Hælisleitendur og stuðningsmenn þeirra. Rax / Ragnar Axelsson

Dómsmálaráðuneytið hefur ekki tekið ákvörðun í máli sex hælisleitenda sem sótt hafa um hæli á Íslandi eftir að hafa dvalist fyrst í Grikklandi. Mál þeirra eru enn til meðferðar og verða skoðuð hvert fyrir sig. Lengst hafa þeir dvalið hér á landi í rúmt ár en skemmst rúma sjö mánuði. Ekki liggur fyrir hvenær niðurstaða fæst í mál þeirra.

Í frétt mbl.is í gær var ranghermt að dómsmálaráðuneytið hefði ákveðið að beita Dyflinnar reglugerðinni í tilvikum hælisleitendanna. Hins vegar kemur fram í skýrslu dómsmálaráðuneytisins um mat á því hvort unnt sé að endursenda hælisleitendur til Grikklands, að aðstæður viðkomandi einstaklinga verði metnar áður en ákvörðun verður tekin. Í því felst að kanna þær upplýsingar sem liggja fyrir um einstaklingsbundnar aðstæður viðkomandi hælisleitanda og meta með hliðsjón af fyrirliggjandi upplýsingum um aðstæður hælisleitenda í Grikklandi hvort þess megi vænta að viðkomandi muni njóta réttinda sinna sem hælisleitandi þar í landi.

Við matið aflaði og kannaði dómsmálaráðuneytið fjölda gagna sem varða ástand hælismála, meðferð hælisumsókna og aðstæður hælisleitenda í Grikklandi, þar á meðal upplýsinga frá stofnunum Sameinuðu þjóðanna, Evrópuráðsins og frá öðrum Norðurlöndum. Auk þess var farið yfir dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu um endursendingar hælisleitenda.

Í skýrslunni segir m.a. að ljóst sé að hælisleitendum hafi fjölgað mikið í Grikklandi á umliðnum árum og það leitt til þess að yfirvöldum hafi ekki að öllu leyti tekist að fullnægja þeim sameiginlegu reglum sem ríkjum innan Evrópusambandsins ber að fylgja á sviði hælismála. Sem dæmi um fjölgunina má nefna að árið 2004 voru umsóknir um hæli 4.469 en árið 2007 voru þær 25.113.

Hins vegar þykir ljóst að ýmsar breytingar hafi orðið á aðstæðum í Grikklandi á liðnu ári og kemur það m.a. skýrt fram í bréfi Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna sem sent var til íslenskra yfirvalda í mars síðastliðnum.

„Það sem Grikkland hefur átt í hvað mestum erfiðleikum með og gagnrýnt hefur verið við meðferð hælisumsækjenda þar er yfirfullar flóttamannabúðir við landamærin og mikill dráttur á að hælisumsækjendur fái skráningu sem slíkir. Þetta á ekki við um þau mál sem hér eru til úrlausnar. Þeir einstaklingar sem sendir eru á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar eru skráðir inn í kerfið með samræmdum hætti á flugvellinum í Aþenu, fá leiðbeiningar og aðstoð og sérstakt skírteini sem er í senn ávísun á ýmsa aðstoð og leyfi til að leita og stunda atvinnu meðan mál þeirra eru til meðferðar,“ segir í skýrslunni.

Rauði krossinn harmar niðurstöðuna

Rauði kross Íslands sagðist í yfirlýsingu sem send var út í gær harma niðurstöðu dómsmálaráðuneytisins. Rauði krossinn hefur ítrekað beint þeim tilmælum til dómsmálaráðherra að hælisleitendur verði ekki sendir til Grikklands að svo stöddu. 

„Rauði krossinn hefur, ásamt Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna, haft áhyggjur af ójafnri dreifingu hælisbeiðna innan Dyflinnar samstarfsins þar sem unnt er að endursenda hælisumsækjanda til þess ríkis sem hann kom fyrst til innan Evrópu,“ segir í yfirlýsingunni og einnig að nauðsynlegt sé að skoða persónulegar aðstæður hælisleitenda sem þegar dvelja hér á landi og þau tengsl sem þeir hafa myndað.