Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Leyndardómar fundnir undir Jökli

Horft yfir Iður sem er neðsti hluti Vatnshellis. Þegar þangað niður á botn er komið ...
Í gær, 22:00 „Þetta svæði leynir á sér. Við hvert fótmál er eitthvað áhugavert,“ segir Þór Magnússon á Gufuskálum, sem leiddi blaðamann Morgunblaðsins um nýja heima í hellum undir jökli á Snæfellsnesi. Þór hefur fundið nokkra hella í hrauninu sem ekki var vitneskja um áður en umhverfið er líkast vísindaskáldsögu Meira »

Ráðvilltir íslenskir skiptinemar ný tískufyrirmynd

Í gær, 21:47 Normcore er nýjasta nýtt í tískuorðabókinni. Orðið lýsir stíl þess sem velur öruggu leiðina í fatavali, er eintóna og tilbreytingarlaus.Vilji íslenskir karlmenn ná fram normcore „lúkkinu“ þurfa þeir ekki að leita langt yfir skammt eftir fyrirmyndum, ef marka má breska blaðið Independent. Meira »

Syngur til sigurs í alþjóðlegri keppni

Hrafnhildur Árnadóttir hefur komið víða við í heimi söngsins.
Í gær, 20:09 Hrafnhildur Árnadóttir er ung söngkona sem er búsett í Amsterdam í Hollandi. Í næsta mánuði tekur hún þátt í virtri alþjóðlegri tónlistarkeppni í Belgíu sem kennd er við Elísabetu Belgíudrottningu. Meira »

Sexfaldur í lottóinu næst

Potturinn var fimmfaldur í kvöld en gekk ekki út.
Í gær, 19:54 Enginn var með allar tölur réttar í útdrætti vikunar í lottóinu. Potturinn, sem var rúmar 44 milljónir, stendur því óhreyfður og verður sexfaldur í næstu viku. Meira »

Ýmsar varnir við páskahretinu

Þessi herramaður lét páskahretið ekki á sig fá þegar hann gekk um miðborg Reykjavíkur í ...
Í gær, 19:14 Harðkúluhattur og kjólföt er kannski ekki dæmigerður hlífðarfatnaður þó meðal þess sem sjá mátti hjá vegfarendum í miðborg Reykjavíkur í dag. Þrátt fyrir hryssingslegt veður létu margir sig hafa það að reka út nefið og fá sér ferskt loft. Meira »

Leituðu páskaeggja í muggunni

Páskaeggjaleit við Reynisvatn.
Í gær, 17:51 Fjöldi fólks leitaði að páskaeggjum úti í móa hér og þar um borgina í dag. Eitthvað höfðu þau fyrir sér í því að þar myndi vera páskaegg að finna, því hverfafélög Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík standa árlega fyrir páskaeggjaleit þar sem skrauteggjum er komið fyrir, sem fást svo skipt út fyrir súkkulaðiegg. Meira »

Heillandi heimur tölvunnar

Nýkjörin stjórn Tvíundar, nemendafélags í tölvunarfræðideild HR. Hrönn Róbertsdóttir, Svava Dögg Björgvinsdóttir, Erla Harðardóttir og ...
Í gær, 19:35 Í tölvunarfræðideild Háskólans í Reykjavík eru 20% nemenda konur. Þeim hefur fjölgað töluvert undanfarin ár enda fór háskólinn í markvisst starf að sækja stelpur í þetta nám. Í nýkjörinni stjórn nemendafélags tölvunarfræðideildarinnar eru fjórar konur og tveir karlmenn. Meira »

Guðleysið líka ofstækisfullt

Karl Sigurbjörnsson biskup.
Í gær, 17:52 „Þegar leitast er við að þvinga hið trúarlega undir yfirborðið og þagga niður, eins og mjög er iðkað á Vesturlöndum, líka hér á Íslandi, þá fer ýmiskonar ofstæki að bæra á sér á ólíklegustu stöðum undir lítt geðþekkum formerkjum,“ segir Karl Sigurbjörnsson biskup. Meira »

Undir áhrifum með barn í bílnum

Lögreglan
Í gær, 17:45 Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu var um miðjan dag í dag tilkynnt um aðfinnsluvert aksturslag ökumanns sem var á Hellisheiðinni á leið til Reykjavíkur. Meira »

„Ekki“-fólkið í skránni

Árni Páll Árnason er nemi, ekki stjórnmálamaður.
Í gær, 16:35 Árni Páll Árnason nemi er einn átta Íslendinga sem eru skráði í símaskrá með „ekki“ fyrir aftan nafn sitt.  Meira »

Lærir hjúkrun en kennir læknum!

Valur Freyr á vaktinni á lyfjadeild Sjúkrahússins á Akureyri: Velti fyrir mér að læra svæfingahjúkrun, ...
Í gær, 15:51 Valur Freyr Halldórsson hefur komið víða við enda vill hann hafa nóg að gera; slökkviliðs- og neyðarflutningamaður um árabil og trommari Hvanndalsbræðra, en lærir nú hjúkrun. Valur hefur lamið húðir í hljómsveitum síðan hann var níu ára en lagði kjuðana að mestu á hilluna um áramótin. Meira »

Eyjafjallajökuls-lúxusúr á 1,8 milljónir

Eyjafjallajökull-Evo.
Í gær, 14:52 Svissneski úraframleiðandinn RJ-Romain Jerome hefur sett á markað 99 lúxusúr sem kallast Eyjafjallajökull-Evo og kostar gripurinn 15900 dollara eða rúmlega 1,8 milljón króna. Meira »

Fjölmenni á skíðum á Siglufirði

Í gær, 14:42 Margir nýta páskana til þess að fara á skíði. Um 800 manns heimsóttu skíðasvæðið á Siglufirði á Skírdag og jafnvel enn fleiri í dag þar sem skíðasvæðið í Hlíðarfjalli á Akureyri er lokað. Er svæðið opið til klukkan 16 dag. Meira »

151 keppti í fitness

Í gær, 14:00 Þátttökumet var slegið á Íslandsmóti líkamsræktarmanna sem fór fram um páskana í Háskólabíói þegar 151 keppandi steig á svið. Meira »

Möguleikar taldir í koltrefjunum

Efnið er notað í framleiðslu á margskonar iðnaðarvörum, m.a. í sumum tegundum hjá bílaframleiðandanum BMW ...
Í gær, 13:20 Þegar kemur að koltrefjaframleiðslu er Ísland meðal allra samkeppnishæfustu landa hvað kostnað varðar.  Meira »

Hrókurinn teflir í Ittoqqortoormiit

Í gær, 14:40 Rúmlega fjörutíu ungmenni tóku þátt í páskaeggjamóti Bónus í Ittoqqortoormiit á Grænlandi í dag.   Meira »

Tekið á því úti í snjónum

Í gær, 13:39 Þónokkur fjöldi fólks lét ekki snjókomuna á sig fá og tók á því á Boot Camp æfingu í Elliðaárdalnum eldsnemma í morgun.  Meira »

Tveir gistu fangageymslur á Ísafirði

Í gær, 13:10 Tveir gistu fangageymslur á Ísafirði í nótt að sögn lögreglunnar á svæðinu. Brot þeirra eru ekki alvarleg.  Meira »
LAGA VEGGJAKROT HREINSA ÞAKRENNUR
Laga veggjakrot, hreinsa þakrennur, laga ryð á þökum og t...
Rav 4 árg 96 sjálfskiptur.
Til sölu Rav 4, ekinn 151 þ, km. Ágætis bíll en sílsar eru ryðgaðir. Dráttarbeis...
Hvammur sumarhús á Snæfellsnesi
Stórt og velbúið heilsárshús á sunnanverðu Snæfellsnesi í viku/helgarleigu. Gist...
TILBOÐ 20 % AFSLÁTTUR AF
Tilboð: 20 % afsláttur af Matador-vetrar- og heilsaárs- dekkju...
 
Útboð - hitaveitugeymir ii við akranes
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Orkuveita Reykjavíkur, óskar e...
Ársfundur
Fundir - mannfagnaðir
Ársfundur Byggðastofnunar mánudaginn 2...
Útboð - skiljuvatnsdælur
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Óskað er eftir tilboðum í: S...
Til sölu
Til sölu
Fastur búnaður vegna framleiðslu á se...