Helmingur efnavara er rétt merktur í byggingarvöruverslunum. Eftir því sem búðirnar stækka eru fleiri vörur vanmerktar. Áþreifanleg viðvörun fyrir sjónskerta vantar helst á innlendar efnavörur og vörur framleiddar utan Evrópu. 

Þetta leiðir könnun Umhverfisstofnunar og Heilbrigðiseftirlits sveitarfélaga í ljós.

Stórt hlutfall efnavöru inniheldur efni sem flokkast hættuleg. Reglur um flokkun og merkingu efnavara eru samræmdar á Evrópska efnahagssvæðinu og eiga merkingarnar að vera alls staðar eins. Yfirleitt er gerð krafa um að textamerkingar séu á þjóðtungu viðkomandi landa og auk þess er gerð krafa um að á tilteknum hættuflokkuðum efnavörum sé áþreifanleg viðvörun fyrir sjónskerta og öryggislok til að tryggja öryggi barna. 

Kannaðar voru alls 2272 vörutegundir í 16 verslunum.

 Helstu niðurstöður könnunarinnar

- 55% vara voru rétt merktar á íslensku, í 28% tilvika vantaði alfarið íslenskar merkingar en í 17% tilvika voru vörurnar merktar á íslensku en á ófullnægjandi hátt. 

- Vanmerktar efnavörur fundust í öllum verslunum sem heimsóttar voru. Hlutfallið var þó afar mismunandi. Allt frá því að yfir 90% merkinga voru í lagi niður í 28% efnavaranna væru rétt merkt.  Á heildina litið virðist hlutfall vanmerktrar vöru hækka eftir því sem verslanirnar stækka.

- Áþreifanlega viðvörun vantaði helst á innlendar efnavörur og vörur framleiddar utan Evrópu.

- Öryggisblöð á íslensku voru ekki til staðar í neinni verslun sem könnunin náði til.

- Eiturefni og bannvörur fundust í nokkrum verslunum

Mikið verk óunnið

 Níels Br. Jónsson, sérfræðingur hjá Umhverfisstofnun, sagði að reglulega væru tekin fyrir ákveðin fyrirtæki. Grunur lék á að merkingum í byggingarvöruverslunum væri áfátt og því hefði verið ákveðið að kanna þær sérstaklega. „Það kom enda í ljós að þær voru engan veginn í nógu góðu lagi og greinilegt að þarna er mikið verk óunnið.“

Níels sagði að vöntunin ætti sér nokkrar skýringar. Vörurnar kæmu merktar erlendis frá og væru yfirleitt með réttum upplýsingum ef þær kæmu frá Evrópu. Þær væru hins vegar ekki merktar á íslensku og það væri heilmikið verk að þýða merkingarnar og líma síðan á hverja dós. Það krefðist bæði vinnu og útgjalda. Helst væru menn að reyna að gera þetta í verslununum sjálfum en það hefði í för með sér að fólk sem engar forsendur hefðu til verksins ynnu það af hendi. Hluti vara væri kannski merktur en ekki allar.

Vandinn í hnotskurn

„Eina varanlega lausnin er að sjálfsögðu að þetta komi merkt frá framleiðandanum en þeim þykir það of kostnaðarsamt fyrir svona lítið markaðssvæði. Það er vandinn í hnotskurn,” segir Níels. Sami vandinn á sömuleiðis við öryggisblöðin. Hægt væri að kalla þau fram á mörgum tungumálum en íslenska væri yfirleitt ekki þar á meðal.

Stærri byggingarvöruverslanir standa sig verst

Í könnunni kemur fram að stærri byggingarvöruverslanir standa sig verst í merkingarmálum. Níels sagði að þar væru boðskiptaleiðir lengri. „Það vantar líka áhuga fyrirtækjanna á að hafa þetta í lagi. Hins vegar finnast líka fyrirtæki sem standa sig vel.“