150 ný sprotafyrirtæki og 3.000 störf
Viðskiptasmiðjan - Hraðbraut nýrra fyrirtækja áætlar að skapa 150 ný sprotafyrirtæki, eitt til þrjú þúsund ný störf, um tvo til þrjá milljarða króna í innlenda og erlenda fjárfestingu og fyrirtæki Viðskiptasmiðjunnar munu skapa um þrjá til fjóra milljarða króna í gjaldeyristekjur frá 2009-2011.
Klak – Nýsköpunarmiðstöð atvinnulífsins er sprotafyrirtæki sem sérhæfir sig í að þjóna sprotafyrirtækjum og Viðskiptasmiðjan – Hraðbraut nýrra fyrirtækja er eitt af þeim verkefnum sem Klak stendur fyrir og hefur vakið gríðarlega athygli og velvilja.
Klak er eitt af örfáum stuðningsfyrirtækjum sprota og frumkvöðla í Evrópu sem er rekið án opinbers stuðnings. Það er jafnframt einstætt í Evrópu að verkefni sem felur í sér eins viðamikla aðstoð við sprotafyrirtæki eins og Viðskiptasmiðjan – Hraðbraut nýrra fyrirtækja gerir, sé rekið án opinbers stuðnings.
Klak – Nýsköpunarmiðstöð atvinnulífsins hóf rekstur Viðskiptasmiðjunnar – Hraðbraut nýrra fyrirtækja í september 2008, í samstarfi við Háskólann í Reykjavík. Viðskiptasmiðjan er vettvangur fyrir frumkvöðla þar sem markmiðið er að koma nýjum fyrirtækjum á fót og gera fyrirtæki að vaxtarfyrirtækjum.
Um 25 ný fyrirtæki, 150 ný störf, ríflega 500 milljóna króna fjárfesting og 300 milljónir í gjaldeyristekjur verða til í Viðskiptasmiðjunni og fyrirtækjum Viðskiptasmiðjunnar fyrsta starfsárið.
Hvernig geta 150 ný sprotafyrirtæki orðið til?
Áætlað er að á haustönn 2009 verði um 100 frumkvöðlar skráðir í Viðskiptasmiðjuna. Viðskiptamódelið var upphaflega teiknað upp með það í huga að ná um og yfir 100 frumkvöðlum í Viðskiptasmiðjuna. Miðað við að það séu hátt í tuttugu þúsund Íslendingar sem eru að vinna í því að stofna fyrirtæki, samkvæmt rannsóknum Global Entrepreneurship Monitor (2008), er það einungis 0,5% sem væru í Viðskiptasmiðjunni, þeir sem eru líklegastir til þess að búa til vaxtarsprota framtíðarinnar.
Um 25 fyrirtæki verða til á fyrsta starfsári Viðskiptasmiðjunnar og gert er ráð fyrir því að fjöldinn muni aukast verulega, eða um 75% á ári.
Hvernig er hægt að skapa 1-3 þúsund störf?
Áætlar er að ný störf sem sköpuð verða í fyrirtækjum Viðskiptasmiðjunnar verði um 150 talsins á námsárinu 2008-2009. Starfaaukningin gerist með tvennum hætti. Annars vegar eru stofnuð ný fyrirtæki og hins vegar bæta þau sprotafyrirtæki sem þegar er búið að stofna við sig starfsmönnum. Áætlað er að um 150 ný fyrirtæki verði til í Viðskiptasmiðjunni frá 2009-2011 sem og að um 50 eldri fyrirtæki reyni að komast á vaxtarbraut.
Miðað við 5-10 starfsmenn á hvert nýtt fyrirtæki og 5-10 nýja starfsmenn fyrir hvert af þeim sem þegar voru stofnuð gætu orðið til 1.000-2.000 ný bein störf. Ef einungis er miðað við 1.000 bein störf má samt áætla að afleidd störf geti orðið á bilinu 1.000-2.400 ef sömu reiknireglur eru notaðar og við útreikninga starfa í stóriðju. Þar af leiðandi eru eitt til þrjú þúsund störf ekki óraunhæf ályktun.
Hvernig er hægt að áætla 2-3 milljarða í fjárfestingu?
Nýsköpunarsjóður atvinnulífsins, í samstarfi við viðskiptaengilinn Vilhjálm Þorsteinsson, fjárfesti um 100 milljónir í Gogoyoko í janúar 2009 og Frumtak fjárfesti í Trackwell í febrúar 2009. Ætla má að sú upphæð sé á bilinu 100-300 milljónir. Þar af leiðandi eru íslenskir fjárfestingasjóðir þegar búnir að fjárfesta sem nemur 200-400 milljónum íslenskra króna í fyrirtækjum Viðskiptasmiðjunnar. Þrjú önnur fyrirtæki Viðskiptasmiðjunnar eru í viðræðum við innlenda og erlenda áhættufjárfesta um þessar mundir. Vinir og vandamenn, ásamt frumkvöðlunum sjálfum, eru langstærstu fjárfestar í sprotafyrirtækjum en þaðan kemur um 70-80% af fjármagni sprotafyrirtækja. Ef reiknað er með 10-20 milljóna króna fjárfestingu að jafnaði í 150 nýjum fyrirtækjum er það um 1,5-3 milljarðar króna.
900 kennslustundir í boði
Í skipulagi Viðskiptasmiðjunnar voru teiknuð upp fleiri en 50 ný námskeið sérhæfð fyrir frumkvöðla og stjórnendur sprotafyrirtækja. Flest námskeiðin voru sérstaklega hönnuð fyrir Viðskiptasmiðjuna eða námskeið sem voru kennd annars staðar en voru sérstaklega aðlöguð að þörfum frumkvöðla og að stjórnendum sprotafyrirtækja. Fæst þessara námskeiða voru áður í boði fyrir frumkvöðla. Þar af leiðandi er verið að búa til mikið magn af nýju námsefni fyrir frumkvöðla í Viðskiptasmiðjunni. Miðað við tíu tíma kennslu samsvarar þetta því að 500 nýjar kennslustundir hafi verið búnar til fyrir frumkvöðla á fyrsta ári Viðskiptasmiðjunnar. Sum námskeiðin eru í boði oftar en einu sinni og er úrvalið af námskeiðum þar af leiðandi um 75-90 námskeið á ári, eða 750-900 kennslustundir sem voru ekki í boði áður.
70 kennarar, leiðbeinendur og ráðgjafar fyrir sprotafyrirtæki
Þegar Viðskiptasmiðjan var sett á laggirnar var ein af meginforsendunum að draga alla helstu sérfræðinga í rekstri fyrirtækja inn sem kennara, leiðbeinendur og ráðgjafa. Var einkum litið til tveggja þátta í mati á sérfræðingum, annars vegar að þeir hefðu stofnað fyrirtæki sjálfir eða verið virkir þátttakar í uppbyggingu sprotafyrirtækja og hins vegar að þeir væru hámenntaðir á því sviði sem þeir myndu aðstoða frumkvöðla á.
Sautján sérfræðingar kenndu þau 26 námskeið sem voru kennd á fyrstu önn Viðskiptasmiðjunnar. Miðað við að um 50 ólík námskeið séu í boði á fyrsta ári er líklegt að kennarar Viðskiptasmiðjunnar verði um 30-40 talsins.
Tíu leiðbeinendur munu starfa við Viðskiptasmiðjuna fyrsta árið. Ennfremur gefst frumkvöðlum kostur á að hitta sérhæfða ráðgjafa en um 30-40 ráðgjafar bjóðast til að hitta frumkvöðla á einkafundum en þetta eru forstjórar nokkurra af stærstu fyrirtækjum landsins, stjórnunarráðgjafar, lögfræðingar, endurskoðendur, atvinnufjárfestar og reynsluboltar úr atvinnulífinu.
Þar af leiðandi eru fleiri en 70 sérfræðingar sem munu koma að því að leiðbeina og þjálfa frumkvöðla í Viðskiptasmiðjunni á námsárinu 2008-2009.
40 þúsund klukkustundir í þjálfun og uppbyggingu sprotafyrirtækja
Viðskiptasmiðjan er vettvangur fyrir sprotafyrirtæki frekar en að vera einungis námsbraut. Markmið frumkvöðla á að vera skýrt, að búa til fyrirtæki og gera það að vaxtarfyrirtæki. Vettvangurinn er útskýrður sem hraðbraut nýrra fyrirtækja. Þessi hraðbraut felst að vissu leyti í að ýta á að frumkvöðlar séu að vinna að því að ná markmiðum sem þeir hafa sett sér í samstarfi við sérfræðinga Viðskiptasmiðjunnar. Þessi tími sem er nýttur í uppbyggingu sprotafyrirtækja er undir faglegri leiðsögn sérfræðinga Viðskiptasmiðjunnar, sem er líklega til þess að vera tími sem er miklu mun betur varið en ef frumkvöðlar væru einir að basla í uppbyggingu fyrirtækja sinna.
Frumkvöðlar tóku að meðaltali níu námskeið hver á fyrstu önn Viðskiptasmiðjunnar og allir unnu að sérstöku lokaverkefni. Allir hittu þeir leiðbeinendur sína reglulega og tóku þátt í vinnubúðum og tengslanetsfundum.
Samanlagt má því áætla að hver frumkvöðull hafi fjárfest hátt í 300 klukkustundum í að þróa fyrirtæki sitt undir faglegri umsjá á fyrstu önn Viðskiptasmiðjunnar og mun því fjárfesta allt að 1.000 klukkustunum á einu ári.
Ef meðalfjöldi frumkvöðla yfir fyrstu þrjár annir Viðskiptasmiðjunnar eru 40 frumkvöðlar og vinnuálagið haldist hið sama þá mun hátt í 40.000 klukkustundum hafa verið fjárfest í uppbyggingu sprotafyrirtækja í Viðskiptasmiðjunni á námsárinu 2008-2009. Rétt eins og þjálfun í íþróttum, menntum og listum þá er það þessi stöðuga þjálfun undir stjórn sérfræðinga sem eykur líkur á árangri.
Látum þúsund fræ blómstra
Ísland þarf á nýjum fyrirtækjum að halda sem byggjast á öðrum hugmyndum en þeim sem notaðar hafa verið til að sigla hagkerfinu í kaf. Það er aukinn skilningur á því að það er þörf fyrir fjölskrúðugra atvinnulíf. Það er skilningur á því að það er þörf fyrir sprotafyrirtæki sem er ólíkt því sem áður var.
Það gleymist hins vegar að ef að þessi nýja áhersla á sprotafyrirtæki á ekki að verða gríðarleg sóun er nauðsynlegt að fyrirbyggja stærstu mistökin sem gerð eru í uppbyggingu sprotafyrirtækja og hraða ferli þeirra til árangurs. Klak – Nýsköpunarmiðstöð atvinnulífsins og Viðskiptasmiðjan – Hraðbraut nýrra fyrirtækja leika lykilhlutverk í þeirri framtíð.
Samstarfsaðilar Viðskiptasmiðjunnar – Hraðbraut nýrra fyrirtækja eru: Samtök iðnaðarins, Nýsköpunarsjóður atvinnulífsins, Frumtak, Thule Investments, Auður Capital og Sprotaþing Íslands, ásamt Háskólanum í Reykjavík og Háskólanum á Bifröst.
Framkvæmdastjóri Klaks – Nýsköpunarmiðstöðvar atvinnulífsins og Viðskiptasmiðjunnar – Hraðbraut nýrra fyrirtækja er Dr. Eyþór Ívar Jónsson.
