Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Launaskrið stjórnenda áhyggjuefni

16:09 Í nýrri samantekt Frjálsrar verslunar yfir tekjur stjórnenda á íslenskum vinnumarkaði kemur fram að laun þeirra hafi hækkað verulega á milli ára. Frjáls verslun segir laun æðstu stjórnenda 200 stærstu fyrirtækja landsins hafa hækkað um 13%. Meira »

6.534 greiddu auðlegðarskatt

15:52 Auðlegðarskatt greiða nú 6.534 aðilar, alls um 6,2 milljarða króna. Sam­an­lagt hækk­ar auðlegðarskatt­ur um 20% milli ára. 1. ágúst verða greiddir 17,7 milljarðar kr. úr ríkissjóði til heimila. Meira »

Í haldi vegna almannahagsmuna

14:51 Hæstiréttur staðfesti í dag úrskurð Héraðsdóms Vesturlands um fjögurra vikna gæsluvarðhald yfir tveimur mönnum sem grunaðir um alvarlega líkamsárás í Grundarfirði 17 júlí. Þeir hafa verið í haldi síðan. Meira »

Fluttu hvalina í tuttugu gámum myndskeið

14:48 Allar tegundir hvala sem lifa við Íslandsstrendur verður að finna á stærsta hvalasafni Evrópu sem áætlað er að verði opnað í Reykjavík um miðjan ágúst. Meira »

Árekstur við Kringlumýrarbraut

14:10 Harður árekstur tveggja bifreiða varð á Kringlumýrarbraut rétt í þessu. Samkvæmt heimildum mbl.is urðu ekki alvarleg slys á fólki, en tveir sjúkrabílar voru sendir á slysstað. Meira »

Vita ekki hverjir réðust á manninn

13:20 Búið er að ræða við nokkur vitni vegna árásar á mann í Rimahverfi að kvöldi laugardagsins 12. júlí sl. Framburður vitna hefur ekki varpað ljósi á málið og er málið enn í rannsókn, að sögn Árna Þórs Sig­munds­son­ar aðstoðar­yf­ir­lög­regluþjóns. Meira »

Þurfa ekkert að óttast

14:17 Litlar líkur eru á að ferðamenn sem fara til Vestur-Afríku smitist af ebóluveirunni. Þetta segir Guðrún Sigmundsdóttir, yfirlæknir sóttvarna hjá Landlæknisembættinu. Faraldurinn breiðist nú um heimsálfuna og er talinn sá versti í sögunni. Meira »

Bogfimi, bátar og bananar

14:02 Það verður mikið fjör um verslunarmannahelgina á Úlfljótsvatni og þar verður fjölskyldan í fyrirrúmi. Guðmundur Finnbogason hjá Útilífsmiðstöð skáta segir að allir eigi að geta fundið eitthvað við sitt hæfi. Meira »

Lánuðu námsmönnum 16,8 milljarða

13:19 Heildarútlán Lánasjóðs íslenskra námsmanna (LÍN) fyrir skólaárið 2012-2013 námu 16,8 milljörðum króna, samkvæmt ársskýrslu. Greiðendur námslána voru 33.321 og alls fengu 12.236 námsmenn afgreitt námslán vegna skólaársins. Meira »

Harður árekstur við Akureyri

12:58 Harður árekstur varð á þjóðveginum við bæinn Sílastaði norðan við Akureyri fyrir hádegi í dag. Tveir bílar skullu saman og voru tveir fluttir á Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri til aðhlynningar. Meira »

Skiptibókamarkaður Griffils í Laugardalshöll

11:45 Ákveðið hefur verið að opna skóla- og skiptabókamarkað Griffills í Laugardalshöll á morgun.  Meira »

Fluttu búnað og menn út í Surtsey

11:40 Varðskipið Þór aðstoðaði vísindamenn fyrir nokkrum dögum við að komast til og frá Surtsey sem er friðuð en vöktuð af vísindamönnum frá þeim degi sem hún myndaðist í eldgosi árið 1963. Meira »

Annie tárvot á blaðamannafundi

11:38 „Síðasta eitt og hálfa árið hefur verið minn erfiðasti tími. Ég meiddist í baki og hélt í fyrstu að ég myndi ekki geta gengið aftur. Eftir það hélt ég að ég myndi aldrei geta keppt aftur, en nú er ég hér,“ sagði tárvot Annie Mist Þórisdóttir á blaðamannafundi í gærkvöldi. Meira »

Enn haldið sofandi eftir árás

11:23 Maðurinn sem ráðist var á aðfaranótt fimmtudagsins 17. júlí sl. í Grundarfirði er enn á gjörgæsludeild Landspítala og er honum haldið sofandi. Eins og áður hefur komið fram slasaðist hann alvarlega. Meira »

11,4 milljónir þegar safnast

10:04 Áheitasöfnun Reykjavíkurmaraþons Íslandsbanka sem fram fer laugardaginn 23. ágúst 2014 fer fram á vefnum hlaupastyrkur.is.   Meira »

Umferðarslys við Akureyri

11:35 Í morgun varð umferðarslys á hringveginum rétt við bæinn Sílastaði, skammt norðan við Akureyri. Tveir bílar sem ekið var úr gagnstæðum áttum lentu saman. Ökumenn beggja bílanna voru fluttir á Sjúkrahúsið á Akureyri til aðhlynningar Meira »

Rigning og vindur á þjóðhátíð

11:00 Nú þegar verslunarmannahelgin er framundan huga eflaust margir að ferðalögum. Sumir eru búnir að ákveða hvert ferðinni verður heitið en aðrir heimsækja þann stað sem kemur best út á veðurkortinu. Hætt er við því að nokkuð muni rigna á ferðalanga um helgina og þá mun blása nokkuð í Vestmannaeyjum. Meira »

Féll niður stiga

10:00 Kona slasaðist á höfði þegar hún féll í stiga í íbúðarhúsi í Biskupstungum á laugardagskvöld. Talið var að konan hefði höfuðkúpubrotnað í fallinu. Meira »
Matarstell/handmálað
Æðislegt handmálað frá Californíu 4manna. Verð 10.000 S:865-7710...
Svefnsófi til sölu
Svo til ekkert notaður svefnsófi frá IKEA (IKEA PS), 160 cm x 205 cm. Meðfærileg...
Toyota Land Cruser VX 2007 ekinn 115 þ.
Glæsilegur og mjög vel með farinn bensín, í topp standi. Verð 4,5 m. Skipti mögu...
SÓL Í HJARTATIL SÖLU GLÆSILEGUR FERÐABÍL
Sól í hjarta Til sölu glæsilegur ferðabíll, einn ...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Bókaveisla
Til sölu
Bókaveisla Hin eina sanna b...
Icelandair hótel - stækkun útboð
Tilboð - útboð
Útboð Raflagnir Icelandair Hótel Re...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...