Yfirvofandi eru verkföll hjá bæði flugumferðarstjórum og flugvirkjum í þessum mánuði, takist ekki samningar við vinnuveitendur þessara starfsstétta, ríkið og Icelandair. Boðaður hefur verið samningafundur hjá ríkissáttasemjara með flugumferðarstjórum í dag og flugvirkjar eiga að koma til fundar á morgun.

Sem kunnugt er kolfelldu flugvirkjar hjá Icelandair samning sem gerður var í síðustu viku, eftir að verkfall hafði staðið yfir í um átta tíma. Verkfall hefur verið boðað mánudaginn 22. mars næstkomandi.

Styttra er í boðaðar aðgerðir flugumferðarstjóra, sem samþykktu eftir árangurslausar samningaviðræður að efna til verkfalla á fimm dögum frá 10. til 19. mars næstkomandi, í fjóra tíma á hverjum degi.

Boðun verkfallsaðgerða hjá þessum og fleiri starfsstéttum tengdum flugstarfsemi hefur verið nokkuð tíð á undanförnum árum, eins og sést á meðfylgjandi töflu er nær aftur í tímann um rúm 20 ár. Deilurnar hafa þó ekki verið allar af sama toga, þar sem flugumferðarstjórar hafa t.d. ýmist misst og fengið til baka verkfallsréttinn og átt í löngum deilum við ríkið.

„Þurfum að byrja upp á nýtt“

Þessi upptalning nær ekki til flugmanna og flugfreyja, sem nýlega tókst að gera kjarasamninga eftir langar og strangar viðræður. Aðgerðir af þessu tagi eru reyndar ekki bundnar við Ísland og hafa löngum viljað loða við alþjóðlega flugstarfsemi gegnum tíðina.

Hverjar eru svo kröfur flugumferðarstjóra og flugvirkja nú? Hinir síðarnefndu hafa farið fram á 25% launahækkun og Kristján Kristinsson, formaður samninganefndar Flugvirkjafélags Íslands, segir þá kröfu enn vera uppi á borðum, ásamt fleirum. Í síðustu viðræðulotu kom fram hugmynd frá SA og Icelandair um fjögurra daga vinnuviku, tíu tíma á dag, í stað fimm daga vinnuviku. Kristján segir þetta hafa mælst illa fyrir hjá flugvirkjum. „Við erum ekki lengur til viðræðu um þetta atriði. Við þurfum í rauninni að byrja viðræðurnar alveg upp á nýtt og vonandi fæst einhver niðurstaða sem menn geta sætt sig við.“

Landflótti hafinn

Flugumferðarstjórar hafa ekki viljað gefa upp sínar kröfur í smáatriðum, að öðru leyti en því að krefjast sambærilegra launahækkana og flugmenn og flugfreyjur, sem nýverið náðu fram um 6% launahækkun. Ottó Eiríksson, formaður Félags íslenskra flugumferðarstjóra, segir sína menn hafa dregist verulega aftur úr flugmönnum í launum á síðustu árum. Og borið saman við sambærilegar stéttir á Norðurlöndunum og í Evrópu segir Ottó að launamunur geti verið frá 50-150%, íslenskum flugumferðarstjórum í óhag. Enda segir hann landflótta vera byrjaðan í þeirra röðum. Þannig hafi fimm flugumferðarstjórar á Keflavíkurflugvelli farið utan síðastliðið ár. Mun fleiri þar og í flugstjórnarmiðstöðinni hafi sótt um störf erlendis.

Ottó vonast til að samningar fari að takast en sagan er ekki með flugumferðarstjórum í þeim efnum. Kjaraviðræður hafa yfirleitt tekið langan og strangan tíma síðustu áratugina og nokkrum sinnum komið til verkfalla. Gjarnan hafa verið gerðir samningar til skamms tíma í senn og Ottó segir flugumferðarstjóra hafa verið samningslausa svo árum skiptir, ef farið yrði að reikna það út.

Segja algeng mánaðarlaun 550-630 þúsund

Laun flugvirkja hækkuðu síðast í maí árið 2008. Þeir benda á að verðlagsvísitalan hafi hækkað um 25% síðan þá. Byrjunarlaun flugvirkja hjá Icelandair eru að grunni til 313 þúsund krónur á mánuði. Á 15 árum fara byrjunarlaunin upp í um 400 þúsund krónur. Við bætist yfirvinna og vaktaálag en talsmenn flugvirkja segja algeng mánaðarlaun vera um 630 þúsund kr. að jafnaði. Algeng yfirvinna sé um 50 tímar á mánuði.

Byrjunarlaun flugumferðarstjóra eru um 320 þúsund kr. á mánuði en með vaktaálagi og yfirvinnu segja þeir mánaðartekjur fara upp í 550-600 þúsund krónur að jafnaði. Dæmi eru þó um mun hærri laun.