Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

„Bylting í umönnun eldri borgara“

17:35 Í dag var hjúkrunarheimilið Eyri afhent Heilbrigðisstofnun Vestfjarða, sem mun taka að sér rekstur þess. Formleg athöfn var haldin klukkan 14.00 og í framhaldinu var opið hús þar sem íbúum var velkomið að skoða húsnæðið. Meira »

„Gætum tekið við 1500-2000 manns“

17:20 „Mér finnst allt í lagi að við tökum Svíþjóð sem viðmiðunarland, þeir tóku á móti einhverjum 30.000 flóttamönnum í fyrra. Værum við að taka á móti einhverjum svipuðum fjölda hlutfallslega þá gætum við tekið á móti allt að 1.500-2.000 manns,“ segir Björn Teitsson, upplýsingafulltrúi Rauða Krossins. Meira »

Sóttu veikan göngumann

17:14 Björgunarsveitir fyrir austan fjall og sjúkraflutningamenn frá Selfossi eru komin niður af Miðfelli við Flúðir með mann sem veiktist er hann var þar í göngu. Bera þurfti manninn 1,5 km í börum og hluta leiðarinnar þurfti að tryggja börurnar með línum þar sem fara þurfti yfir gil. Meira »

Stolið í verslun og á veitingahúsi

17:10 Klukkan 11.50 í morgun var tilkynnt um þjófnað á veitingahúsi á svæði lögreglunnar í miðborginni og Vesturbæ. Þá var tilkynnt um þjófnað í verslun á sama svæði kl. 16. Meira »

Allir vinir á Akureyrarvöku

16:39 Akureyrarvaka er haldin um helgina, dagana 28. - 30. ágúst. Venju samkvæmt var hátíðin sett í Lystigarðinum og þemað í ár var dóttir-mamma-amma og áhersla var lögð á að fá íbúa til að taka þátt og njóta. Meira »

Þjóðvegur 1 lokaður við Klifanda

16:37 Þjóðvegur 1 er lokaður við ánna Klifanda austan Péturseyjar vegna umferðarslyss og verður um óákveðinn tíma. Búið er að opna veginn norðan Bjarnafjarðar á Ströndum en vegfarendur eru beðnir um að sýna aðgát. Meira »

Alvarlegt slys skammt frá Pétursey

15:58 Alvarlegt umferðarslys hefur átt sér stað skammt austan Péturseyjar, að því er fram kemur á Facebook-síðu lögreglunnar á Suðurlandi. Vegna aðstæðna á vettvangi hefur þjóðvegi 1 verið lokað fyrir umferð í báðar áttir. Meira »

Gömlu haustverkin á Árbæjarsafni

16:12 Gestum Árbæjarsafns gafst í dag kostur á því að kynna sér hefbundin haustverk eins og þau voru á árum áður, t.d. að sjóða og sulta, prjóna og steikja, og margt annað. Þá var eldsmiður að störfum í einum bænum. Meira »

Sviptingar í veðrinu næstu daga

14:59 Miðað við stöðuna í veðurkortunum má gera ráð fyrir sviptingum í veðri næstu daga. „Það er verið að spá allt öðruvísi veðri en verið hefur. Ríkjandi áttir hafa verið austlægar síðustu vikurnar en það er spáð ríkjandi suðvestan og vestanáttum næstu tíu daga,“ segir Trausti Jónsson veðurfræðingur. Meira »

Óviðræðuhæf og með óspektir við hópferðamiðstöð

13:43 Um hálftíu í morgun var tilkynnt um mjög ölvaða konu á fimmtugsaldri sem var með óspektir við hópferðamiðstöð í vesturbænum. Var konan með öllu óviðræðuhæf og var hún því handtekin og vistuð í fangaklefa þangað til áfengisvíman rennur af henni. Meira »

Hvað kostaði Menningarnótt?

12:59 Menningarnótt er stærsta mannamót á Íslandi og gerðu um 120.000 manns sér ferð í miðbæinn síðustu helgi til að njóta þeirra viðburða sem í boði voru. Í tuttugu ára sögu Menningarnætur hefur heildarkostnaðurinn þó aldrei verið tekinn saman. Meira »

„Fólk verslar í auknum mæli í útlöndum“

12:43 Icelandair býður töskur að gjöf og „frían“ flutning á þeim til landsins úr verslunarferðum í Bandaríkjunum. Kemur þessi auglýsing stuttu eftir að Dóra Sif Ingadóttir, kaupmaður í barnafata­versl­un­inni Bíumb­í­um, gagnrýnir flugfélagið fyrir hraðtilboð sín til rómaðra verslunarborga. Meira »

Vill taka á móti fleiri flóttamönnum

12:26 Eygló Harðardóttir sagðist vilja taka á móti fleiri flóttamönnum. Þetta sagði hún í þættinum Sprengisandi á Bylgjunni í morgun. Meira »

Fleiri á móti í sex ár

11:27 Fleiri hafa verið andvígir inngöngu Íslands í Evrópusambandið en hlynntir samkvæmt niðurstöðum allra skoðanakannana sem birtar hafa verið hér á landi undanfarin sex ár óháð því hvaða fyrirtæki hefur framkvæmt kannanirnar. Meira »

Fullt tungl í nótt

07:21 Fullt tungl var yfir landinu í nótt eins og margur hefur eflaust tekið eftir. Þessa mynd tók Alfons Finnsson, fréttaritari Morgunblaðsins og mbl.is í Ólafsvík. Á myndinni má sjá tunglið gægjast milli skýjanna. Meira »

Skoruðu á strákana í rugby myndasyrpa

11:41 Undanfarna mánuði hefur verið átak hér á landi í eflingu á kvennarugby. Það er skemmst frá því að segja að vel hefur gengið og nú er svo komið að stelpurnar skoruðu á strákana í þeirra fyrsta leik. Meira »

„Fólk er að henda ónýtum innréttingum“ myndasyrpa

10:12 Unnið er að hreinsun, skriður losaðar og tjón er metið á Siglufirði í kjölfar óveðursins síðastliðinn föstudag. „Það er búið að dæla upp úr öllum kjöllurum og fólk er að henda út ónýtum innréttindum og slíku, þar sem skemmdirnar urðu mestar,“ segir Birgir Ingimarsson, bæjarverkstjóri á Siglufirði. Meira »

Sparkaði í höfuð liggjandi manns

07:10 Klukkan hálffjögur í nótt sáu lögreglumenn mann ráðast á annan mann, koma honum í jörðina og sparka í höfuð hans. Árásarmaðurinn var handtekinn en sá sem ráðist var á fór heim í leigubíl eftir að sjúkraflutningamenn sem komu á vettvang skoðuðu meiðsl hans. Meira »
Rafmagns lyftustóll
Góður rafmagns lyftustólll til sölu. Lítið notaður. Tilboð óskast. Upplýsingar í...
Hnakkastóll aðeins 25.000 svartur eða beige 100% visa raðgreiðslur.
Hnakkastóll aðeins 25.000 svartur eða beige 100% visa raðgreiðslur. www.egat.is...
Stálmastur/ljósamastur
Til sölu stálmastur/ljósamastur rúmir 13 m að lengd. Verð tilboð. Uppl. síma 897...
Skoda octavia 4x4 sjsk 2012
Skoda octavia 4x4 sjálfsk 2.0 140 hö skráður 10/2012 ek 90.000 km ný smurður og ...
 
Námsleyfi
Tilkynningar
Námsleyfi grunnskólakennara og skólastj...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíð...
Styrkur tónlistarsjóðst rótarý
Styrkir
Styrkur Tónlistarsjóðs Rótarý Tónlis...
Viltu í samstarf frá danmörku ?
Önnur störf
Viltu í samstarf frá Danmö...