Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Verði ekki sundrunginni að bráð myndasyrpa

15:24 Í ávarpi sínu á Ingólfstorgi í dag í tilefni af Verkalýðsdeginum sagði Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ ófremdarástand í húsnæðismálum knýja hreyfinguna til að láta til sín taka á þeim vettvangi. Meira »

Baráttudegi verkalýðsins fagnað

14:27 Fjölmeni tók að vanda þátt í kröfugöngu í Reykjavík í dag í tilefni baráttudags verkalýðsins. Að vanda fór lúðrasveit fyrir göngunni og lék ýmis lög. Gangan hófst klukkan 13:00 á Hlemmi og var gengið fylktu liði niður Laugaveginn að Ingólfstorgi. Meira »

Vinnandi fólk í 100 ár

13:40 Þessa dagana fagnar Alþýðusamband Íslands 100 ára afmæli og í tilefni af því hefur verið sett upp ljósmyndasýning í Þjóðminjasafninu þar sem myndir af alþýðu landsins við dagleg störf á því tímbili eru til sýnis. Mikið hefur breyst á þessum árum sem er við hæfi að rifja upp á þessum degi. Meira »

Tími útúrsnúninganna liðinn

13:39 „Það er kominn tími til að hætta útúrsnúningum og undanbrögðum. Kröfum um að byggja hér upp öflugt velferðarkerfi hefur verið svarað með fullyrðingum um að ekki séu til peningar. Ekki nema von, þeir eru jú komnir í vasa auðmanna.“ Meira »

Vilja koma fjölskyldunni í skjól

13:16 Yfir 300 manns hafa lagt nafn sitt við undirskriftarlista sem ber yfirskriftina „Komum Seibel fjölskyldunni í skjól“. Fjölskyldan hraktist frá Úsbekistan vegna trúarofsókna og hafði búið hér á landi í átta mánuði þegar þeim var vísað úr landi. Meira »

Hátíðarhöld í tugum sveitarfélaga

12:36 Hátíðarhöld fara fram í dag í meira en 30 sveitarfélögum á landinu vegna 1. maí. Þá verða stóru stéttarfélögin í Reykjavík öll með vegleg kaffisamsæti víðsvegar um borgina eftir að útifundinum á Ingólfstorgi líkur. Þetta kemur fram á vefsíðu Alþýðusambands Íslands. Meira »

Snjóþekja víða á fjallvegum

09:40 Vegir eru að mestu greiðfærir á Suður- og Vesturlandi samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni en hálkublettir eru á Holtavörðuheiði. Meira »

Harmar bann við sjónflugi

11:08 Flugmálafélag Íslands harmar þá ákvörðun Isavia að banna sjónflug á Reykjavíkurflugvelli undanfarnar vikur vegna yfirvinnubanns flugumferðarstjóra. Fram kemur í ályktun frá ársþingi félagsins að þessi ákvörðun þýði í raun að almanna- og kennsluflug sé óheimilt á vellinum. Meira »

Lögbrot að senda börn á götuna

09:30 Lögmaðurinn Helga Vala er verjandi Seibel-fjölskyldunnar en hún hefur tekið að sér fleiri mál fyrir flóttamenn. „Við tókum tíu mál í byrjun ársins sem öll fara á sama veg. Þetta er raunveruleikinn fyrir þessa einstaklinga, þau fá enga aðstoð hérna,“ segir hún. Meira »

Magellan komið til Reykjavíkur

09:05 Skemmtiferðaskipið Magellan lagðist að Skarfabakka í Reykjavík í morgun en gert er ráð fyrir að skipið verði í höfuðborginni í rúman sólarhring. Samkvæmt áætlun leggur það af stað aftur á morgun upp úr hádegi. Skipið tekur 1.425 farþega og eru 650 manns í áhöfninni. Meira »

Vætusamt á landinu í dag

08:20 Veðurspáin gerir ráð fyrir breytilegri átt á landinu í dag, 3-8 metrum á sekúndu, en 8-13 m/s með austurströndinni. Dálítil rigning eða þokuloft verður á láglendi og snjókoma til fjalla. Meira »

Þæfingsfærð á Hrafnseyrarheiði

08:03 Vegir eru að mestu greiðfærir á Suður- og Vesturlandi samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni en hálkublettir eru á Holtavörðuheiði. Meira »

Mikið að gera hjá lögreglunni

07:15 Talsvert mikið var að gera hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í nótt. Einkum vegna fólks undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Meira »

Rigning eða slydda á morgun

Í gær, 21:49 Samkvæmt veðurspá Veðurstofu Íslands er útlit fyrir fremur hæga breytilega átt á landinu í kvöld og á morgun. Ennfremur verður skýjað og einhver úrkoma gerir vart við sig um allt land. Ýmist rigning eða slydda. Meira »

Snjóþekja á ýmsum fjallvegum

Í gær, 18:59 Vegir eru greiðfærir á Suður- og Vesturlandi samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni. Snjóþekja er á Laxárdalsheiði.  Meira »

Kvikmyndagerðarmenn verða stéttarfélag

Í gær, 22:01 Félag kvikmyndagerðarmanna varð í dag stéttarfélag með aðild að Rafiðnaðarsambandi Íslands. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá félaginu. Meira »

Vann rúmar 48 milljónir króna

Í gær, 19:44 Heppinn lottóspilari er 48,6 milljónum króna ríkari eftir Lottó-útdrátt kvöldsins. Er hann einn um fyrsta vinninginn og fær hann því óskiptan. Meira »

Heilbrigðismál sameina þjóðina

Í gær, 18:18 „Aðgangur að heilbrigðisþjónustu er eitt þeirra mála sem ég tel að sé meiri samstaða um en oft má ráða af umræðunni í þjóðfélaginu,“ sagði Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra, á lokahátíð undirskriftarsöfnunarinnar „Endurreisum heilbrigðiskerfið“ í dag. Meira »
Lager til Endursölu" Topp Merki" Auðvelt að selja" Mikill peningnur!!
Viltu búa þér til góðan pening á fljótan og skemmtilegan hátt!! Lager til ENDUR...
Líkamsræktartæki á frábæru verði.
Nautilus æfingatæki til sölu á frábæru verði, . Uppl. í síma: 6990224...
Ertu komin í saumaskap ??
Nýjar og notaðar saumavélar í úrvali. Nýjar vélar með 3 ára ábyrgð. Notaðar véla...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Starfsfólk óskast
Hótel- og veitingarekstur
Starfsfólk óskast til þjónustustarfa ...
Kennarar óskast
Sérfræðistörf
Verzlunarskóli Íslands óska...
Hlín
Félagsstarf
? Hlín 6016260419 IV/V Lokafundur M...