Skuldir fólks, sem leitaði til Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna í fyrra vegna fjárhagsvandræða, voru yfirleitt mun þyngri en á árinu á undan eða um rúmlega 20% meiri en 2005 skv. upplýsingum Ástu Sigrúnar Helgadóttur, forstöðumanns Ráðgjafarstofu. Rúmur helmingur þessara skulda er af fasteignaveðlánum.

Veikindi eru algengasta ástæða fjárhagserfiðleika en á seinasta ári nefndu einnig rúmlega 16% vankunnáttu í fjármálum sem helstu ástæðu erfiðleikanna. "Árið 2006 var mjög svipað árinu 2005. Einstæðar mæður eru stærsti einstaki hópurinn sem leitaði til okkar eða um þriðjungur viðskiptavina okkar," segir Ásta. Næststærsti hópurinn er einhleypir karlar. Að sögn Ástu vinnur nemi í félagsráðgjöf um þessar mundir að athugun á ástæðum þess að einhleypir karlar sem leita til stofunnar eiga í fjárhagsvanda.

Fram kemur í ársskýrslu Ráðgjafarstofu að fleiri einstaklingar sem leita sér ráðgjafar vegna fjárhagsvandræða búa í leiguhúsnæði en þeir sem búa í eigin húsnæði. Einnig kemur fram að flestir sem leita til stofunnar eru á aldrinum 20 til 40 ára. 75% þeirra sem leita aðstoðar búa á höfuðborgarsvæðinu.

Starfsmenn Ráðgjafarstofunnar eru í daglegum samskiptum við fólk sem leitar ráðgjafar hjá henni og vita því hvar skórinn kreppir og hafa lagt fram ákveðnar tillögur til úrbóta, að sögn Ástu.

Magnús Stefánsson félagsmálaráðherra lýsti því yfir í ávarpi sínu á ársfundi Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna í gær að hann vildi skoða kosti þess að setja sérstaka löggjöf um úrræði vegna greiðsluerfiðleika. Mikilvægt væri að tryggja skuldara samningsrétt, rétt til að halda eftir ákveðnu lágmarki tekna til að geta séð sér farborða og heimilisrétt sem tryggir húsnæði sem uppfyllir lágmarkskröfur.

Þörf á nýjum úrræðum

Félagsmálaráðherra kveðst hafa rætt hugmyndir þessa efnis við viðskiptaráðherra sem skipaði nefnd 5. mars sl. til að vinna drög að frumvarpi um greiðsluaðlögun einstaklinga. Á nefndin að hafa hliðsjón af norrænni löggjöf og reynslu af lagaframkvæmd um sambærileg úrræði.

Jafnframt lýsti félagsmálaráðherra því yfir á fundinum að hann vildi beita sér fyrir áframhaldandi starfsemi Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna.

Fram kom í máli hans að þörf væri fyrir ný úrræði vegna lausnar á greiðsluerfiðleikum einstaklinga til frambúðar. "Ráðgjafarstofan hefur m.a. vakið athygli á fjölgun viðskiptavina undanfarin ár meðal ungs fólks. Einnig á stöðu einstæðra mæðra, sem hafa verið fjölmennasti hópur viðskiptavina frá upphafi starfs Ráðgjafarstofu, og stöðu einhleypra karla með háar skatta- og meðlagsskuldir en fjöldi þeirra meðal viðskiptavina hefur farið stigvaxandi milli ára," sagði Magnús.

"Ég tel að skoða eigi kosti þess að setja sérstaka löggjöf um úrræði vegna greiðsluerfiðleika svipað og frændur okkar á Norðurlöndunum eru með langa reynslu af. Mikilvægt er að mínu viti að tryggja skuldara viss réttindi meðan unnið er í greiðslu skulda samkvæmt sérstöku samkomulagi. Nauðsynlegt er að tryggja skuldurum samningsrétt, rétt til að halda eftir ákveðnu lágmarki tekna til að geta séð sér farborða og heimilisrétt sem tryggir húsnæði sem uppfyllir lágmarkskröfur."