Réttu fram vinstri höndina
Andúð í garð íslenska fjármálakerfisins var á fyrri hluta ársins 2008 orðin svo mikil, að norrænir seðlabankastjórar forðuðust eins og heitan eldinn á fundi Alþjóðagreiðslubankans í Basel í Sviss í júní að hitta þá íslensku. Var íslensku bankastjórunum mjög brugðið vegna þessa.
„Engu var líkara en að þeir forðuðust eins og heitan eldinn að hitta þá íslensku eða sjást nokkurs staðar nálægt þeim. Meira að segja var það svo að bankastjóri eins norrænu seðlabankanna forðaðist að heilsa þeim íslensku með handabandi þar til hann gat ekki annað þegar hann lenti í lyftum með öðrum þeirra og var þá ekki kveðjan hlýrri en svo að hann
rétti vinstri höndina,“ segir í drögum að minnisblaði Ingimundar Friðrikssonar, þáverandi seðlabankastjóra, sem rannsóknarnefnd Alþingis vitnar til í skýrslun sinni.
Þá er í skýrslunni vísað til þeirra orða Davíðs Oddssonar, þáverandi seðlabankastjóra, aðviðmót Stefan Ingves, bankastjóra seðlabanka Svíþjóðar, hefði gjörbreyst til hins verra að loknum svokölluðum G10 fundi fór fram um vorið 2008.
„Og svo hafði hann – ég held að það hafi nú verið seinna sem hann heilsaði ekki Eiríki (Guðnasyni, þáverandi seðlabankastjóra),“ er haft eftir Davíð.
Í minnisblaðsdrögum Ingimundar kemur einnig fram að á ársfundi Alþjóðagreiðslubankans hafi bankastjóri Seðlabanka Lúxemborgar óskað eftir fundi með „íslenska og öðrum norrænum seðlabankastjórum“. Síðan segir í skjalinu: „Á þeim fundi gerði hann grein fyrir því að íslensku viðskiptabankarnir hefðu nýtt sér fyrirgreiðslu Seðlabanka Evrópu fram úr öllu hófi og sagði að engir bankar vildu lengur eiga viðskipti við íslenska viðskiptabanka út í heimi. Þeir væru eins og holdsveikisjúklingar sem enginn vildi koma nálægt."
Fram kemur að í kjölfarið bauð Davíð bankastjóra seðlabanka Lúxemborgar að koma til Íslands svo fljótt sem verða mætti til frekari viðræðna um málið. Eftir Baselferðina gerðist það sömuleiðis að bankastjóri Seðlabanka Evrópu hringdi í Davíð og gerði honum grein fyrir hinu sama og var mjög mikið niðri fyrir. Hann sagði íslensku bankana hafa lagt fram algjörlega ónýt veð í Seðlabanka Evrópu, jafnvel gervipappíra.
Urðu að skrifa undir yfirlýsingu
Í skýrslunni kemur fram, að 15. maí 2008 hafi Geir H. Haarde, þáverandi forsætisráðherra, haldið fund með Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, Jóhönnu Sigurðardóttur og Árna M. Mathiesen um þau skilyrði sem seðlabankar Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar vildu setja fyrir gerð galdeyrisskiptasamninga við Seðlabanka Íslands.
Við skýrslutöku fyrir rannsóknarnefnd Alþingis sagði Geir H. Haarde að hinir norrænu seðlabankarnir hefðu sett
skilyrði. Þeir hefðu ekki viljað „láta okkur hafa peninga nema að þeir [teldu]
að það [væri] verið að gera rétta og skynsamlega hluti“. Þetta hefði borið að
með þeim hætti að Davíð Oddsson hefði verið búinn að tala við ýmsa kollega
sína og þeir hefðu ekki sýnt því neinn áhuga að „hjálpa okkur“, að undanskildum
seðlabönkum hinna norrænu þjóðanna.
Davíð hefði hringt í Geir 14. maí 2008 og sagt: „Ég er hérna með sænska kollega mínum, Stefan Ingves, ég vil gjarnan að þú talir við hann, við erum að reyna að klára hér ákveðin mál og hann verður að heyra í þér um það hvað það er sem þeir setja fyrir sig.“
Geir kvaðst hafa rætt við Stefan Ingves sem hefði sagt: „Við getum ekki
bara verið að láta peninga hér af hendi, við verðum að fá einhverja fullvissu
um það að þið séuð að gera réttu hlutina og ég fer fram á það við þig sem
forsætisráðherra að þú gefir út yfirlýsingu í framhaldi af þessu samkomulagi
þar sem þetta kemur fram.“
Þetta hefðu verið tvö atriði; annars vegar ábyrg stefna í ríkisfjármálum og hins vegar Íbúðalánasjóður: „[...] vegna þess að allir útlendingar sem höfðu eitthvað stúderað hér ástandið, þeir höfðu sent hingað sérfræðinga, settu fingurinn á útlán hjá Íbúðalánasjóði, og að við mundum gera eitthvað í því sem skipti máli.“
Í framhaldi af þessu símtali hefði Geir
haldið fund með ráðherrunum þremur þar sem samkomulagið var undirritað og það afhent
Seðlabanka Íslands. Í skýrslunni segir, að ekki hefði hins vegar unnist tími til að ljúka málinu almennilega, en „þetta var
svokallað leyniplagg“ sem lægi fyrir í skjalasafni Seðlabanka Íslands. Gjaldeyrisskiptasamningarnir við seðlabanka þriggja Norðurlanda voru síðan undirritaðir daginn eftir.






































