Eftir Björn Jóhann Björnsson og Guðna Einarsson

Rústir íbúðarhúss, sem talið er að Guðbrandur biskup Þorláksson hafi látið reisa á Hólum í Hjaltadal 1587, komu í ljós þegar fornleifauppgröftur undir stjórn Ragnheiðar Traustadóttur fornleifafræðings hófst þar á ný í sumar.

Fyrir um viku fannst fótur af bronspotti í gólfi biskupastofu frá miðöldum. Líklega var þetta skrautgripur, en ekki hafa fundist margir pottar þessarar gerðar á Norðurlöndum. Innsiglishringur úr bronsi, líklega frá 17. eða 18. öld, fannst á Hólum í fyrra. Nú er búið að hreinsa og forverja hringinn sem er merktur stöfunum HG, en ekki er vitað um eiganda hans.

Húsið sem talið er hafa verið íbúðarhús Guðbrands biskups var kallað „nýja húsið“ og var svonefnt bindingshús og m.a. úr múrsteini. Í bók Þorsteins Gunnarssonar um Auðunarstofu kemur fram að þetta hús muni hafa verið það fyrsta sem hér var reist í endurreisnarstíl „og mál manna þegar það var fullgert að þvílíkt hús mundi eigi vera á Íslandi.“ Það teygir sig í áttina að veginum og því þarf að stækka uppgraftrarsvæðið á næsta ári.

Prentsmiðja Guðbrands var fyrsta mannvirkið sem komið var niður á við fornleifauppgröftinn á Hólum. Síðan hafa fjögur hús til viðbótar komið í ljós norðan og austan við prentsmiðjuna.