Misskilningur á EFTA tilskipun
mbl.is/Brynjar Gauti
„Það er óhætt að segja að þarna hafi átt sér stað ákveðinn misskilningur á inntaki tilskipunarinnar í dómnum,“ segir Ólafur Einarsson, lögfræðingur hjá lagadeild ESA. Vísar hann þar til dóms Hæstaréttar í máli Blaðamannafélags Íslands gegn Frétt ehf. sem féll árið 2005 og tilskipunar EFTA er snýr að réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, en tilskipunin var innleidd í lög hérlendis árið 2002.
Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefur sent íslenskum stjórnvöldum áminningarbréf þar sem þeim er bent á að ekki hafi tekist sem skyldi að innleiða fyrrgreinda tilskipun EFTA.
Í fréttatilkynningu frá ESA er þá það bent að markmið tilskipunarinnar sé m.a. að tryggja rétt launþega við aðildarskipti fyrirtækja með þeim hætti að ábyrgð vegna launa flytjist frá seljanda til kaupanda.
ESA bendir á að árið 2005 hafi fallið dómur í Hæstarétti (nr. 375/2004) í máli Blaðamannafélags Íslands gegn Frétt ehf. þar sem dómurinn túlkaði lögin á þann hátt að kaupanda Fréttablaðsins væri ekki skylt að standa skil á launakröfum sem efnt hefði verið til af fyrri eiganda.
Í dómi Hæstaréttar þótti, með vísan til tilgangs kaupanna og þess að flestir starfsmannanna héldu áfram störfum við eigendaskiptin, fullljóst að um aðilaskipti í skilningi laga nr. 72/2002 hefði verið að ræða. Tekið var fram að ákvæði laganna fjölluðu um réttarstöðu starfsmanna en ekki um skuldir seljanda og leiddu til þess að starfsmenn ynnu hjá kaupanda eftir aðilaskiptin á sömu kjörum og áður.
Með vísan til þessa taldi Hæstiréttur að réttur starfsmanna til ógreiddra launa fyrir aðilaskiptin yrði ekki byggður á lögum nr. 72/2002. Að sögn Ólafs er þessi túlkun ekki í samræmi við þá dóma sem síðan hafa fallið hjá Evrópudómstólnum og því ekki tæk.
Spurður hvaða afleiðingar áminningarbréf ESA hafi bendir Ólafur á að íslensk stjórnvöld hafi nú tvo mánuði til þess að svara bréfinu. Í framhaldinu megi búast við rökstuddu áliti ESA þar sem sennilega verið farið fram á að 3. gr. laganna um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum verði breytt á þann hátt að kveðið verði á um að kaupandi fyrirtækis beri ábyrgð á ógreiddum launum. Spurður hvort tilskipunin hafi verið ranglega innleidd í íslensk lög á sínum tíma segir Ólafur ekki hægt að segja það.
„Líti maður bara texta íslensku laganna væri hægt að segja að þau væru í lagi. En í ljósi dóms Hæstaréttar, sem allir aðrir þurfa að túlka í samræmi við, þá eru lögin og lagatúlkunin til samans ekki í samræmi við tilskipun EFTA,“ segir Ólafur.
Verði íslensku lögunum ekki breytt til samræmis við ábendinga ESA gæti málið, að sögn Ólafs, endað fyrir Evrópudómstólnum.
Spurður hvort þess misskilnings, sem að mati ESA birtist í dómi Hæstaréttar, hafi gætt víðar en á Íslandi, segist Ólafur ekki vitað til þess þó hann vilji ekki útiloka það.
