram hjá honum að sögusagnir væru um að þeir feðgar [Jón Ásgeir Jóhannesson og Jóhannes Jónsson - innsk. blm.] ættu eitthvert félag í sameiningu með Jóni Gerhard. Ég hafði þetta nafn eftir eins og það væri þýskt. Þetta var í fyrsta skipti sem ég heyrði það nafn nefnt og hafði ekki heyrt um að það ætti sér stað einhvers konar hækkun í hafi, að það væri verið að halda eftir einhverri "kommisjón" á bankareikningum í gegnum það félag úti í Bandaríkjunum. Fleira kom fram á þessum fundi sem ástæðulaust er að rekja," segir Hreinn, sem segist hafa verið hugsi og áhyggjufullur eftir þennan fund og einnig umræðuna á Alþingi.

Hreinn segist aldrei hafa heyrt minnst á "þennan Jón Gerhard" fyrr en á fundinum með Davíð. Við heimkomuna frá London hafi hann spurst fyrir um það hjá Baugi hvort menn könnuðust við manninn. "Þá kom í ljós að hann hét Jón Gerald og var Sullenberger," segir Hreinn og ræddi málið við ýmsa menn innan fyrirtækisins og varaði þá við.

"Ég óttaðist að það andrúmsloft og sú harka sem var að skapast í kringum fyrirtækið myndi leiða til einhverra aðgerða. Engar hótanir um slíkt voru komnar fram með beinum hætti, þetta var bara mitt mat, að harkan væri orðin þannig að búast mætti við því að einhver angi ríkisvaldsins kæmi inn í fyrirtækið, hvort sem það væru skattyfirvöld, lögreglan eða Samkeppnisstofnun," segir Hreinn.

Snæddu þrír saman á kínverskum veitingastað

Eftir fundinn á hótelinu í London segir Hreinn að ákveðið hafi verið að hittast um kvöldið sama dag og fara út að borða. Þar hafi Illugi Gunnarsson, aðstoðarmaður forsætisráðherra, bæst í hópinn og snætt með þeim Davíð á kínverskum veitingastað.

"Bæði undir borðum og á eftir voru menn að ræða ýmis mál. Við fórum vítt og breitt yfir sviðið og ég greindi meðal annars Davíð frá því að ýmsar miður fallegar sögusagnir væru á sveimi í þjóðfélaginu, ekki bara um þessa menn, heldur einnig hann og erfitt væri að bera slíkar sögur af sér. Í hans tilviki væru meðal annars sögusagnir um samband hans við Kára Stefánsson. Þá gat ég þess að Jón Ásgeir hefði sagt í hálfkæringi að það væri kannski rétt að borga honum [Davíð - innsk. blm.] 300 milljónir inn á reikning í útlöndum, líkt og sagt var að Kári hefði gert. Þetta ítrekaði ég við hann í morgun [gærmorgun] þegar Davíð hringdi í mig áður en hann fór í útvarpið. Þá ítrekaði ég að þetta hefði verið sagt undir þessum kringumstæðum í hálfkæringi og engin alvara hefði verið á bak við það. Þess vegna er að mínu mati öldungis fráleitt að setja þetta fram á þann hátt sem hann gerði í útvarpinu. Ég bara skil ekki hvað honum gengur til," segir Hreinn.

-Er hægt að tala um mútugreiðslur til forsætisráðherra í hálfkæringi?

"Ég sagði honum að ýmsar kjaftasögur væru í gangi og að þetta hefði verið tekið sem dæmi, nánast sem grín, því að það væri svo fráleitt að nokkrum dytti slíkt í hug. Það er ótrúlegt að bera þetta síðan á borð rúmu ári síðar, með þeim hætti sem hann hefur gert."

-Hvaða hörðu ummæli um Baug viðhafði hann á fundi ykkar í London?

"Hann lá ekkert á skoðun sinni á Baugi og helstu eigendum fyrirtækisins, ekkert frekar en hann hafði gert á þinginu. Hann dró ekkert úr því í okkar samtali. Einstök ummæli man ég ekki nákvæmlega en það hefur legið fyrir lengi að Davíð hefur verið mjög óvæginn í gagnrýni sinni á fyrirtækið, bæði opinberlega og í samtölum. Ekkert þýðir að mótmæla því."

-Þið Davíð hittist á tveggja til þriggja tíma fundi á hótelinu og síðan aftur um kvöldið, þið hafið átt margt órætt?

"Við erum gamlir kunningjar og fórum vítt yfir sviðið. Við Davíð höfum oft borðað saman og það hefur ekki verið neitt tiltökumál að hitta hann þegar ég hef komið hingað út. Þegar við lukum okkar fundi fórum við út að borða. Eftir matinn komu sögusagnir upp í óformlegu spjalli, sem enginn leggur í raun trúnað á."

-Hvernig skýrirðu þá þróun sem orðið hefur á máli ykkar?

"Ég get í rauninni ekki skýrt hana, ég skil hana ekki. Ég hreinlega skil ekki hvað mönnum gengur til."

-Hafið þið Davíð einhver samskipti haft eftir þennan fund í London?

"Ég hafði ekki talað við hann í rúmt ár þegar hann hringdi í morgun [gærmorgun] áður en hann fór í útvarpið. Ég ítrekaði þar að ég segðist ekki skilja að hann minntist þess ekki að hafa nefnt nafn Jóns Geralds á nafn."

"Valdamenn eiga ekki einkarétt á sannleikanum"

Hreinn segir fjölmarga vera til frásagnar um að hann hafi leitað upplýsinga innan Baugs um Jón Gerald í lok janúar í fyrra og hugsanleg tengsl við fyrirtæki hans, Nordica, skömmu eftir fundinn í London með Davíð. Síðan hafi Davíð "misst það út úr sér" í viðtali á Stöð 2 að hann hafi ekki heyrt nafn Jóns Geralds fyrr en það kom fram í fjölmiðlum við innrás lögreglunnar í Baug.

"Þarna er ósamræmi á milli og ég get ekki skýrt af hverju það er. Síðan kemur þetta útspil Davíðs og ég ítrekaði við hann að þetta hefði ekki verið með þeim hætti sem hann leggur út af núna. Ég hef ekki upplifað þetta svona."

-Nú standa orð gegn orði hjá ykkur og almenningur spyr sig hvor sé að segja satt, þú eða forsætisráðherra.

"Ég átta mig ekki á því hvað almenningur segir en valdamenn eiga ekki einkarétt á sannleikanum. Erum við ekki lúterstrúar við Íslendingar og hvað sagði ekki Marteinn Lúter? Að við ættum að segja sannleikann við valdsmennina og standa á sannleikanum jafnvel þótt miklir valdamenn ættu í hlut. Það er hið eina sem ég get sagt. Ef enginn trúir mér og menn vilja frekar trúa Davíð af því að hann er í þeirri stöðu sem hann er, þá það. Ég segi að sannleikann beri manni að segja hver svo sem í hlut á."

-Hafa ekki orðið vinslit á milli ykkar Davíðs?

"Ég ber ekki illan hug til Davíðs Oddssonar en mér þykir þetta mál með miklum ólíkindum. Það hefur ekkert samband verið okkar á milli í rúmt ár."

-Er þetta mál orðið pólitískt?

"Ég er ekki þátttakandi í því. Ég er og hef verið sjálfstæðismaður og þetta er ekki pólitík í mínum huga. Það kann að vera að einhverjir aðrir dragi þetta inn í pólitík. Í mínum huga snýst þetta bara um hvernig ég hef upplifað hlutina. Þegar málið kemur upp, og ég er spurður, segi ég það sem ég tel að sé rétt. Síðan verða aðrir að vega það og meta hvor segir satt."

"Mér leið eins og á milli steins og sleggju"

-Af hverju hættirðu sem stjórnarformaður í Baugi í fyrra?

"Það voru ýmsar samverkandi ástæður sem leiddu til þess. Allan veturinn 2001 til 2002 hafði staða mín sem stjórnarformaður Baugs verið óbærileg vegna þeirra aðstæðna og deilna sem voru um fyrirtækið og stöðu minnar sem formaður einkavæðingarnefndar.

Ég hafði tekið þá ákvörðun að hætta í nefndinni og mér var farið að líða heldur illa, í raun eins og á milli steins og sleggju, ekki síst eftir þá atburði sem ég dróst inn í í kringum Tryggingamiðstöðina, sem Agnes Bragadóttir hefur lýst í greinaflokki sínum í Morgunblaðinu. Þar stóðu áhrifamiklir aðilar í ákveðnum aðgerðum. Málefni Tryggingamiðstöðvarinnar blönduðust inn í valdabaráttuna um Íslandsbanka en ég var einnig stjórnarformaður Tryggingamiðstöðvarinnar og sjálfur stór hluthafi. Ég varð þar fyrir miklu tjóni og upplifði þetta þannig að það væri orðið of erfitt fyrir mig að starfa í stjórn Baugs. Ég tók því ákvörðun um að hætta þar en halda áfram sem lögmaður fyrirtækisins. Síðan var húsrannsóknin gerð og ég kom að málinu aftur sem lögmaður Baugs."

-Hvers vegna tókstu við stjórnarformennsku í Baugi á nýjan leik í nóvember síðastliðnum?

"Atvikin höguðu því þannig að Tryggvi Jónsson ákvað að hætta sem forstjóri Baugs og keypti Heklu ásamt fleirum. Jón Ásgeir tók þá aftur við forstjórastarfinu og ég var beðinn að taka sæti í stjórn sem stjórnarformaður, að minnsta kosti til að brúa bilið fram að næsta aðalfundi, sem fer fram í lok maí. Síðan kemur í ljós á þeim fundi hvert framhaldið verður."

-Var ekkert erfitt fyrir þig að gerast stjórnarformaður aftur?

"Auðvitað fannst mér það erfitt en mér rann blóðið til skyldunnar, að standa við bakið á fyrirtækinu, enda var full þörf á því að haga málum með þessum hætti."

bjb@mbl.is