Fréttaskýring: Langtíma atvinnuleysi vaxandi vandi
Ungt fólk er mun betur sett í námi eða öðrum úrræðum en afskiptalaust á bótum, að mati vinnuhóps sem félagsmálaráðherra skipaði. Golli / Kjartan Þorbjörnsson
Eftir Sigtrygg Sigtryggsson
Skráð atvinnuleysi í nóvember síðastliðnum var 8% eða að meðaltali 13.357 manns. Atvinnuleysi jókst um 5,3% að meðaltali frá október eða um 675 manns, samkvæmt yfirliti Vinnumálastofnunar.
Atvinnulausum fer hægt fjölgandi og í gær voru 15.835 á atvinnuleysisskrá. Fjölgun fólks á skránni hefur verið nokkru minni á þessu hausti en reiknað hafði verið með. Að sögn Karls Sigurðssonar forstöðumanns vinnumálasviðs Vinnumálastofnunar er ekki önnur skýring nærtækari en að atvinnulífið standi betur en menn höfðu talið. Einnig beri að hafa í huga að eftirlit með brotum hefur verið hert og hinir brotlegu umsvifalaust teknir af atvinnuleysisskrá.
Yfirleitt versnar atvinnuástandið frá nóvember til desember og þróun síðustu vikna bendir til þess að svo verði einnig í ár. Vinnumálastofnun áætlar að atvinnuleysið í desember verði á bilinu 8,1% til 8,6% af vinnuafli í landinu. Búist er við að atvinnuleysið nái hámarki á fyrstu mánuðum næsta árs. Á þessu ári fór atvinnuleysið hæst í apríl, 9,1%.
En þótt heldur færri séu nú atvinnulausir en menn reiknuðu með eru ýmsir váboðar í yfirliti Vinnumálastofnunar um stöðuna á vinnumarkaði í nóvember. Þannig er fjöldi þeirra sem hafa verið atvinnulausir í meira en 6 mánuði 7.394 eða 49% þeirra sem voru á skránni. Til að setja þessa tölu í samhengi má nefna að samkvæmt nýjustu tölum Hagstofunnar eru íbúar Árborgar 7.928. Fjöldi langtíma-atvinnulausra slagar því hátt í íbúafjölda Árborgar og þetta er hærri tala en íbúafjöldi Akraness, sem er 6.630. Fjölgað hefur hratt í hópi langtíma-atvinnulausra á síðustu mánuðum og líkur eru á því að enn fjölgi í þessum hópi.
Atvinnuleysi meðal ungs fólks er einnig mikið áhyggjuefni. Í lok nóvember voru 5.164 á atvinnuleysisskránni á aldrinum 16-29 ára eða 34,3% þeirra sem eru á skránni. Þetta er hærri tala en allir íbúar Fjarðabyggðar sem eru 4.736, samkvæmt nýjustu tölum Hagstofunnar.
Félagsmálaráðuneytið hefur sérstaklega skoðað langtíma-atvinnuleysi og atvinnuleysi meðal ungs fólks. Nýlega skilaði vinnuhópur skýrslu. Í tillögum hans er Vinnumálastofnun m.a. hvött til að skylda unga atvinnuleitendur til virkni í samræmi við lagaheimildir, enda sé þessi hópur betur settur í námi eða öðrum reglubundnum úrræðum en afskiptalaus á bótum.
Árni Páll Árnason félagsmálaráðherra gerði vanda ungs fólks að umtalsefni á ársfundi Vinnumálastofnunar og sagði þar mikinn auð liggja ónýttan hjá garði. „Við höfum á undanförnum vikum með skipulegum hætti kannað aðstæður og viðhorf atvinnulausra ungmenna í þessu landi. Því miður er það svo að þúsundir þeirra sitja heima á bótum. Þau eru mörg hver vonlítil um vinnu, vonlítil um nám og vonlítil um eigin framtíð. Þeim hefur ekki tekist að finna sér stað í samfélaginu.
Við þessu verðum við að bregðast. Við getum ekki og við megum ekki láta hundruð eða þúsundir ungmenna alast upp sem bótaþega.“
15.017 voru á skrá
Alls voru 15.017 án atvinnu í lok nóvember, 8.756 karlar og 6.261 kona. Þeir sem voru atvinnulausir að fullu, eins og það er kallað, voru 12.141. Af þeim voru 2.226 í einhvers konar úrræðum á vegum Vinnumálastofnunar, auk þess sem mikill fjöldi fer í viðtöl hjá ráðgjöfum stofnunarinnar og á kynningarfundi.Samtals voru 2.521 af þeim sem voru skráðir atvinnulausir í lok nóvember í hlutastörfum á móti hluta atvinnuleysisbóta.
Atvinnuleysið er misjafnt eftir landshlutum. Mest er atvinnuleysið hlutfallslega á Suðurnesjum eða 13% en minnst á Vestfjörðum eða 2,8%. Atvinnuleysi á höfuðborgarsvæðinu er 8,7%, Norðurlandi eystra (6,8%), Vesturlandi (5,8%), Suðurlandi (5,2%), Austurlandi(3,6%) og Norðurlandi vestra(3,2%).
Staðan í einstökum kaupstöðum er þessi: Reykjavík (6.443 atvinnulausir), Kópavogur (1.455), Hafnarfjörður (1.336), Reykjanesbær (1.167) og Akureyri (874).


































