Það var danski þingmaðurinn Frank Aaen sem hleypti af stað umræðum um hvort bandaríska leyniþjónustan CIA hefði flutt fanga um Ísland og íslenska lofthelgi með spurningu sinni til danska samgönguráðherrans í október. Í viðtali við Morgunblaðið í gær sagði Aaen að ef Danir reyndu ekki að koma í veg fyrir ólöglegt fangaflug væru yfirvöld meðsek um mannréttindabrot.

Aaen spurði ráðherrann hvort flugvélar með 44 mismunandi kallnúmer hefðu farið um danska lofthelgi eða lent á flugvöllum á Grænlandi eða Færeyjum frá 1. janúar 2001. Í svari danska samgönguráðherrans kom fram að sjö af þessum flugvélum hefðu farið um danska lofthelgi og þrjár lent á dönskum flugvöllum.

Miklu oftar á Íslandi

Þegar íslenskir fjölmiðlar grennsluðust fyrir um ferðir sömu flugvéla um íslenska lofthelgi og íslenska flugvelli kom í ljós að þær höfðu mun oftar farið um íslenska lofthelgi eða lent á flugvöllum hér á landi. Sextán af þeim flugvélum sem Aaen spurði um höfðu lent á Keflavíkurflugvelli í alls 72 skipti. Þá hefur ein vél a.m.k. lent á Reykjavíkurflugvelli og á þessu ári hafa fjórar þeirra farið um íslenska lofthelgi í 11 skipti, þar af fjórum sinnum án þess að lenda. Upplýsingar hafa ekki borist frá Flugmálastjórn Íslands um umferð flugvélanna um lofthelgina á árunum 2001-2004 eða hvort þær hafi lent á Reykjavíkurflugvelli á þessu tímabili.

Upplýsingar berast víða að

Í samtali við Morgunblaðið í gær sagði Aaen að upplýsingar um að flugvélarnar með kallnúmerin 44 hefðu tengsl við CIA kæmu úr ýmsum áttum. Í sumum tilfellum hefði verið fjallað ítarlega um þær í bandarískum fjölmiðlum, hann hefði einnig fengið upplýsingar frá bandarískum blaðamanni og sömuleiðis hefðu flugáhugamenn víða um heim lagt til upplýsingar. Vísbendingar um tengsl við CIA væru misjafnlega sterkar. Hann sagði að þrátt fyrir þetta væri afar erfitt að færa óyggjandi sannanir fyrir því að vélarnar hefðu verið notaðar til fangaflugs. Ein leiðin til að sýna fram á það væri að bera saman upplýsingar um flug þessara véla við upplýsingar sem lægju fyrir um dagsetningar fangaflugs. "Við erum vissir um að þetta sé flug á vegum CIA. Og ef CIA er að nota leppfyrirtæki þá hlýtur stofnunin að vera að fela eitthvað. Við viljum vita hvað það er. Og við höfum spurt stjórnvöld í Danmörku að þessu," sagði hann. Þá hefði alþjóðasáttmálinn verið brotinn einfaldlega með því að tilgreina flugvélarnar sem borgaralegar flugvélar þegar þær hefðu í raun og veru verið á vegum stjórnvalda.

Ríkisstjórnin vill geðjast Bandaríkjamönnum

Málið verður rætt á næsta fundi utanríkismálanefndar danska þingsins og þar verður Per Stig Møller utanríkisráðherra spurður um ferðir þessara flugvéla. Aaen sagðist ánægður með að Møller skyldi í ágúst hafa minnt Bandaríkjamenn á að ekki skyldi nota danska lofthelgi til verka sem ekki samrýmdust alþjóðlegum sáttmálum. "En síðan kemur í ljós að ein þessara flugvéla fór um danska lofthelgi 3. október. Og við munum að sjálfsögðu spyrja hann hvað skuli nú gera. Ætla bandarísk stjórnvöld að fara sínu fram þrátt fyrir allt?"

Aaen sagði að ef Danmörk gripi ekki til sinna ráða væri landið meðsekt um brot á alþjóðlegum lögum. "En því miður vill danska ríkisstjórnin fyrir alla muni gæta þess að stjórnvöld í Bandaríkjunum séu ánægð með hana," sagði hann.