Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.
Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann ...
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Geta ekki lent sjúkraflugvélum

Í gær, 23:46 Verktakar á vegum Landsnets grófu fyrir mánuði skurð þvert yfir flugbrautina í Neskaupstað þegar unnið var að eflingu flutningsgetu rafmagns frá Eskifjarðarlínunni yfir í aðveitustöðina í Naustahvamm í Norðfirði. Hefur flugbrautin verið ófært í mánuð vegna þessa og ekki hægt að lenda vélum í sjúkraflugi á vellinum. Meira »

ÖBÍ veitti hvatningarverðlaun

Í gær, 21:45 Hvatningarverðlaun Öryrkjabandalags Íslands voru veitt í tíunda sinn við hátíðlega athöfn í Hörpu í dag, á alþjóðadegi fatlaðs fólks. Verðlaun voru veitt í þremur flokkum en einnig voru veittir styrkir til íþróttafólksins sem keppti á Ólympíumóti fatlaðra í Brasilíu í september. Meira »

Viðreisn og Björt framtíð með lykilinn

Í gær, 20:46 „Lykillinn er í höndum Viðreisnar og Bjartrar framtíðar,“ segir Stefanía Óskarsdóttir, dósent í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands. Stefanía telur samstarf frá vinstri til miðju vera líklegasta kostinn í stöðunni. Hún segir að það hafi komið sér á óvart að Birgitta Jónsdóttir hafi fengið umboðið. Meira »

Blöðruskjóti skýst um náttúruna

Í gær, 20:15 Alþjóðlegi dagur blöðruskjóta eða Fat bike er í dag. Það skemmtilega vill til að íslenskt myndband sem sýnir hjólreiðamenn á þessari tegund hjóla í íslenskri náttúru fer nú eins og eldur í sinu um allar helstu hjólasíður heims. Meira »

Potturinn tvöfaldur í næstu viku

Í gær, 19:59 Enginn var með allar tölurnar réttar í Lottói kvöldsins og verður potturinn því tvöfaldur um næstu helgi. Einn fékk bónusvinninginn og fær hann í sinn hlut rúmar 350 þúsund krónur. Miðinn var keyptur á Lotto.is. Meira »

Laufabrauðslistin í heiðri höfð

Í gær, 19:48 „Dagurinn þegar fjölskyldan hittist til þess að skera út laufabrauð og steikja er einn skemmtilegasti dagur ársins. Ég er alin upp við þennan sið og finnst þetta ómissandi,“ segir Elín K. Sigurðardóttir á Húsavík. Fyrstu helgarnar á aðventunni er hátíð á mörgum heimilum á Norðurlandi. Meira »

Íhugar kæru til Mannréttindadómstóls

Í gær, 19:22 Geir Gestsson, hæstaréttarlögmaður og verjandi fyrrverandi starfsmanns Byko sem var sakfelldur í Hæstarétti Íslands, segir að til greina komi að kæra málið til Mannréttindadómstóls Evrópu. Meira »

Saka Samherja um fjársvik

Í gær, 19:46 Fimmtán namibísk fyrirtæki saka dótturfyrirtæki Samherja um að hafa svikið um einn milljarð króna út úr sameiginlegu útgerðarfyrirtæki þeirra. Meira »

Tveir með augastað á tré

Í gær, 18:59 Fuglar og krúttlegir litlir englar úr tré hafa hreiðrað um sig í elstu gleraugnaverslun landsins á Laugaveginum. Herraþverslaufur úr tré taka einnig rými innan um og saman við gleraugnaumgjarðir af ýmsu tagi – líka úr tré. Sjóntækjafræðingarnir Rüdiger Þór Seidenfaden og Darri Ásbjörnsson segja varninginn ríma hvort tveggja við vistvænan lífstíl og fagurfræði. Meira »

Píratar hefja viðræður á mánudag

Í gær, 18:11 Verkferlar og málefni voru meðal þess sem þingflokkur Pírata ræddi á fundi sínum í dag. Smári McCarthy, þingmaður Pírata, segir fundinn hafa snúist um undirbúning fyrir formlegar stjórnarmyndunarviðræður. Meira »

Sló lögreglumann í kynfærin

Í gær, 17:53 Embætti héraðssaksóknara hefur ákært karlmann á fimmtugsaldri fyrir að hafa í nóvember 2015 slegið lögreglumann með krepptum hnefa í kynfærin. Lögregla hafði komið á vettvang til að aðstoða sjúkraflutningamenn sem höfðu verið kallaðir á heimili í Kópavogi. Maðurinn hafði kvartað yfir eymslum í baki. Meira »

Fyrirtæki víkja fyrir nýrri byggð

Í gær, 17:38 Fyrirhuguð er mikil uppbygging íbúðarhúsnæðis á Ártúnshöfða og við Elliðavog á næstu árum. Þar hafa nokkur fyrirtæki verið með starfsemi um áratuga skeið en þau þurfa nú að víkja. Meira »

Á Íslandi meðan á samræðum stendur

Í gær, 16:17 Bragi Guðbrandsson, forstjóri Barnaverndarstofu, telur ólíklegt að íslenskur drengur sem norsk barnaverndaryfirvöld hafa forræði yfir verði sendur til Noregs meðan á samræðum milli barnaverndaryfirvalda landanna stendur. Meira »

Úrskurðaður í farbann

Í gær, 15:36 Héraðsdómur Reykjaness hefur úrskurðað karlmann á fimmtugsaldri í farbann. Þetta staðfestir lögreglan á Suðurnesjum. Hann er grunaður um að hafa tekið myndir í óleyfi á Facebook-síðum ungra stúlkna og birt þær á eigin vefsíðu undir því skyni að þær væru falar til fylgdarþjónustu. Meira »

Horfa á stöðuna með opnum huga

Í gær, 13:50 „Við horfum á þetta með opnum huga,“ segir formaður Vinstri grænna um hvort forsendur til myndunar fimm flokka stjórnar hafi breyst eftir að Píratar fengu umboð til stjórnarmyndunar í gær. Meira »

Maraþonhlaupari í „lélegu formi“

Í gær, 15:39 Skokkarinn Bryndís Svavarsdóttir kallar ekki allt ömmu sína. Flestir sem hafa gaman af því að hlaupa láta sér nægja eitt, kannski tvö maraþonhlaup á ári. Bryndís er ekki ein af þeim en hún hefur hlaupið 206 maraþonhlaup en fyrsta hlaupið hljóp hún fyrir 21 ári. Fyrsta maraþonið hljóp hún í Svíþjóð. Meira »

Vilja ekki fleiri brottvísanir

Í gær, 14:41 Á fimmta tug mótmælenda söfnuðust saman á Hlemmi í Reykjavík um klukkan tvö í kröfugöngu til stuðnings réttindum hælisleitenda og flóttamanna. Krafa þeirra er að Útlendingastofnun verði lögð niður, fólk fái að vinna á meðan mál þess er í vinnslu og að mál þeirra verði rannsökuð af alvöru. Meira »

Óábyrg ákvörðun að auka kvótann

Í gær, 13:30 Þetta er afskaplega óábyrgt af Norðmönnum og kemur okkur verulega á óvart,“ segir Sigurgeir Þorgeirsson hjá atvinnu- og nýsköpunarráðuneytinu og samningamaður fyrir Íslands hönd um uppsjávarstofna. Meira »
HÚSAVIÐHALD
Viðgerðir og viðhald fasteigna er okkar fag. Húsaklæðning ehf. hefur í áratugi ...
Viðhald fasteigna
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
VÖNDUÐ VEL BÚIN KENNSLUBIFREIÐ
Vönduð, vel búin kennslubifreið Subaru XV 4WD . Akstursmat og endurtökupróf. Gyl...
MB Mantra
Til sölu MB Mantra 4x4, árgerð 2006. Vetrar- og sumardekk. Tilboðsverð 2.800.000...
 
Aðalfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
Samtök eldri sjálfstæðismanna, SE...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Hólsvirkjun
Tilkynningar
Þingeyjarsveit Hólsvirkjun í Fnjóska...
Sameining fella- og hólabr.
Fundir - mannfagnaðir
Sameining Fella- og Hólabrekkusókna ...