Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Sluppu án alvarlegra meiðsla

Í gær, 22:35 Enginn slasaðist alvarlega í bílveltu sem varð á Hringbraut um kl. 21 í kvöld. Ökumaður og farþegi voru í fólksbifreiðinni sem valt og fóru lögregla og sjúkralið á vettvang. Að sögn varðstjóra hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins var hvorugur þeirra fluttur á slysadeild. Meira »

„Örugglega fallegra en Geysir“

Í gær, 22:20 Ein af þremur niðurrennslisholum við Þeistareyki sprakk í dag og stendur 50 - 100 metra hár gufustrókur upp úr henni. Reynt verður að kæla holuna á næstu dögum og setja svo loka á hana. Yfirverkfræðingur Landsvirkjunar á staðnum, segir lítið stress vegna málsins þar sem strókurinn eyðileggi ekkert. Meira »

Erfitt að keppa við netverslanir um sölu Dróna

Í gær, 22:17 Drón­ar eru of­ar­lega á óskalista margra fyr­ir þessi jól­in, og hefur því jafnvel verið haldið fram að þeir séu ein vinsælasta jólagjöfin í Bandaríkjunum í ár. Vinsældir þessara fljúgandi myndavéla eru þó einnig miklar á Íslandi, en fjöldi er sendur hingað til lands í hverjum mánuði. Meira »

Færð tekin að spillast eystra

Í gær, 21:53 Fjarðarheiði er ófær en að sögn lögreglunnar á Egilsstöðum er vond færð á öðrum fjallvegum í umdæminu. Spáð er versnandi færð og biður lögreglan ökumenn um að gæta varúðar og aka ekki fjallvegi miðað við núverandi aðstæður. Meira »

Hrossin verða sótt á morgun

Í gær, 21:28 Reynt verður að sækja hestana tólf sem drukknuðu í Bessastaðatjörn á morgun. Þetta segir Einar Þór Jóhannsson, umsjónamaður hjá Íshestum, en fyrirtækið átti sjö af hrossunum. Meira »

Bílvelta á Hringbraut

Í gær, 21:25 Ökumaður fólksbifreiðar missti stjórn á ökutækinu með þeim afleiðingum að bifreiðin valt á Hringbraut í Reykjavík í kvöld. Bifreiðin hafnaði á hliðinni og hefur lögregla og sjúkralið verið kallað út. Meira »

Norðmenn aðstoða íslenskan föður

Í gær, 21:02 Fjöldi Norðmanna hefur undanfarna daga boðið fram aðstoð sína við Hagbarð Valsson, fjögurra barna einstæðan föður. Unnusta hans, Guðrún Guðmunda Sig­urðardótt­ir, varð bráðkvödd í fyrra þegar hún var komin sjö mánuði á leið. Meira »

Hraunið þekur 79,9 km²

Í gær, 21:17 Ekkert lát er á eldgosinu í Holuhrauni og í gær var flatarmál hraunsins orðið 79,9 ferkílómetrar að stærð.  Meira »

Varað við snjóflóðahættu

Í gær, 20:39 Varað er við snjóflóðahættu á Ólafsfjarðarmúla og Siglufjarðarvegi, að því er Vegagerðin segir í tilkynningu.   Meira »

Stomur á Vestfjörðum í nótt

Í gær, 20:21 Veðurstofan hefur sent frá sér viðvörun en búist er við stormi á Vestfjörðum í nótt. Þá er vindhraði yfir 20 metrum á sekúndu. Meira »

Skjót viðbrögð í Grafarvogi

Í gær, 19:00 Í gær ríkti skelfilegt ástand í óruddum hliðargötum Grafarvogs en nú hefur ræst úr málunum.  Meira »

Rannsókn á broti dýr og tímafrek

Í gær, 17:58 Sérstaklega er tekið fram að ökumaður sem kemur að lokaðri Hellisheiði gæti fengið sekt, en ekki ef hann kemur að lokaðri Öxnadalsheiði. Báðir ökumennirnir geta þó átt von á því að vera sektaðir um 5.000 krónur, takist lögreglu að sýna fram á að þeir hafi brotið af sér. Það getur verið tímafrekt. Meira »

Tvö þúsund manns í Bláfjöllum

Í gær, 17:19 Tæplega tvö þúsund manns renndu sér á skíðum í Bláfjöllum í dag, en gott veður og skíðafæri lék við skíðafólk. Einar Bjarnason, rekstrarstjóri Bláfjalla, segir að aðsóknin hafi verið fín „miðað við að það sé korter í jól.“ Meira »

Útskrifaðir með minniháttar meiðsl

Í gær, 17:02 Búið er að útskrifa fólk sem var flutt á slysadeild vegna áreksturs á gatnamótum Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar í dag.  Meira »

12 hross frusu í Bessastaðatjörn

Í gær, 15:04 Tólf hestar fundust drukknaðir í Bessastaðatjörn í morgun. Hestarnir voru á svokallaðari haustbeit en sjö hestanna voru í eigu Íshesta en fimm félaga í Hestamannafélaginu Sóti. Meira »

Þakkantur féll á konu í Hafnarstræti

Í gær, 17:10 Þakkantur og bárujárnsbútar féllu á gangandi konu í Hafnarstræti í nótt. Hún slasaðist ekki alvarlega, en vitni segir það mikla mildi að ekki hafi farið verr. Landsbankinn er með starfsemi í húsinu, en leigir það af tveimur fasteignafélögum. Meira »

Kominn niður af Esjunni

Í gær, 15:14 Göngumaðurinn sem slasaðist á gönguleiðinni á Kerhólakamb fyrr í dag er kominn undir læknishendur, en talið er að hann sé fótbrotinn. Maðurinn var á ferð með félögum sínum og var björgunarsveitum gert viðvart um eittleytið. Hann var kominn í sjúkrabíl um klukkustund síðar. Meira »

Fótbrotnaði í Esjunni

Í gær, 13:55 Björgunarsveitir á höfuðborgarsvæðinu hafa verið kallaðar út vegna göngumanns sem er slasaður á gönguleiðinni á Kerhólakamb í Esju. Maðurinn var á ferð með félögum sínum þegar hann datt og er talið að hann sé fótbrotinn. Meira »
Starfskraftur óskast
Við leitum að duglegum, stundvísum og ábyrgðarfullum starfskrafti á góðum aldri....
Til sölu Nissan Qashqai 2014
Til sölu glæsilegur Nissan Qashqai 2014, bensín,beinskiptur 6 gíra eyðir 7 til 8...
Hnakkur syntetisk til sölu ónotaðir.
Hnakkar til sölur syntetisk einn fjórtan tommu og hinir þrír sautján tommu. Fy...
315/70/17 = ''35 BF Goodrich 4 stk.
Til sölu 35" BF Goodrich A/T = 315/70/17 Tvö eru ca. hálfslitin og hin tvö eru...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Fastir liðir eru eins ...
Aðalskipulag
Tilboð - útboð
GRUNDARGÖTU 30, 350 GRUNDARFIRÐI SÍMI: 4...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Fastir liðir eru eins ...
Breyting á deiliskipulagi
Tilboð - útboð
Reykjavíkurborg Umhverfis- og skipulags...