mbl.is

Í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis kemur fram að með inngöngu í EES hafi starfsheimildir fjármálastofnanir verið rýmkaðar verulega um leið og tilskipanir Evrópusambandsins voru innleiddar. „Tilskipanirnar bönnuðu hins vegar aðildarríkjunum ekki að viðhalda eða setja sér strangari reglur en þar var kveðið á um gagnvart lánastofnunum í viðkomandi heimaríki enda væru þá uppfyllt ákveðin meginsjónarmið sem reglur Evrópusambandsins og EES-samningsins gera kröfu um,“ segir í skýrslunni, nánar tiltekið í 5. bindi, bls. 38-40.

Rannsóknarnefndin bendir á að af þeirri stefnu sem fylgt hefur verið við undirbúning og samþykkt breyttra laga um starfsheimildir fjármálafyrirtækja á Íslandi vegna aðildar að EES-samningnum, leiddi að áherslan var ekki á hvort tilefni væri til og heimildir fyrir til að taka mið að þeim aðstæðum á Íslandi sem væru sérstakar og á annan veg en í þeim nágrannalöndum sem fyrirmyndir að löggjöfinni voru sóttar til.

Starfsheimildir fjármálafyrirtækja hafi verið rýmkaðar á ýmsan hátt. Í skýrslunni segir að Íslandi hafi ekki verið skylt vegna EES-samningsins að auka starfsheimildir innlendra lánastofnana á þann hátt sem gert var heldur var af samkeppnisástæðum talið nauðsynlegt að löggjöfin yrði sambærileg um þessi atriði og í helstu nágrannalöndum.

„Athuganir rannsóknarnefndarinnar á starfsemi íslensku bankanna benda til þess að þessar auknu starfsheimildir hafi orðið til að auka verulega áhættu í rekstri bankanna. Sérstaka athygli vekur að frelsi lánastofnana til að stunda áhættusamari fjárfestingar var aukiðumtalsvert á þessu tímabili og þá meðal annars með því að heimila fjárfestingarbankastarfsemi samhliða hefðbundinni starfsemi viðskiptabanka án þess að svigrúmi til aukinnar áhættutöku hafi um leið fylgt fullnægjandi aðhald og kröfur um aukið eigið fé. Meðal annars af þeim sökum voru fjármálafyrirtækin illa í stakk búin til að mæta þeim erfiðleikum sem upp komu á alþjóðlegum fjármálamörkuðum árið 2008,“ segir í skýrslunni.