Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir.

Afleiðingar kreppunnar eru aðeins að litlu leyti komnar í ljós gagnvart einstaklingum og fjölskyldum, að því er fram kemur í áfangaskýrslu velferðarvaktarinnar, stýrihóps sem ríkisstjórnin skipaði í febrúar. Velferðaráætlun ríkisstjórnarinnar vegna efnahagsástandsins var kynnt á blaðamannfundi í dag, en hún byggir á fyrstu niðurstöðum velferðarvaktarinnar.

Ásta R. Jóhannesdóttir félags- og tryggingamálaráðherra sagði á fundinum að áætlunin fæli ekki í sér „loforð um aukin fjárútgjöld eða kraftaverk“ heldur væri hún raunsæ áætlun sem endurspegli þau verkefni í velferðarmálum sem beina þarf sjónum að á tímum aðhalds og sparnaðar. Hún lagði áherslu á að í áætluninni væri þess gætt að sparnaður í einum hluta kerfisins leiði ekki til aukins kostnaðar annars staðar.

Í aðgerðunum er m.a. gert ráð fyrir að stofnaður verði mótvægissjóður með um 30 milljónum króna sem m.a. veiti fé til rannsókna á sviði velferðarmála og til átaksverkefna fyrir tiltekna hópa sem efnahagsástandið hefur leikið verst. Að sögn Ástu er um að ræða 30 milljónir sem höfðu verið eyrnarmerktar öðrum verkefnum sem ekki var hrundið í framkvæmd, og er því ekki um nýjan útgjaldalið að ræða.

Meðal annarra liða velferðaráætlunarinnar má nefna:

• Sérfræðingar verði fengnir til að útbúa félagsvísa/félagsbókhald þar sem fylgst verðru með ástandinnu með reglubundnum hætti.
  
• Tryggt verði að öll börn fái hádegisverð í skólum landsins.
• Aðstæður ungra barnafjölskylda verði kannaðar sérstaklega.
• Að aðgangaur barna og barnafjölskyldna að fagfólki sé tryggður og áhersla sé lögð á fjölskylduvinnu hjá heilsugæslu og félagsþjónustu.

• Tryggt verði að versnandi fjárhagur fólks hindri ekki aðgengi þess að heilbrigðisþjónustu.
• Ungu fólki (18-25 ára) í sérstökum aðstæðum verði gert fjárhagslega kleift að stunda nám í framhaldsskóla, að framhaldsskólar taki við öllum nemendum sem sækja um skólavist og tryggt að verknámsnemar geti lokið námi.
• Farið verði af stað með sérstök úrræði fyrir ungt atvinnulaust fólk sem er að stíga fyrstu skrefin á vinnumarkaði.
  
• Hugað verði að samræmdum aðgerðum sveitarfélaga, ríkis og aðila vinnnumarkaðarins með það að markmiði að koma í veg fyrir að atvinnulaust fólk festist í bótakerfinu.
• Áætlun um endurskoðun almannatrygginga verði hraðað þar sem örorkumatskerfið og fyrirkomulag örorkulífeyris verði skoðað sérstaklega. Einnig verði vinnu við endurskoðun á reglum um hámarkskostnaðar þátttöku í heilbrigðiskerfinu lokið sem fyrst.

• Í því skyni að sporna við svartri atvinnustarfsemi og gerviverktöku samhliða mikilli skuldesetningu heimila verði það hlutfall sem atvinnurekendum er skylt samkvæmt lögum að halda eftir af launum starfsmanna til greiðslu á sköttum og meðlögum lækkað tímabundið í 50%úr 75% þannig að starfsmaður haldi ávallt eftir a.m.k. helmingi launa sinna. 

Hægt er að koma með ábendingar og kynna sér störf velferðarvaktarinnar á heimasíðu Félags- og tryggingamálaráðuneytisins.