Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.
Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann ...
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vill RÚV af auglýsingamarkaði

15:14 Það gengur ekki til lengdar að hafa Ríkisútvarpið á auglýsingamarkaði og það verður ekki komist hjá því að Alþingi taki afstöðu til þessa máls. Þetta sagði Illugi Gunnarsson, mennta- og menningarmálaráðherra, á Alþingi í dag. Meira »

Gerði jafnréttismál að umtalsefni

15:13 Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra ávarpaði í morgun 69. þing Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO) en fram kemur í fréttatilkynningu frá velferðarráðuneytinu að ráðherra hafi í ræðu sinni fjallað um ýmsar áskoranir í heilbrigðismálum í tengslum við heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna (SÞ) um sjálfbæra þróun til ársins 2030. Meira »

Alvörutilboð í Jökulsárlón á leiðinni

15:08 Jörðin Fell í Aust­ur-Skafta­fells­sýslu, sem nær að hluta yfir Jök­uls­ár­lón, var auglýst til sölu nú um helgina og segir Ólafur Björnsson, hæsta­rétt­ar­lög­maður og fast­eigna­sali hjá Lög­mönn­um á Suður­landi, áhugasama kaupendur þegar hafa sett sig í samband við sig. Meira »

Senda átta lögreglumenn á EM

14:47 Innanríkisráðherra Frakklands hefur óskað eftir því við íslensk stjórnvöld að þau sendi íslenska lögreglumenn til aðstoðar frönskum lögregluyfirvöldum vegna Evrópumeistaramótsins í knattspyrnu í næsta mánuði. Þetta var kynnt á ríkisstjórnarfundi í dag. Verkefnið mun kosta allt að 20 milljónir króna. Meira »

Vanhugsað að halda kosningar í haust

14:46 Silja Dögg Gunnarsdóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, sagði á þingi í dag að það hefði verið vanhugsað að samþykkja að halda þingkosningar í haust. Árangur ríkisstjórnarinnar á undanförnum þremur árum hafi verið einstakur og því yrði að gefa henni tíma og næði til þess að klára mikilvæg verkefni. Meira »

Frumvarp Illuga afgreitt úr ríkisstjórn

14:27 Nýtt frumvarp mennta- og menningarmálaráðherra um námslán og námsstyrki var afgreitt úr ríkisstjórn í dag. Samkvæmt upplýsingum frá innanríkisráðuneytinu verður frumvarpið kynnt þingflokkum stjórnarflokkanna á morgun. Meira »

Fleira flóttafólk til Íslands

14:07 Ríkisstjórnin samþykkti í morgun tillögu félags- og húsnæðismálaráðherra um móttöku flóttafólks síðar á þessu ári. Tillagan er í samræmi við niðurstöðu flóttamannanefndar um að tekið verði á móti sýrlensku flóttafólki frá Líbanon. Meira »

FME láti í sér heyra

14:26 Þorsteinn Sæmundsson, þingmaður Framsóknarflokksins, kallaði eftir því í umræðum á Alþingi í dag að Fjármálaeftirlitið léti í sér heyra og færi yfir ítrekuð samkeppnisbrot greiðslukortafyrirtækisins Valitor sem framin voru í forstjóratíð Höskuldar H. Ólafssonar, núverandi bankastjóra Arion banka. Meira »

Umferðarslys á Suðurlandsvegi

14:05 Umferðarslys varð á Suðurlandsvegi skammt frá Hellu á öðrum tímanum í dag. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglu er búið að loka veginum á meðan lögregla og sjúkralið athafna sig. Meira »

„Breytir engu varðandi greiðsluvandann“

13:58 Á föstudaginn samþykkti Reykjaneshöfn að fresta fyrstu greiðslu gatnagerðargjalda frá Thorsil, sem ætlar að byggja kísilver í Helguvík, frá 15. maí til 31. júlí. Þetta er í sjötta skiptið sem frestur er veittur, en upphaflega átti að greiða gjaldið fyrir lok árs 2014. Gjöldin nema 140 milljónum. Meira »

„Upp komast svik um síðir“

13:58 Helgi Hjörvar, þingmaður Samfylkingarinnar, segir það mjög mikilvægt að Alþingi skipi rannsóknarnefnd til þess að rannsaka aðkomu þýska bankans Hauck & Auf­häuser Pri­vat­bankiers að kaupum á hlut ríkisins í Búnaðarbankanum árið 2003. Það sé algjört grundvallaratriði. Meira »

Norskar orrustuþotur væntanlegar

13:54 Loftrýmisgæsla Atlantshafsbandalagsins við Ísland hefst að nýju mánudaginn 30. maí með komu flugsveitar norska flughersins. Alls munu um 70 liðsmenn taka þátt í verkefninu. Flugsveitin kemur til landsins með fjórar F-16 orrustuþotur. Meira »

Björn Þorláksson vill á þing fyrir Pírata

13:48 Fjölmiðlamaðurinn Björn Þorláksson hefur tilkynnt á Facebook-síðu sinni að hann ætli að bjóða sig fram til Alþingis fyrir Pírata í Norðausturkjördæmi. Meira »

Gæti legið fiskur undir steini

12:45 Árni Páll Árnason, formaður Samfylkingarinnar, segir mikilvægt að fá fram í dagsljósið upplýsingar sem umboðsmaður Alþingis hefur undir höndum og varða þátt þýska bankans Hauck & Aufhäuser Privatbankiers KGaA í kaupunum á hlut ríkisins í Búnaðarbanka Íslands 2003. Meira »

130 þúsund króna sekt fyrir hraðakstur

11:41 Undanfarna daga hafa allmargir ökumenn verið kærðir fyrir hraðakstur í umdæmi lögreglunnar á Suðurnesjum. Sá sem ók hraðast mældist á 150 km hraða, en hann ók eftir Garðskagavegi þar sem hámarkshraði er 90 km á klukkustund. Meira »

Svörtuborgir strax aftur í áætlunarflug

13:13 Farþegarnir, sem setið hafa fastir í Amsterdam í Hollandi í tæpan sólarhring eftir að bilun kom upp í einni af vélum Icelandair, koma til Íslands í dag. Unnið er að viðgerð vélarinnar á Schiphol-flugvelli en ekki liggur fyrir hvenær henni lýkur. Meira »

Skipsfarmur af rusli frá Hornströndum

12:07 Umhverfisstofnun, Ísafjarðarbær og sjálfboðaliðar stóðu fyrir árlegri hreinsunarferð innan friðlandsins á Hornströndum um liðna helgi, en Landhelgisgæslan og áhöfnin á varðskipinu Tý aðstoðuðu við verkið. Rúmlega sex tonn af úrgangi voru flutt af svæðinu Meira »

Andlát: Þráinn Karlsson

11:27 Þráinn Karlsson leikari er látinn. Þráinn hefði orðið 77 ára í dag, en hann fæddist 24. maí í Gamla barnaskólanum á Akureyri árið 1939. Hann lést á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri 22. maí. Meira »
Hankook 235/60-18 sumardekk til sölu.
Notuð í tvo mánuði. Verð 60 þ. s. 896 3589 http://www.autoexpress.co.uk/accessor...
Matador
Matador vetrar og heilsársdekk tilboð 215/70 R 16 kr. 21.990 235/60 R 18 kr. 31....
GLÆSILEGT HÚS T LEIGU Í VENTURA FLORIDA
Í húsi sem er v. 18 holu golfvöll eru 3 svh. m. sjónv., 2 bh., 1 wc, stór stofa,...
Reiðhjólaviðgerðir
Hjólaspítalinn Auðbrekku 4. Viðgerðir á öllum gerðum hjóla, stuttur biðtími, flj...
 
Leikskólastjóri
Stjórnunarstörf
Leikskólastjóri Meginverkefni: o Ve...
Skipulagsauglýsing
Tilkynningar
Skipulagsauglýsingar Sveitarstjórn Borg...
Fagstjóri meistaranáms
Barnagæsla
www.uw.is Fagstjóri meistaranáms Hás...
Aðalfundur a1988 hf. verður haldinn fös
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur A1988 hf. verður haldinn fö...