Meira hefur verið um að fyrirtæki hafi hætt starfsemi að undanförnu en í langan tíma. Atvinnuleysi hefur reyndar ekki aukist að ráði, en spár gera almennt ráð fyrir að til þess geti komið. Hætt er við að greiðsluerfiðleikar aukist við þessar aðstæður, sérstaklega þegar tekið er tillit til þess að verðbólga er meiri en verið hefur í tæpa tvo áratugi.

Samkvæmt upplýsingum frá Íbúðalánasjóði hefur umsóknum um aðstoð vegna greiðsluerfiðleika fjölgað nokkuð það sem af er ári miðað við sama tímabil í fyrra, eða um 34%. Samtals bárust stofnuninni 250 umsóknir á fyrstu sex mánuðum þessa árs. Frá 2004 til 2007 fækkaði umsóknum hins vegar ár frá ári. Þess má geta að fjöldi umsókna var liðlega 700 árið 2004 og yfir 1.000 árið 2003.

Fjármálaráðgjafar hjá bönkum og sparisjóðum, sem haft var samband við, sögðust ekki merkja að ásókn í aðstoð vegna greiðsluerfiðleika hefði aukist mikið. Við því sé þó að búast að breyting geti orðið þar á. Ráðgjafar leggja ríka áherslu á að fólk, sem á á hættu að lenda í greiðsluerfiðleikum, leiti aðstoðar tímanlega og áður en í óefni er komið. Ýmislegt er í boði.

Íbúðalánasjóður

Íbúðalánasjóður aðstoðar íbúðaeigendur í erfiðleikum með að standa skil á lánum frá sjóðnum, að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Rétt er að vekja athygli á því að umsóknir um aðstoð eiga ekki að berast sjóðnum beint heldur banka eða sparisjóði sem fer yfir umsóknina og gerir tillögu til sjóðsins um úrlausn vandans.

Hjá Íbúðalánasjóði er hægt að fá nýtt 5-15 ára lán til að skuldbreyta vanskilum. Einnig er hægt að fá frystingu á lánum Íbúðalánasjóðs, en sjóðurinn hefur heimild til að fresta lánagreiðslum í 3 ár og leggjast afborganir, vextir og verðbætur þá við höfuðstólinn. Greiðslubyrði hækkar því að frystingu lokinni.

Í þriðja lagi hefur Íbúðalánasjóður heimild til að lengja upphaflegan lánstíma um allt að 15 ár þegar lántaki á í greiðsluerfiðleikum. Hámarkslánstími verður þó aldrei lengri en 55 ár. Þá má geta þess að Íbúðalánasjóður getur veitt þeim lántakendum, sem hafa keypt nýja íbúð og geta ekki selt þá gömlu, eins árs frystingu á meðan þeir eru að selja gömlu íbúðina.

Bankar og sparisjóðir

Hjá bönkum og sparisjóðum sem haft var samband við fengust þær upplýsingar að ráðgjafar þeirra geti boðið viðskiptavinunum upp á ýmsa aðstoð, að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Ef á þurfi að halda sé mögulegt að gera ráðstafanir sem geti leitt til lækkunar á greiðslubyrði lána á meðan viðkomandi er að ná aftur tökum á fjármálum sínum.

Erindi sem bönkum og sparisjóðum berast eru af eðlilegum ástæðum einstaklingsbundin og segja viðmælendur hjá bönkum og sparisjóðum að aðstoðin sem þeir bjóði upp á sé því eðlilega í samræmi við það. Mikilvægt sé að leita aðstoðar nógu snemma.

Ráðgjafarstofan

Til viðbótar við þá aðstoð sem fólki stendur til boða hjá Íbúðalánasjóði og bönkum og sparisjóðum er hægt að leita til Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna. Stofan hefur það hlutverk að aðstoða þá sem eiga í verulegum greiðsluerfiðleikum. Aðstoðin felst í því að hjálpa fólki að fá yfirsýn yfir stöðu mála, gera áætlanir, velja úrræði og hafa milligöngu um samninga við lánardrottna.