Skortur á festu og ákveðni og valdheimildum sjaldan beitt
Fjárskortur hamlaði allri starfsemi stofunarinnar og hún óx ekki í neinum takti við vöxt og umfang íslenska fjármálakerfisins, sem henni var ætlað að hafa eftirlit með. Árni Sæberg
Fjárskortur, reynsluleysi starfsmanna, tregða við að beita úrræðum og léleg álagspróf eru meðal þess sem olli því að Fjármálaeftirlitið (FME) stóð ekki undir eftirlitshlutverki sínu, að mati rannsóknarnefndar Alþingis.
Forstjóri og aðstoðarforstjóri FME virðast hafa verið algerlega grunlausir um slæma stöðu bankanna, allt fram á haust 2008.
Í skýrslu nefndarinnar er rakið hvernig fjárskortur hamlaði allri starfsemi FME og að vöxtur stofnunarinnar hafi ekki verið í neinu samræmi við vöxt og flækjustig íslenska fjármálakerfisins. FME hafi sjálft borið mikla ábyrgð á þessum fjárskorti þar sem það óskaði ekki eftir að löggjafinn hækkaði eftirlitsgjöld sem standa áttu undir rekstri stofnunarinnar. Afskipti og andstaða eftirlitsskyldra aðila við hækkun eftirlitsgjalda og aukið eftirlit hefðu ekki átt að hafa jafn mikinn fælingarmátt varðandi þetta og raun bar vitni.
Vegna fjárskortsins fjölgaði starfsmönnum ekki í takt við vöxt fjármálakerfisins en að auki glímdi stofnunin við mikla starfsmannaveltu, sérstaklega innan lánasviðs og verðbréfasviðs þar sem starfsreynsla starfsmanna var lítil og starfsaldur lágur. Einkum hinir reyndari úr hópi starfsmannanna hurfu til annarra starfa og hamlaði reynsluleysi nýrra starfsmanna starfi FME. Aukin starfsmannavelta virtist beinlínis draga úr virkni starfseminnar.
Í athugasemdum Jónasar Fr. Jónssonar, fyrrverandi forstjóra FME, kemur fram að rekstrarfé stofnunarinnar hafi í stjórnunartíð hans þrefaldast og að föstum starfsmönnum hafi fjölgað úr 35 í 56. Þá hafi starfsmannavelta minnkað og launakjör þeirra batnað.
Rannsóknarnefndin telur einnig að starfsmenn hafi skort festu og ákveðni við úrlausn og eftirfylgni mála. Það hafi vantað að stofnunin tæki á rökstuddan hátt af skarið í niðurstöðum sínum. Oft hafi verið látið nægja að senda skriflegar athugasemdir til viðkomandi fyrirtækis án þess að málum væri komið í lögformlegan farveg eins og stofnuninni bæri að gera lögum samkvæmt. Vegna þessa var ekki hægt að fylgja málunum eftir með þvingunarúrræðum og viðurlögum sem aftur leiddi til þess að slagkraft vantaði í störf eftirlitsins. Gilti þetta um smærri og stærri mál og voru dæmi um að mál er vörðuðu mikla áhættu hafi verið látin liggja lengi í óformlegum farvegi. Segir nefndin slíkt ótæka stjórnunarhætti sem gangi í bága við lögboðna málsmeðferð. Tiltölulega fáum málum hafi verið lokið með formlegri beitingu valdheimilda.
Sjá nánar um þennan þátt bankahrunsins í Morgunblaðinu í dag.
