Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Óska vitna að atviki við Hressó

16:41 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu óskar á fésbókarsíðu sinni eftir vitnum að atviki sem átti sér stað þann 1. júní um klukkan 02:00 fyrir framan Hressingarskálann í Austurstræti. Meira »

Í áframhaldandi gæsluvarðhaldi

16:39 Mennirnir tveir sem sætt hafa gæsluvarðahaldi vegna rannsóknar á líkamsárásinni í Grundarfirði þann 17. júlí síðastliðinn voru í dag úrskurðaðir í áframhaldandi fjögurra vikna gæsluvarðahald af héraðsdómi Vesturlands. Meira »

Ráðherra sýndi mér sóma

16:06 „Þetta er spennandi verkefni og nýtt. Það er mikil tilhlökkun sem fylgir því,“ segir Ólafur Helgi Kjartansson, sýslumaður á Selfossi, en hann var í dag skipaður lögreglustjóri á Suðurnesjum frá og með áramótunum. Meira »

Bílvelta á Vatnsnesi vegna kindar

15:57 Ökumaður missti stjórn á bifreið sinni við Vatnsnes í Húnavatnssýslu á fjórða tímanum í gær með þeim afleiðingum að bifreiðin valt. Ökumaðurinn hafði sveigt bílinn snöggt til hliðar vegna kindar sem hljóp upp á veginn. Meira »

Segja Dag hafa notið bílafríðinda umfram aðra

15:25 Borgarráðsfulltrúar Sjálfstæðisflokksins lögðu fram bókun á fundi í dag þar sem þeir telja að borgarfulltrúi hafi notið bílafríðinda hjá borginni umfram aðra borgarfulltrúa í verulegum mæli án þess að formleg ákvörðun hafi verið tekin sem heimili slíkt. Meira »

Innkalla kremaða kjúklingasúpu

14:42 Heildverslunin John Lindsay hf. hefur, í samráði við matvælaeftirlit Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur, ákveðið að innkalla kjúklingasúpu Meira »

Milljónasta ferðamanninum ekki fagnað

15:55 Líklega mun sá fjöldi erlendra gesta sem leggur leið sína til landsins ná yfir eina milljón í ár. Þetta staðfestir Ferðastofa. Aldrei hafa svo margir ferðamenn stigið á íslenska grund á einu ári. Meira »

Áhersla lögð á kynferðisbrotamál

14:46 „Ég er jákvæð og spennt fyrir að takast á við verkefnið. Einhverjar áherslubreytingar verða með nýju fólki eins og gjarnan er og verða þær mjög líklega í samræmi við áherslur okkar á Suðurnesjum,“ segir Sig­ríður Björk Guðjóns­dótt­ir, nýskipaður lögreglustjóri í Reykjavík. Meira »

Álagningarskrá opin á vef RSK

14:09 Álagningarskrá hefur verið opnuð á vef ríkisskattstjóra, en þar er hægt að sjá niðurstöður álagningar. Á morgun verður skráin formlega lögð fram á skrifstofum embættisins, en kærufrestur mun miðast við þá dagsetningu. Meira »

Sigríður verður lögreglustjóri

13:35 Sigríður Björk Guðjónsdóttir verður fyrsta konan sem gegnir embætti lögreglustjóra á höfuðborgarsvæðinu. Stefán Eiríksson, fyrrverandi lögreglustjóri, hefur verið ráðinn sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar. Meira »

„Alltaf hægt að gera betur“

12:16 Nýr bæjarstjóri Hafnarfjarðar hlakkar til að takast á við starfið, en segist þurfa að ljúka ýmsum verkefnum á næstu dögum svo hann geti byrjað með hreint borð. Hann er búsettur í Garðabæ og segir þau hjónin ekki hafa tekið afstöðu til þess ennþá hvort þau flytji í Hafnarfjörðinn. Meira »

Stefán: Heimilisofbeldismál í forgang

11:38 Stefán Eiríksson var í dag ráðinn sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar. Hann á von á að það verði áhugavert að takast á við velferðarmál frá öðru sjónarhorni en hann gerir nú. Stefán segir samstarf lögreglu og velferðaryfirvalda á höfuðborgarsvæðinu gott, en það megi alltaf bæta. Meira »

Krefjast svara vegna biðlista eftir húsnæði

11:34 Stærstu sveitarfélög landsins hafa verið krafin svara í bréfi frá velferðarráðuneytinu um stöðu biðlista eftir félagslegu húsnæði og hvort sveitarfélögin séu að fullnægja lögboðnu hlutverki sínu. Meira »

Forsetinn vakti lukku meðal skáta

11:12 Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, vakti lukku meðal skáta á landsmóti þeirra á Hömrum í gærkvöldi. Ólafur rölti um svæðið, ræddi við þátttakendur og var boðið í kvöldmat. Meira »

„Pínulítill þjófur“ í Hönnubúð

10:56 Brotist var inn í Hönnubúð í Reykholti í Borgarfirði í nótt. Að sögn Jóhönnu Sjafnar Guðmundsdóttur, eiganda verslunarinnar, var sígarettupökkum og N1-eldsneytiskortum stolið. „Þetta hefur verið pínulítill þjófur.“ Meira »

Haraldur ráðinn bæjarstjóri

11:27 Bæjarráð Hafnarfjarðar samþykkti á fundi sínum sem nú stendur yfir að ráða Harald Líndal Haraldsson hagfræðing í stöðu bæjarstjóra. Meira »

Stefán sviðsstjóri velferðarsviðs

11:02 Stefán Eiríksson, lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins, hefur verið ráðinn sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar.  Meira »

Franski spítalinn opnaður á ný

10:41 Frönsku húsin á Fáskrúðsfirði verða formlega opnuð laugardaginn 26. júlí og lýkur þar með stærsta verkefni Minjaverndar utan höfuðborgarsvæðisins. Meira »
Alfreð flóki
til sölu Teikningar eftir Alfreð Flóka, áritað af Flóka, inngangur ritaður af Jó...
NOTAÐ&NÝTT
NOTAÐ&N;ÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 (á bak við Byko)Mikið úrval af fallegum...
RAFMAGNSREIÐHJÓL
Rafmagnsreiðhjól, ekkert próf, aðeins skynsemi. Verð f...
Tempur rúm
Tempur stillanlegt m/nuddi 1árs m/10ára ábyrgð. Stærð 1,40 cm Verð 200.000 Mj...
 
Byggingafræðingur - innanhússarkitekt
Sérfræðistörf
Umsóknum skal skilað til ARKÍS arkitekta...
Reynslubolti
Starf óskast
Reynslubolti óskar eftir starfi ...
Auglýsing sveitarstjórnar
Tilboð - útboð
Skútustaðahreppur Auglýsing sveitarst...
Grafískur hönnuður
Önnur störf
Grafískur hönnuður Við leitum að grafís...