Rax / Ragnar Axelsson

Ragna Árnadóttir dóms- og kirkjumálaráðherra hefur skipað nefnd til að fara yfir lög og reglur um hælisleitendur í ljósi réttarframkvæmdar hér á landi, dóms Hæstaréttar frá 12. mars sl. þegar dómurinn felldi úr gildi synjun Útlendingaeftirlitsins á hælisumsókn manns af ættbálkinum Haalpular, sem er hluti af svonefndu non-Moor þjóðarbroti í Máritaníu. og alþjóðlegra skuldbindinga.

Björg Thorarensen, prófessor við HÍ, mun leiða starf nefndarinnar og aðrir sem eiga sæti í henni eru Trausti Fannar Valsson, lektor við HÍ, Kristín Benediktsdóttir, lögfræðingur og stundakennari við HÍ, Atli Viðar Thorstensen, verkefnisstjóri hjá Rauða Krossi Íslands, og Rósa Dögg Flosadóttir, lögfræðingur í dóms- og kirkjumálaráðuneyti. Nefndinni er ætlað að skila tillögum sínum fyrir 15. júní næstkomandi.

Hæstiréttur taldi að brotið hefði verið gegn rannsóknarreglu með því að afla ekki nauðsynlegra og aðgengilegra upplýsinga um aðstæður í heimalandi mannsins.

Maðurinn kom til landsins í október 2004. Við yfirheyrslu hjá lögreglunni á Keflavíkurflugvelli fór hann þess á leit að honum yrði veitt hæli sem flóttamanni. Útlendingastofnun hafnaði beiðninni í júní 2006, en áður hafði stofnunin sent Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna fyrirspurn um aðstæður í heimalandi mannsins. Stofnunin beið hins vegar ekki eftir svari áður en ákvörðun var tekin.

Svar Flóttamannastofnunarinnar barst í júlí 2006. Þar kom meðal annars fram að ekki væri unnt að útiloka að íbúar Máritaníu, sem sendir yrðu til síns heimalands, gætu haft ríkar ástæður til að óttast að þeir yrðu hnepptir í einhvers konar þrælahald af þeirri ástæðu einni að þeir heyrðu til svonefndu non-Moor þjóðarbroti, en það væri þó mjög ólíklegt miðað við þróun mála.

Maðurinn kærði ákvörðun Útlendingastofnunar til dómsmálaráðuneytis. Með úrskurði dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 10. janúar 2007 var ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest og byggði hann meðal annars á þeim upplýsingum, sem fram komu frá Flóttamannastofnuninni.

Hæstiréttur leit til þess að í niðurlagi svars Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna kemur fram að fyrirspurnin hafi verið mjög almenns eðlis og svarið væri það því einnig. Fyrirspurnin hefði þurft að taka mið af aðstæðum, sem við ættu í tilteknu máli svo að unnt hefði verið að svara henni af meiri nákvæmni.