Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.
Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann ...
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Áramótabið eftir leigubílum

Í gær, 22:50 Fannfergið sem féll í dag hefur stóraukið eftirspurn eftir leigubílum og þurfa viðskiptavinir Hreyfils og BSR nú að bíða í fleiri mínútur til þess að ná inn hjá leigubílafyrirtækjunum. Hjá BSR fengust þær upplýsingar að bið eftir bílum væri á bilinu 30 til 60 mínútur en hjá Hreyfli er biðin um 30 mínútur. Meira »

Hjartasteinn sigurvegari kvöldsins

Í gær, 22:15 Kvikmyndin Hjartasteinn í leikstjórn Guðmundar Arnars Guðmundssonar var ótvíræður sigurvegari Eddunnar 2017 þegar verðlaunin voru afhent. Hjartasteinn hlaut alls níu Eddur, en hafði verið tilnefnd til sextán. Hún var meðal annars valin mynd ársins. Meira »

Sendu farþegaþotu norður

Í gær, 22:00 Innanlandsflug fór úr skorðum í dag vegna fannfergis. Til að vinna tafirnar upp ákvað Flugfélag Íslands að skipta út Bombardier-farþegaflugvél fyrir farþegaþotu af gerðinni 757 í síðasta flugi á milli Reykjavíkur og Akureyrar. Meira »

„Útlendingarnir til í hvað sem er“

Í gær, 21:34 Styrmir Kári Erwinsson og Heiðdís Guðbjörg Gunnarsdóttir starfa sem brúðkaupsljósmyndarar og hafa síðustu árin myndað fjölmörg pör, erlend sem íslensk. Suðurlandið og Snæfellsnesið eru vinsælustu áfangastaðir erlendra para. Meira »

Leikarahjón verðlaunuð

Í gær, 20:38 Nýr verðlaunagripur er veittur á Eddunni, íslensku kvikmynda- og sjónvarpsverðlaununum, sem Árni Páll Jóhannsson hannaði. Sýnt er beint frá athöfninni á RÚV. Sólmundur Hólm er kynnir hátíðarinnar og sló á létta strengi meðal annars með því að herma eftir þekktum leikurum og sjónvarpsfólki. Meira »

Víravegrið í sundur á Hellisheiði

Í gær, 20:16 Keyrt var á víravegrið á Hellisheiði sem fór í sundur og lá inn á veginn. Heiðinni var lokað í dag á meðan gert var við vegriðið og hún rudd eftir fannkynngi næturinnar. Öruggara þótti að hafa lokað fyrir umferð á meðan viðgerðunum stóð, samkvæmt upplýsingum Vegagerðarinnar. Meira »

„Við erum allir bara í sæluvímu“

Í gær, 19:20 Jónas Stefánsson og félagar hans Franz Friðriksson og Daníel Magnússon komu í mark í gær í heljarinnar fjallahjólakeppni um frumskóga Kostaríka sem hófst á miðvikudag. Meira »

„Verulega stór tíðindi í þessu“

Í gær, 20:12 „Þetta eru feykilega merkileg gögn og það verður að segjast að endurupptökunefnd hefur verið gríðarlega dugleg við að bæði afla gagna og setja þetta upp í svona skýra og greinargóða tímaröð,“ segir Sigursteinn Másson kvikmyndagerðarmaður í samtali við mbl.is. Meira »

„Hún ætlar að moka alla götuna“

Í gær, 18:59 Höfuðborgarsvæðið skrýddist hvítum klæðnaði í dag eftir hið mikla fannfergi næturinnar. Margir áttu í vandræðum með að komast leiðar sinnar enda mældist snjódýptin rúmur hálfur metri. Aðra sögu er að segja um dróna Jóns Helgasonar sem flaug yfir Kórahverfið í Kópavogi fyrr í dag. Meira »

„Hvað get ég gert?“

Í gær, 18:55 Hvað fær 27 ára einstæða móður með ADHD til að ráðast í það stóra verkefni að halda risatónleika í Hörpu til styrktar björgunarsveitunum? Sigurdís Sóley Lýðsdóttir sat uppi í sófa eitt kvöldið þegar hún ákvað að efna til styrktartónleikanna. Meira »

Mesta snjódýptin í Borgarfirði

Í gær, 18:25 Mesta snjódýptin sem mældist klukkan níu í morgun var 63 sentimetrar á Neðra-Skarði í Borgarfirði. Næst á eftir var 51 sm í Reykjavík, sem er fe­brú­ar­met í höfuðborginni, og þá mældust 47 sm á Nesjavöllum. Veðurstofan hafði spáð um 30 sentimetrum. Meira »

Hellisheiði opin

Í gær, 18:06 Hálka er á Hellisheiði, Þrengslum og Sandskeiði en á Suðurlandi er allvíða nokkur hálka eða snjóþekja en hálkublettir eru frá Þjórsá í Vík í Mýrdal. Hálka er á Reykjanesbraut og víða á Reykjanesinu. Vegurinn um Hellisheiði opnaði nú síðdegis eftir að hafa verið lokaður stærstan hluta dagsins. Meira »

Fluttir á sjúkrahús eftir árekstur

Í gær, 17:56 Þriggja bíla árekstur varð á þjóðveginum við Fosshól skammt frá Goðafossi á fjórða tímanum í dag. Nokkrir voru fluttir með sjúkrabifreiðum á Sjúkrahúsið á Akureyri til aðhlynningar. Fólkið hlaut hins vegar ekki alvarleg meiðsl. Meira »

„Gengið stóráfallalaust“

Í gær, 16:57 „Þetta er það mesta sem ég hef séð. Við erum heppin því þetta hefur gengið stóráfallalaust fyrir sig,“ segir Ágúst Svansson hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Frá því klukkan 4 í nótt til 14 í dag sinnti lögreglan 516 verkefnum. Meira »

Flugi aflýst vegna bilunar

Í gær, 15:33 Flugi Icelandair númer FI680, sem átti að leggja af stað frá Seattle í gærkvöld, var aflýst vegna bilunar. Vélin átti að lenda kl. 06:45 í Keflavík í morgun og voru farþegar komnir um borð í vélina þegar því var síðan aflýst. Meira »

Fleiri fá fyrir hjartað í snjómokstri

Í gær, 17:08 Fleiri útköll vegna hjartaáfalls og ofreynslu hafa borist neyðarlínunni í dag en venjulega. Fólk virðist fara sér full geyst þegar það mokar húsagötur eða losar fasta bíla. Meira »

Nokkur seinkun á flugi í dag

Í gær, 16:08 Nokkuð hefur verið um seinkun á brottförum farþegaflugs frá Keflavíkurflugvelli í dag vegna veðurs. Nemur seinkun í dag mest um tveimur klukkustundum eða skemur. Meira »

Götupartí í Hlíðunum

Í gær, 15:08 „Þetta er æðislegt. Gott tækifæri til að hitta nágrannana, spjalla og hjálpast að. Svona á samfélag að vera,“ segir Svavar Knútur Kristinsson tónlistarmaður sem býr í Eskihlíð í Reykjavík. Íbúar hússins voru flestir úti fram eftir degi að moka bíla hver annars undan snjónum. Meira »
Viðhald fasteigna
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
Plexiform og bólstrun sími 6944772
Sæta viðgerðir og bólstrun faratækja,hlífðar áklæði saumað eftir máli . Lagervar...
BÍLAKERRUR NÝ SENDING TIL AFGREIÐSLU
Vorum að fá sendingu af vinsælu HULCO fjölnotakerrunum, sjá fjölda mynda bæði á ...
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Onrs 2017-04 sandblástur
Tilboð - útboð
ONV 2014/04 / 26.06.2014 ONRS-2017-04/ ...
L edda 6017022119 iii
Félagsstarf
? EDDA 6017022119 III Mynd af auglýs...
I.o.o.f. ob.1,petrus [1972218[ erindi
Félagsstarf
I.O.O.F. Ob.1,Petrus = 01972218= Erind...