Á samningafundi EFTA-ríkjanna, Íslands, Noregs og Liechtenstein og Evrópusambandsins fyrir helgina tók formaður pólsku samninganefndarinnar, Michel Czyz, til máls og talaði fyrir algeru tollafrelsi í stækkuðu Evrópusambandi á fisk frá EFTA-löndunum sem fluttur hefur verið til landsins. Eftir því sem næst verður komist gætu tollar á íslenskan fisk til nýju aðildarríkjanna verið á bilinu 250-350 milljónir á ári, miðað við útflutning þangað í fyrra, en til samanburðar má nefna að Íslendingar greiddu um 110 milljónir í þróunarsjóð EFTA-ríkjanna í fyrra.

"Markaðsaðgangur fyrir fisk er ákaflega mikilvægt mál fyrir Pólverja. Í Póllandi starfa um 25 þúsund manns hjá fiskvinnslufyrirtækjum sem þurfa á þessu hráefni að halda," hafði norska blaðið Aftenposten eftir Czyz að loknum samningafundinum. Þá sagði blaðið greinilegt að þetta útspil Pólverja hefði komið Percy Westerlund, formanni samninganefndar ESB, í opna skjöldu.

Það styrkir samningsstöðu EFTA-ríkjanna þriggja að væntanleg aðildarþjóð ESB skuli hafa komið fram fyrir skjöldu með þessum hætti. Eftir því sem Morgunblaðið kemst næst ræddu íslenskir erindrekar við Pólverja í liðinni viku og fastlega má gera ráð fyrir að Norðmenn hafi einnig rætt beint við Pólverja vegna málsins.

Hagsmunir Íslendinga vegna viðskipta með fisk til Austur-Evrópulandanna, sem ganga munu í ESB, eru töluverðir, ekki síst þegar horft er til þess að útflutningur til landa á borð við Pólland og Litháen hefur aukist hröðum skrefum. Í fyrra fluttu Íslendingar út fisk til nýju aðildarlandanna fyrir um tvo milljarða króna, langmest til Póllands auk Litháens, og hefur verðmætið tug- ef ekki hundraðfaldast á fáum árum. Þetta á ekki síður við um Norðmenn, sem lengi hafa haft mjög sterka stöðu í Póllandi, en árið 2001 fóru liðlega 14% af útflutningi þeirra á sjávarafurðum til ríkja Austur-Evrópu.