Þeistareykir mbl.is/Birkir Fanndal

Skipulagsstofnunar hefur úrskurðað að mat á umhverfisáhrifum borunar rannsóknahola á Þeistareykjum, við Kröflu og í Gjástykki skuli ekki meta sameiginlega með mati á umhverfisáhrifum virkjana á Þeistareykjum og við Kröflu, línulagna frá virkjununum að Húsavík og álversframkvæmda á Bakka. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Skipulagsstofnun.

Skipulagsstofnun fékk til afgreiðslu tillögur að matsáætlunum fyrir rannsóknaboranir á Þeistareykjum, við Kröflu og í Gjástykki og taldi stofnunin að henni bæri að taka ákvörðun um hvort þær yrðu metnar með fyrirhuguðum virkjunum á Þeistareykjum og við Kröflu, línulögnum frá virkjununum að Húsavík og álversframkvæmdum á Bakka, sbr. 2. mgr. 5.gr. laga um mat á umhverfisáhrifum nr. 106/2000 m.s.b.  Niðurstaða Skipulagsstofnunar er að það skuli ekki gera.

Í úrskurði umhverfisráðherra um sameiginlegt mat frá 31. júlí 2008 er tíundaður ávinningur samtímamats á umhverfisáhrifum virkjana á Þeistareykjum og við Kröflu, línulagna frá virkjununum að Húsavík og álversframkvæmda á Bakka framkvæmda, sem Skipulagsstofnun getur fallist á. Aftur á móti eru frekari rannsóknaboranir og mat á umhverfisáhrifum þeirra, undanfari mats á umhverfisáhrifum virkjananna sjálfra og getur það mat þar af leiðandi ekki orðið hluti af framangreindu samtíma mati. Skipulagsstofnun telur að þrátt fyrir að mat á umhverfisáhrifum frekari rannsóknaborana fari fram áður en ráðist verður í að meta saman heildaráhrif þeirra framkvæmda sem úrskurður ráðherra náði til, rýri það á engan hátt ávinning slíks mats, enda breytir ákvörðun Skipulagsstofnunar nú engu varðandi fyrrgreindan úrskurð umhverfisráðherra.

Eftir úrskurð umhverfisráðherra 31. júlí 2008 kom til umræðu af hálfu framkvæmdaraðila að tilkynna til ákvörðunar um matsskyldu borana rannsóknahola á Þeistareykjasvæðinu, og við Kröflu, skv. 6. gr. laga um mat á umhverfisáhrifum. Ljóst er að þær rannsóknaborholur sem framkvæmdaraðilar höfðu í hyggju yrðu boraðar eins og vinnsluholur, svo hægt væri að nota þær síðar sem slíkar.  Skipulagsstofnun leit því svo á að þessar borholur hefðu verið hluti af þeim virkjanaframkvæmdum sem höfðu verið kynnt í tillögu að matsáætlunum virkjananna og heyrðu því undir úrskurð ráðherra um sameiginlegt mat. Auk þess hefði ekkert verið í tillögum að matsáætlunum sem gaf til kynna að ráðast þyrfti í frekari rannsóknaboranir áður en metin yrðu umhverfisáhrif virkjunarinnar sjálfrar. Því var það niðurstaða Skipulagsstofnunar að ekki væri hægt að taka út einstakar framkvæmdir sem væru hluti af fyrirhugaðri virkjun á Þeistareykjum eða við Kröflu til ákvörðunar um matsskyldu.
Stjórn Þeistareykja og Landsvirkjun drógu síðar til baka tillögur að matsáætlunum Þeistareykjavirkjunar og Kröfluvirkjunar II, sem lagðar voru fram á fyrri hluta ársins og sú ákvörðun m.a. rökstudd með því að nauðsynlegt væri að endurskoða matsáætlanirnar í ljósi niðurstaða fyrirliggjandi rannsóknaborana.  Þá hefur ítrekað komið fram í viðræðum Skipulagsstofnunar við ýmsa sérfræðinga framkvæmdaraðila, eftir að fallist var á tillögu að matsáætlun að þeir telja nauðsynlegt að jarðhitageymir svæðanna verði rannsakaður betur.  

Skipulagstofnun telur, eftir að hafa haft samráð við leyfisveitendur og framkvæmdaraðila, að komið hafi  fram að mikilvægt sé að afla frekari upplýsinga um jarðhitaauðlindir á þessum svæðum, til að byggja á frekari áætlanir og muni þær m.a. draga úr óvissu hvað varðar mat á afkastagetu svæðanna. Því er skynsamlegt að ráðast í umræddar rannsóknaboranir áður en lengra er haldið við að meta umhverfisáhrif þeirra framkvæmda sem er tilgreindar í úrskurði umhverfisráðherra 31. júlí 2008, að því er segir í niðurstöðu Skipulagsstofnunar.