Akstur fimm ölvaðra ökumanna að meðaltali var stöðvaður af lögreglu á hverjum degi í októbermánuði. Drukknir ökumenn ollu níu banaslysum á síðasta ári og meginorsakir fjórtán banaslysa af 28 mátti rekja til áfengis, fíkniefna og ofsaaksturs. Samkvæmt upplýsingum frá forstöðumanni Rannsóknarnefndar umferðarslysa má rekja að minnsta kosti þrjú af þeim þrettán banaslysum sem orðið hafa á árinu til ölvunaraksturs.

Þrátt fyrir hert viðurlög og aukið eftirlit lögreglu virðist lítið ef nokkuð hafa dregið úr því að einstaklingar haldi út í umferðina undir áhrifum einhverskonar vímugjafa. Erfitt er að segja til um hvort aukning hafi orðið á akstri ökumanna undir áhrifum fíkniefna, þar sem lagabreyting sem fól í sér mun afdráttarlausari afstöðu gegn slíku en áður var, tók aðeins gildi í júní á síðasta ári. Það hefur hins vegar komið mörgum á óvart hversu margir virðast teknir dag hvern undir áhrifum og vakna spurningar um almennt öryggi í umferðinni. Að sögn Sigurðar Helgasonar, verkefnastjóra hjá Umferðarstofu, er einn ökumaður tekinn fyrir vímuakstur á meðan fjórir eru teknir fyrir ölvunarakstur.

Haft var eftir Stefáni Eiríkssyni, lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins, í Morgunblaðinu í gær að lögreglan treysti mikið á ábendingar frá borgununum. Sigurður tekur undir það. „Við reynum að höfða til almennings að láta vita þegar menn hafa rökstuddan grun um að ökumaður sé undir áhrifum. Með því er verið að stórminnka áhættuna fyrir aðra og það er nú einu sinni skýr réttur hvers borgara að þurfa ekki að lenda í þeirri aðstöðu að mæta svo óhæfum ökumönnum.“

Sá maður sem hvað best þekkir afleiðingar ölvunaraksturs er Ágúst Mogensen, forstöðumaður Rannsóknarnefndar umferðarslysa. Hann segist merkja aukningu á ölvunarakstri í tengslum við banaslys. „Undanfarin tvö, þrjú ár höfum við séð meira um að ölvunarakstur er meginorsök slysa en áður. Oft spila aðrir þættir inn í, s.s. tilfinningalegt ójafnvægi, rifrildi og þess háttar og þess vegna er þetta mjög erfitt viðureignar. Þegar við blöndum saman reiði og ölvun erum við með mjög vonda blöndu. Þá er skynsemin víðs fjarri og áróðurinn ekki bakvið eyrað.“

Ágúst telur ekki óvarlegt að telja að í kringum 15 þúsund einstaklingar haldi út í umferðina undir áhrifum áfengis á ári hverju, en það er framreiknuð tala sem fundin var í könnun sem gerð var fyrir nokkrum árum.

Ölvunarakstur var þriðja algengasta orsök banaslysa í umferðinni árin 1998-2005. Það sem af er ári hafa í það minnsta þrjú banaslys orsakast af slíkum akstri og segir Ágúst ekki öll kurl komin til grafar enn. „Við erum ekki komin með heildarmyndina en mér sýnist sem eitthvert framhald verði á því að áfengi sé stór þáttur á þessu ári.“

Áfengismælar í bílum hafa verið í þróun um nokkurra ára skeið og eru nú þegar komnir í allnokkrar atvinnubifreiðar. Eitt af markmiðum Norræna umferðarráðsins er að mælarnir verði staðalbúnaður í atvinnubílum fyrir árið 2012.

Slíkar mælar virka þannig að bifreiðinni verður ekki komið í gang nema ökumaður blási í hann. Sé ekkert áfengi í öndunarsýni ökumanns er hægt að ræsa bílinn. Ágúst Mogensen, forstöðumaður Rannsóknarnefndar umferðarslysa, segist fylgjast grannt með þróuninni á þessum vettvangi og telur að tækið muni henta afar vel til að sporna við ölvunarakstri. Innbyggður áfengismælir verður boðinn í nokkrum gerðum bifreiða af tegundinni Volvo á næsta ári. Volvo er jafnframt fyrsti bílaframleiðandinn í heiminum sem setur mæla í bíla sína.