Deilan um sölu á eignarhlutum í HS orku til kanadíska fyrirtækisins Magma Energy er ekki síst hatrömm vegna þess að bakland stjórnarflokkanna tveggja hefur bókstaflega logað vegna málsins, samkvæmt heimildum Morgunblaðsins. Ríkisstjórnin ræddi málin ítarlega á vikulegum fundi sínum á þriðjudag, samkvæmt heimildum, og kom þar í ljós augljós meiningarmunur milli flokkanna.

Ef fram heldur sem horfir mun Magma verða eigandi milli 40 og 50 prósent hlutafjár í HS orku á móti Geysi Green Energy, sem nú er undir stjórn lánardrottna fyrrverandi eigenda félagsins, Íslandsbanka, Landsbankans og lífeyrissjóða.

Ágreining innan ríkisstjórnarflokkanna má rekja aftur til sumarmánaða síðasta árs, þegar lögum um auðlinda- og orkumál var breytt. Með þeim var rýmkað fyrir því að einkaaðilar gætu komið að orkuframleiðslu, en jafnframt tryggt að auðlindirnar sjálfar, sem virkjaðar eru, yrðu alltaf í opinberri eigu. Þá var hlutverk dreififyrirtækjanna skýrt og það lögfest að þau verði í opinberri meirihlutaeign.

Viðurkennir meiningarmun

Ögmundur Jónasson heilbrigðisráðherra dregur ekki dul á að það sé meiningarmunur í þessum málum innan stjórnmálaflokkanna. Hann hafi í raun komið best fram á Alþingi þegar lögin voru samþykkt í fyrra. „Ég lít svo á að Össur [Skarphéðinsson], sem þá var iðnaðarráðherra, hafi verið að reyna að koma í gegn málamiðlun vegna andstæðra sjónarmiða sem þá voru í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar. Við í Vinstri grænum vorum alfarið á móti öllum breytingum í þá veru, að einkaaðilar gætu eignast orkufyrirtækin.“ Innan Samfylkingarinnar hefur afstaðan verið önnur og opnari. Össur skrifaði á bloggsíðu sína, daginn eftir að lögin voru samþykkt 30. maí í fyrra: „Þrjú meginatriði var að finna í frumvarpinu, sem nú er orðið að lögum frá Alþingi. Í fyrsta lagi að orkuauðlindir í eigu ríkis, sveitarfélaga eða fyrirtækja í þeirra eign, mega ekki láta orkuauðlindirnar varanlega frá sér en geta leigt þær á jafnræðisgrundvelli. Í öðru lagi að skilið verður á milli annars vegar framleiðslu og sölu á orku og hins vegar dreifingu á orku, þ.e.a.s. heitu vatni og rafmagni. Í þriðja lagi, að dreififyrirtækin, sem búa við náttúrulega einokun, verða nú lögum samkvæmt að vera í félagslegri meirihlutaeign.

Í reynd þýðir þetta að enginn getur eignast orkuauðlindir fólksins, og að enginn getur okrað í skjóli einokunar á brýnum nauðþurftum einsog ljósi og hita.“

Vinstri græn litu svo á, og gera enn eins og Ögmundur bendir á, að lögin geti leitt til þess að orkuauðlindirnar verði ekki nýttar í þágu almannahagsmuna heldur frekar í arðsemisrekstri einkafyrirtækja, innlendra sem erlendra. Allt bendir hins vegar til þess að HS orka verði fyrsta stóra orkuframleiðslufyrirtækið hér á landi sem verður að meirihluta í eigu einkaaðila.

Umdeild atriði

Einstök atriði samnings um kaup Magma Energy á hlutum OR og Hafnarfjarðarbæjar í HS orku hafa verið uppspretta deilna. Borgarfulltrúar Samfylkingarinnar hafa gagnrýnt samninginn og sagt efnisatriði hans „með ólíkindum“. Einkum eru það ákvæði um hvernig Magma greiðir fyrir hlut OR í HS orku. Staðgreitt er með 3,6 milljörðum króna og síðan greitt með 8,4 milljarða króna skuldabréfi til sjö ára. Lánað er í dollurum á 1,5 prósenta vöxtum. OR greiðir Hafnarfjarðarbæ fyrir þeirra hlut, tæplega 15 prósent, með láni sem ber hærri vexti, eða 4,5 prósent. Helmingurinn af verðinu er staðgreiddur. Forsvarsmenn OR hafa sagt að verðið sem Magma greiðir, sem í heild er tæplega 12 milljarðar, sé viðunandi. Kjörin séu jafnframt eðlileg.