mbl.is/Júlíus

„Það er alveg ljóst að formanni Verkalýðsfélags Akraness og fleiri formönnum aðildarfélaga ASÍ er ekki kunnugt um að verið sé að vinna að þjóðarsátt, eða stöðugleikasáttmála vegna þess ástands sem nú ríkir í íslensku samfélagi,“ skrifar Vilhjálmur Birgisson, formaður VLFA. Hann segir að ekki hafi verið kallað eftir neinum tillögum vegna þjóðarsáttar og segir furðu sæta ef rétt reynist að fyrir liggi drög að einhvers konar þjóðarsátt eða stöðugleikasáttmála.

Formaður Verkalýðsfélags Akraness vísar til umfjöllunar Morgunblaðsins í gær þar sem segir að mikil áhersla sé lögð á að gerð verði þjóðarsátt vegna þess ástands sem nú ríkir í íslensku efnahagslífi. Ennfremur til fundar aðila vinnumarkaðarins með fulltrúum ríkisstjórnarinnar í dag. Efnt var til fundarins að sögn Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra, til að geta tekið mið af sjónarmiðum aðila vinnumarkaðarins, enda leggur ríkisstjórnin mikla áherslu á þjóðarsátt um þau verkefni sem framundan eru.

Sáttmálinn í 1. maí ræðum

Fram kom í 1. maí ávarpi Gylfa Arnbjörnssonar, forseta Alþýðusambands Íslands að hann telji að gera verði nýjan þríhliða sáttmála, milli aðila vinnumarkaðarins og stjórnvalda um forsendur varanlegs stöðugleika. Þá sagði Guðmundur Gunnarsson, formaður Rafiðnaðarsambands Íslands að verkalýðshreyfingin hefði lagt fram drög að stöðugleikasáttmála. Þá hefur fjármálaráðuneytið í póstum til stéttarfélaga opinberra starfsmanna talað um aðdraganda þjóðarsáttar.

Þríhliða viðræður að lokinni stjórnarmyndun

Viðmælendur mbl.is telja fulllangt seilst að tala um að drög liggi fyrir að nýrri þjóðarsátt. Hugmyndum hafi verið kastað á milli en ekkert hafi þó verið meitlað í stein. Allt frá byrjun þessa árs hafa aðilar vinnumarkaðarins þó þingað reglulega í húskynnum ríkissáttasemjara um möguleika á nýrri þjóðarsátt eða stöðugleikasáttmála. Kosningar og óvissa um ríkisstjórn að loknum kosningum setti hins vegar strik í reikninginn. Nú bendir flest til að ný ríkisstjórn verði kynnt í vikulok og þá er líklegt að viðræður um þjóðarsátt hefjist á ný með þátttöku fulltrúa verkalýðshreyfingarinnar, atvinnulífsins og hins opinbera.

Fjöldi kjarasamninga úti

Undir í þeim viðræðum verða ríkisfjármál, gjaldeyris- og vaxtamál og öll þau kerfi og breytingar á kerfum sem áhrif geta haft á afkomu launafólks. Er þar einkum horft til hinna lægst launuðu. Aðkoma ríkisvaldsins mun ráða miklu um endurskoðun kjarasamninga á almennum vinnumarkaði, sem frestað var fram í júní. Sömuleiðis mun aðkoma ríkisins og útkoman úr þríhliða viðræðum um þjóðarsátt, hafa úrslitaáhrif á kjaraviðræður þeirra hópa sem eru með lausa kjarasamninga og verða með lausa kjarasamninga á næstu vikum og mánuðum. Samningar starfsfólks í flugheiminum runnu út í lok janúar en það eru flugfreyjur, flugmenn og flugvirkjar. Kjarasamningar opinberra starfsmanna runnu út í mars og í maí bætast í þann hóp, kennarar, tollverðir, lögreglumenn og fleiri stéttir opinberra starfsmanna.

Í þröngum hópi

Tiltölulega lítill hópur hefur fram að þessu tekið þátt í þeim fundum sem haldnir hafa verið um nýja þjóðarsátt. Almenn kynning hefur ekki farið fram meðal forystumanna einstakra verkalýðsfélaga. Formaður Verkalýðsfélags Akraness segir ljóst að ekki verði gengið frá neinni þjóðarsátt án þess að aðildarfélög ASÍ séu höfð með í ráðum, enda liggi umboð kjarasamninga hjá stéttarfélögunum sjálfum. Enda muni ekki ríkja nein sátt um að gengið verði frá einhvers konar stöðugleikasáttmála eða þjóðarsátt í reykfylltum bakherbergjum. Íslenskt verkafólk hafi þegar lagt sitt fram til þjóðarsáttar. Það hafi verið gert í síðustu kjarasamningum sem hafi verið afar hófstilltir.

„Bara þannig að það liggi fyrir, þá verður hvorki gengið frá stöðugleikasáttmála né þjóðarsátt án þess að tryggt sé að hagsmunir verkafólks verði hafðir að leiðarljósi í slíkum sáttmála því það er löngu orðið tímabært að fleiri en íslenskt verkafólk axli hér ábyrgð á stöðugleika. Þjóðarsátt verður aldrei að veruleika nema með aðild þeirra stéttarfélaga sem fara með samningsumboðið og slegin verði algjör skjaldborg um þá sem eru að starfa á lægstu töxtunum,“ segir Vilhjálmur Birgisson, formaður VLFA.

Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélags Akraness.