Landspítalinn-háskólasjúkrahús mbl.is/ÞÖK

„Síminn stoppar ekki hjá okkur og það virðist sem hálf þjóðin ætli að koma með okkur í gönguna," segir Bríet Birgisdóttir hjúkrunarfræðingur á gjörgæsludeild Landspítalans um göngu hjúkrunarfræðinga gegn alvarlegum umferðarslysum sem hefst í dag kl. 17 við Landspítalann á Hringbraut. Gengið verður að Landspítalanum í Fossvogi með stuðningi og þátttöku allra starfsmanna Landspítalans, lögreglu og viðbragðsaðila vegna slysa.

Þrátt fyrir að banaslysunum hafi fækkað umtalsvert á fyrstu fjórum mánuðum ársins miðað við sama tíma í fyrra, eru slæmu fréttirnar þær að alvarlegum slysum fjölgaði ískyggilega mikið á sama tímabili. Fjölgunin nemur 60% milli ára, eða úr 30 í 48.

"Fólk lítur þetta greinilega mjög alvarlegum augum og nálægðin við slysin er svo mikil í þessu litla samfélagi okkar," segir Bríet.

Ásamt læknum eru það hjúkrunarfræðingar og sjúkraliðar á gjörgæsludeildinni sem annast alvarlega slasað fólk allan sólarhringinn. "Við hér á gjörgæsludeildinni tökum við fólki vegna alvarlegustu slysanna og það er oft ákaflega erfitt. Við tökum líka á móti aðstandendum sjúklinganna sem er ekki síður erfitt. Það geta allir ímyndað sér hvað það er t.d. þungbært fyrir foreldra að koma að sjúkrabeði barna sinna sem liggja stórslösuð hér inni. Þetta eru oft mjög erfiðar stundir hjá fjölskyldum. Við rúmin sitja fjölskyldurnar og halda í hendur sjúklingsins til að geta kvatt hann. Sumir lifa en aðrir deyja og það er í einu orði sagt hræðilegt að sjá þann toll sem umferðin tekur og birtist okkur í sinni grimmustu mynd á gjörgæslunni."

Þegar heyrist í fjölmiðlum að sjúklingur sé úr lífshættu og kominn af gjörgæsludeild er á sinn hátt ástæða til að anda léttar, en Bríet bendir hins vegar á að þá fyrst sé erfið vegferð að byrja hjá sjúklingnum. Löng endurhæfing getur í mörgum tilvikum staðið fyrir dyrum, þar sem sumir komast til fyrri heilsu en margir alls ekki. "Fólk getur hafa lamast, misst útlimi eða fengið alvarlega höfuðáverka sem þýðir í mörgum tilvikum að einstaklingurinn verður ekki samur og áður. Þegar gjörgæsluvist lýkur er því oft gífurlega langt ferli að hefjast."

Bríet segir að á gjörgæsludeildinni sé oft ótrúlegur fjöldi sjúklinga inniliggjandi í einu eftir umferðarslys, "sérstaklega á sumrin, því þá er eins og skiptist í tvö horn, hvað alvarlegu slysin áhrærir."

Langflestir þeirra sem hafa slasast alvarlega það sem af er þessu ári eru 25 til 64 ára og áberandi eru slys á ökumönnum. Eru þeir ríflega tvöfalt fleiri en farþegar sem slasast hafa.

Sigurður Helgason, upplýsingafulltrúi Umferðarstofu, segir þessa miklu aukningu alvarlegra slysa mikið áhyggjuefni. "Þróunin hefur verið í rétta átt hvað banaslysin snertir og því héldu menn að ástandið væri heldur að batna," segir hann. "En aukning alvarlegra slysa segir okkur að enn þarf að vinna áfram að því að uppræta hraðakstur og ölvunarakstur sem eru meginástæða alvarlegra slysa.

Löggæsla er gríðarlega mikilvæg, en ekki síður er mikilvægt að fólk geri sér grein fyrir eðli og afleiðingum höggs sem verður þegar ökutæki lendir í árekstri á umtalsverðum hraða. Ef bíll á 120 km hraða lendir á fyrirstöðu, verður meðalmaður sem situr laus í bílnum yfir 20 tonn að þyngd þegar höggið á sér stað. Þetta þolir enginn mannslíkami."