Mikið álag er nú á Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna og hefur það ekki verið meira frá því hún var opnuð fyrir 13 árum, að sögn Ástu Sigrúnar Helgadóttur forstöðumanns. Nú er í fyrsta sinn í sögu Ráðgjafarstofunnar opið í júlí.

„Við erum stöðugt að fá mál inn og ekkert lát þar á,“ sagði Ásta. „Mér finnast málin vera að þyngjast. Það er mikil vinna að sjá hvaða úrræði henta hverjum og einum. Við aðstoðum líka fólk við að sækja um greiðsluaðlögun. Það er mjög mikið álag á starfsemina almennt.“

Í Morgunblaðinu í gær var rætt við konu sem kvaðst hafa sótt um ráðgjöf hjá Ráðgjafarstofunni fyrir um sex vikum og ekki enn komist að. Ásta kvaðst ekki geta útskýrt þessa töf því hún þekkti ekki mál fólksins sem um ræðir. „Stundum bíða mál því fólk skilar ekki inn fullnægjandi gögnum,“ sagði Ásta. Hún benti á að nú væru í raun engir biðlistar eftir viðtali. Fólk gæti komið fyrirvaralaust í nýja starfsstöð Ráðgjafarstofunnar í Sóltúni 26 og fengið þar fyrstu ráðgjöf. Ef mál þörfnuðust frekari greiningar gæti biðin eftir henni orðið 4-5 vikur, enda hluti starfsfólks að fara í eða farinn í sumarleyfi.

Morgunblaðið fékk bréf frá fólki sem fékk ráðgjöf á liðnu vori. Það sagði að stærsti lánardrottinn þess, Landsbankinn, hefði neitað að fylgja tillögum Ráðgjafarstofunnar. Ásta sagði að auðvitað hlytu að vera dæmi um að bankar vildu ekki fara eftir tillögum Ráðgjafarstofunnar.

„En ég heyri meira um að bankarnir fari eftir okkar tillögum. Þeir fagna því að fá þetta heildaryfirlit yfir stöðuna frá okkur,“ sagði Ásta. Oft þarf einnig að leiðbeina fólki og gera því ljós réttindi þess. Til dæmis hafa sumir ekki nýtt skattkortið sitt. „Við höfum líka verið í ákveðinni sáluhjálp, að hvetja fólk til að halda áfram. Leiðbeina því um úrræðin og hvað þetta þýðir allt saman.“

Margir hafa notað ráðgjöf VR

VR er eitt þeirra stéttarfélaga sem bjóða upp á fjármálaráðgjöf. Margir hafa nýtt sér hana frá 22. júní þegar þjónustan hófst. Árni Freyr Árnason, ráðgjafi hjá VR, sagði að fyrstu vikurnar hefði verið mikið að gera. Nú hefði aðeins hægst á enda margir í sumarfríum. Árni sagði að þörfin fyrir fjárhagsráðgjöf virtist meira knýjandi á höfuðborgarsvæðinu en úti á landi.

Árni sagði það sína reynslu að bankarnir tækju yfirleitt vel tillögum sem fólk kemur með úr fjármálaráðgjöfinni. „Þegar fólk vill standa við sínar skuldbindingar eru bankarnir tiltölulega liðlegir við að láta dæmið ganga upp. Það er okkar reynsla,“ sagði Árni. Hann sagði að væri fólk komið rétt yfir mörk þess að vera gjaldfært væru bankarnir duglegir við að finna ráðstafanir svo fólk yrði aftur gjaldfært.

Árni sagði flest málin snúa að fyrirbyggjandi aðgerðum hjá fólki sem horfir fram á tekjumissi vegna minni vinnu eða atvinnumissis. Fólki sem ekki er komið í vanskil en er að endurskipuleggja fjárhag sinn svo það standi af sér tekjumissinn.

Úrræðin vöktuð

Gylfi Magnússon viðskiptaráðherra sagði búið að kynna fjölmörg úrræði fyrir fólk í greiðsluvanda. Ef fólk fengi ekki úrlausn sinna mála væri spurning hvort fólk fengi ekki þau úrræði sem búið er að kynna eða hvort þau dygðu ekki.

„Það er fylgst með hvoru tveggja af hálfu hins opinbera. Ef í ljós kemur að úrræðin duga ekki þá stendur upp á stjórnvöld, eða bankana eftir atvikum, að koma með önnur úrræði,“ sagði Gylfi. Hann benti á að ef fólk fengi ekki úrræði sem búið er að kynna hjá banka þá gæti fólk talað við umboðsmann skuldara í viðkomandi banka.

Gylfi minnti á að stutt væri síðan reglugerð um skattskyldu eftirgjafar skulda tók gildi. Áður hefði ekki verið víst að bankarnir gætu samið um niðurfellingu skulda án þess að fólk fengi bakreikning frá skattinum. Hann kvaðst reikna með að bankarnir myndu nú gera meira af því að semja við skulduga einstaklinga og leysa þeirra mál.