Eftir Elvu Björk Sverrisdóttur elva@mbl.is

 Gera þarf mikið átak í að bæta brunavarnir í gömlum húsum í borginni sem teljast til menningarverðmæta. Þetta kom fram á fundi með byggingarfulltrúa Reykjavíkur, slökkviliðsstjóra höfuðborgarsvæðisins og brunamálastjóra á fundi í gær. Þar var kynnt skýrsla Brunamálastofnunar um stórbrunann við Lækjartorg, sem varð 18. apríl í fyrra. Þá eyðilögðust tvö af eldri húsum borgarinnar, Lækjargata 2 og Austurstræti 22, í eldi.

Björn Karlsson brunamálastjóri kynnti skýrslu Brunamálstofnunar. Fram kom í máli hans að ekki væri líklegt að um íkveikju hefði verið að ræða en líkur eru taldar á því að eldurinn hafi komið upp í millilofti í Fröken Reykjavík og borist mjög hratt yfir í Austurstræti 22. Talið er að það hafi verið vegna þess að eldvarnarvegg vantaði. Björn sagði að svo virtist sem veggurinn hefði verið rifinn fyrir um 30–50 árum af þáverandi eigendum hússins. Hann sagði með ólíkindum að menn hefðu rifið slíkan vegg, enda hefði þeim átt að vera kunnugt um þá eldhættu sem það skapaði. Hefði eldveggurinn verið til staðar hefði eldurinn farið mun hægar á milli.

Að lokinni kynningu skýrslunnar ræddu Björn Karlsson, Jón Viðar Matthíasson, slökkviliðsstjóri höfuðborgarsvæðisins, og Magnús Sædal Svavarsson, byggingarfulltrúi Reykjavíkur, við blaðamenn.

Björn sagðist telja að þeir sem rifu eldvarnarvegginn á sínum tíma hefðu vitað vel hvað þeir voru að gera. „Þetta var einbeittur brotavilji,“ sagði Björn.

Magnús benti á að saga húsanna sem um ræddi væri löng. Hann sagði að á teikningum frá því snemma á 20. öld kæmi fram að eldvarnarveggur væri á milli húsanna, en ekki væri tilgreint nánar hvernig hann væri. „En í dag erum við með brunatákn á þessum veggjum sem lýsa allt öðrum vegg heldur en nokkurn tíma hefur verið þarna.“ Með þessum upplýsingum frá brunamálayfirvöldum væri verið að senda rangar upplýsingar.

Fram kom hjá þremenningunum að einn helsti lærdómur sem draga mætti af brunanum væri að betur þyrfti að huga að eldvörnum í gömlum, verðmætum húsum. Til stendur að ráðast í úttekt á brunavörnum í gömlum byggingum sem teljast mikilvægar í menningarlegu tilliti. Þar má nefna Bernhöftstorfuna, Menntaskólann í Reykjavík, Iðnó og Höfða. Viðræður milli húsafriðunarnefndar, Brunamálastofnunar, forvarnadeildar SHS og byggingarfulltrúans í Reykjavík um þetta eru hafnar. Magnús benti á að í sumum hinna gömlu húsa væru upprunalegir viðir sem ekki fengjust lengur og Íslendingar hafi ekki efni á að missa þessi hús. „Við erum með fátæklegan byggingararf og þurfum svo sannarlega að hanga á því sem við eigum,“ sagði Magnús og nefndi í þessu sambandi byggingu Menntaskólans í Reykjavík, sem er frá árinu 1846. „Mér er ekki kunnugt um að það sé neitt vatnsúðakerfi í þessu húsi. Þarna var Þjóðfundurinn haldinn. Það er ekkert gaman að standa í eftirlíkingu af þessu húsi ef það skyldi farast í eldi.“

Jón Viðar benti á að hús sem teldust til menningarverðmæta gætu verið í eigu einkaaðila og erfitt gæti reynst að gera kröfur til þeirra um að leggja fé í varnirnar. „En þá þurfa jafnvel yfirvöld að koma með fjárstyrki til þess að bæta úr ástandi hússins,“ sagði Jón Viðar.

„Ég hef haft það á tilfinningunni frá því að þessi bruni varð að ég hafi brugðist [...] Mér finnst ég hafa brugðist í nokkuð víðtækum skilningi,“ sagði Jón Viðar Matthíasson, slökkviliðsstjóri höfuðborgarsvæðisins, á fundinum í gær. Nefndi hann þar m.a. að æskilegt hefði verið að hann hefði verið búinn að ýta á brunamálayfirvöld að láta útbúa verklagsreglur, líkt og gildi á Norðurlöndunum, þar sem sérstaklega sé fjallað um hvernig haga eigi brunavörnum í menningarverðmætum.

„Við erum ekki að tala um eitthvert hús. Við erum að tala um hús frá því um aldamót og frá því fyrir aldamót,“ sagði hann. „Við hugsum ekki nógu vel um menningarverðmætin okkar,“ sagði hann einnig.

Jón Viðar sagði að einnig mætti velta fyrir sér hvort brunamálayfirvöld væru að bregðast þeim sem sinna byggingum, á borð við smiði, rafvirkja og aðra. „Er ekki nógu mikil fræðsla í menntakerfinu um alvarleika bruna?“ spurði Jón Viðar.