Ríkisstjórninni ber að halda sig innan þess ramma sem settur er í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar Alþingis, verði tillaga nefndarinnar um umsókn um aðild að Evrópusambandinu samþykkt. Litið er á nefndarálitið sem vegvísi við aðildarviðræður og þess krafist að ekki verði vikið frá hagsmunum sem þar eru skilgreindir án umræðu á Alþingi.

Í áliti meirihluta utanríkismálanefndar er meðal annars fjallað um umsóknarferlið og þá meginhagsmuni sem stjórnvöldum ber að hafa að leiðarljósi í aðildarviðræðum. Meirihlutinn metur að það sé fullnægjandi veganesti fyrir stjórnvöld og að tiltekin skilyrði í umboði ríkisstjórnarinnar muni ekki skila neinu umfram það. Segir þar að á þessum sjónarmiðum byggist nánar skilgreindari markmið sem sett verði síðar í ferlinu þegar orðið sé ljóst hvaða atriði kalla á samningaviðræður.

„Meginhugsunin er fyrst og fremst sú að setja skýrari ramma utan um það umboð sem Alþingi veitir framkvæmdavaldinu. Það er gert með því að hnykkja á því að ríkisstjórnin eigi að fylgja þeim meginhagsmunum og verklagi sem lýst er. Þá er nánar kveðið á um samstarf við hagsmunaaðila, aðkomu Alþingis og fleiri atriði,“ segir Árni Þór Sigurðsson, formaður nefndarinnar.

Sér fiskveiðistjórnunarsvæði?

Mismunandi orðalag er notað þegar fjallað er um málin. Nefna má að nefndin telur að allar bollaleggingar um sameiginlega nýtingu orkuauðlinda séu „óásættanlegar“. „Raunhæf leið“ til að tryggja forræði íslenskra stjórnvalda yfir sjávarútvegi sé að skilgreina efnahagslögsöguna sem sérstakt íslenskt fiskveiðistjórnarsvæði, þannig að erlend skip fái ekki réttindi til veiða úr íslenskum veiðistofnum. Meirihlutinn telur „algerlega útilokað“ að Ísland taki yfir reglur ESB varðandi brottkast afla. Þá má nefna að hann telur „afar mikilvægt“ að Íslendingar fari með forræði samninga við stjórn veiða úr deilistofnum, „eins og hægt er“. Þá er „frumskylda“ samningamanna Íslands að tryggja að afrakstur sjávarauðlindarinnar falli til á Íslandi. Þannig verði „ekki veitt svigrúm“ fyrir erlendar útgerðir að fjárfesta hér.

„Það eru allir meira og minna sammála um þau mál sem við reifum og teljum mest áríðandi,“ segir Árni.

Tillögur til umræðu

Tillaga meirihluta utanríkismálanefndar hljóðar svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að ESB og að loknum viðræðum við sambandið verði haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um væntanlegan aðildarsamning. Við undirbúning viðræðna og skipulag þeirra skal ríkisstjórnin fylgja þeim sjónarmiðum um verklag og meginhagsmuni sem fram koma í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar.“

Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins leggja m.a. til að efnt verði til þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort Íslendingar eigi að sækja um aðild að ESB.

Í tillögu þingmanns Framsóknarflokksins er lagt til að aðildarviðræður fari fram á grundvelli samningsumboðs með tilteknum skilyrðum.