Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Enduðu í fangaklefa eftir ítrekuð afskipti

06:16 Þrír ungir menn voru handteknir í miðborginni á fjórða tímanum í nótt eftir að lögregla þurfti ítrekað að hafa afskipti af þeim. Meira »

Hótaði að kasta sér í sjóinn

06:10 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók mann í Sundahöfn skömmu fyrir miðnætti en hann hafði hótað að stökkva í sjóinn er afskipti voru höfð af honum. Meira »

Óróasvæðið breiðir úr sér

05:52 Skjálftavirknin hefur verið heldur minni í nótt en síðustu nótt undir Vatnajökli en tveir skjálftar um fjögur stig riðu yfir í nótt. Upptök beggja er í Bárðarbungu líkt og annarra stórra skjálfta að undanförnu. Þrír sigkatlar sáust við yfirlitsflug í gær og eru þeir við suðaustanverða Bárðarbungu. Meira »

Minni vanskil og færri uppboð

05:30 Vanskil á smálánum eiga þátt í því að fækkun einstaklinga á vanskilaskrá er ekki meiri en raun ber vitni, að sögn Hákons Stefánssonar, framkvæmdastjóra Creditinfo. Meira »

Tappað af mælunum

05:30 Starfsmenn Íslenskra orkurannsókna (ÍSOR) fóru í gær og hlóðu niður gögnum af jarðskjálftamælum á Reykjanesi, en tugum mæla hefur verið komið fyrir á nesinu og í hafinu fyrir utan það í tengslum við evrópskt rannsóknarverkefni sem nefnist IMAGE. Meira »

Andlát: Knútur Björnsson lýtalæknir

05:30 Knútur Björnsson lýtalæknir lést á Landspítalanum í Fossvogi 26. ágúst síðastliðinn.  Meira »

Staða Íslands styrkist

05:30 Sigurður Ingi Jóhannsson sjávarútvegsráðherra segir niðurstöðu sameiginlegs makrílleiðangurs Íslendinga, Norðmanna, Færeyinga og Grænlendinga mjög ánægjulega enda sé hún til þess fallin að styrkja stöðu Íslendinga í komandi makrílviðræðum. Meira »

Veiðigjöld hæst í Reykjavík og Eyjum

05:30 Í svari sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra við fyrirspurn Kristjáns L. Möller, þingmanns Samfylkingarinnar, sem dreift var á Alþingi í gær, má finna sundurliðun almenna veiðigjaldsins, sérstaka veiðigjaldsins og lækkunar á sérstöku veiðigjaldi eftir bæjarfélögum. Meira »

Níu vikna ferðalag hefst í dag

05:30 Í dag hefst níu vikna ferðalag ljósmyndara og blaðamanna Morgunblaðsins um landið, þar sem komið verður við í öllum landshlutum og fjallað um daglegt líf fólks, áhugaverða staði, náttúrufar, listalíf og menningu. Meira »

Fyrstu ummerki um gos á yfirborði

02:47 Hingað til hafa ekki sést ummerki um eldgos á yfirborði jarðar, heldur hafa aðeins verið miklar jarðhræringar. Þeir sigkatlar sem vísindamenn um borð í TF-SIF sáu í flugi sínu yfir Vatnajökul eru sennilega fyrstu ummerki um mögulegt gos við Bárðarbungu. Meira »

Uncertain what is happening in Vatnajökull

01:45 Scientists from the Icelandic Earth Science Institute, the Icelandic Meteorological Office and representatives from the Department of Civil Protection and Emergency Management were on a flight surveilling the surface of Vatnajökull tonight and discovered a row of 10-15 m deep cauldrons, 1 km wide, south of the Bárðarbunga caldera. Meira »

Myndast við eldgos eða jarðhitavirkni

01:09 Vísindamenn munu fljúga með TF-SIF, flugvél Landhelgisgæslunnar, yfir norðanverðan Vatnajökul kl. 9 í fyrramálið. Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra segir að vænta megi frétta af fluginu upp úr klukkan 11 á morgun. Meira »

Óvissan enn mikil

00:37 Magnús Tumi Guðmundsson segir að mikil óvissa ríki um framhaldið í norðanverðum Vatnajökli. „Hvað er þarna ferðinni, það mun skýrast betur á morgun,“ sagði hann í samtali við RÚV í kvöld. Hann segir engin merki um eldgos á jarðskjálftamælum, en hann útilokar ekki að lítið eldgos hafi orðið sunnan við Bárðarbungu, mögulega fyrir nokkrum dögum. Meira »

Mikil bráðnun

Í gær, 23:51 Að sögn Veðurstofu Íslands greindust röð sigkatla, 10-15 metra djúpra, í flugi vísindamanna HÍ og VÍ yfir Vatnajökul í kvöld. Þeir mynda 4-6 km línu suður af Bárðarbungu. Katlarnir hafa myndast af völdum mikillar bráðnunar, mögulega eldgoss, en óvíst er hvenær það varð. Meira »

Óljóst hvar vatnið er myndskeið

Í gær, 23:16 Talið er að þrír sigkatlar hafi myndast suðaustur af Bárðarbungu að því er vísindamenn sáu í eftirlitsflugi Landhelgisgæslunnar í dag. „Það þarf dálítinn hita til að bræða svona mikið. En það sem okkur vantar á móti er að við sjáum ekki eldgosóróa á jarðskjálftamælunum. Það veldur okkur hugarangri,“ segir Víðir Reynisson, deildarstjóri almannavarna, í samtali við mbl.is í kvöld. Meira »

Cauldrons have been formed as a result of melting

00:04 Scientists from the Icelandic Earth Science Institute, the Icelandic Meteorological Office and representatives from the Department of Civil Protection and Emergency Management were on a flight observing the surface of Vatnajökull tonight and discovered a row of 10-15 m deep cauldrons, 1 km wide, south of the Bárðarbunga caldera. Meira »

Still no confirmation of an ongoing eruption

Í gær, 23:21 There is still no confirmation of an ongoing eruption, or that an eruption has taken place, in NA Vatnajökull. Civil Protection science board is meeting now to consult on the issue. Meira »

Sigdældir suðaustan við Bárðarbungu

Í gær, 22:51 Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra segir að vísindamenn hafi orðið varir við breytingar í norðvestanverðum Vatnajökli. Farið hafi verið í vísindamannaflug með TF-SIF yfir jökulinn í dag. Í fluginu sáust grunnir sigkatlar og sprungur 4 – 6 km langar við suðaustanverða Bárðarbungu. Meira »
HONDA GOLDWING 05
Til sölu HONDA GOLDWING 2005 árg,ekið 11xxx km,þónokkuð af aukahlutum á því,hjól...
Flottur Suburban 1982. Ekinn 79þ.km.
Chevy suburban 1982, skoðaður 16",ekinn aðeins 79þ.km. ryðlaus ,innréttaður af R...
Soak off Naglapakki. Verð 19.900 kr
Svo auðvelt, þú nagglalakkar bara þínar eigin neglur eins og með venjulegu naggl...
GORMUN OG KJÖLLÍMING
Samskipti - prentlausnir fyrir skapandi fólk...
 
Ruby tuesday höfðabakka: þjónustustarf
Matvælaiðnaður
Ruby Tuesday Höfðabakka Um er að ræða fu...
Styrkir
Tilkynningar
Utanríkisráðherra aug...
Samkoma
Félagsstarf
Háaleitisbraut 58â€"60, 3. ...
Hera þh 60 - húsavík: yfirvélstjóra
Sjávarútvegur
Yfirvélstjóra vantar á Heru ÞH 60 frá H...