Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Ammóníak lak inn í verslun Hagkaupa

21:44 Tilkynnt var um minniháttar ammoníaksleka inn í verslun Hagkaupa á Akureyri rétt upp úr níu í kvöld. Lögreglan á Akureyri hefur ekki fengið tilkynningar um að nokkrum hafi orðið meint af, en verslunin var rýmd og henni lokað. Meira »

Líf og fjör á Unglingalandsmóti myndasyrpa

21:27 Keppni á Unglingalandsmótinu hófst snemma í morgun með greinum í knattspyrnu, körfuknattleik, frjálsum íþróttum og pílukasti. Keppni hófst síðan í öðrum greinum eftir hádegi og var keppt til klukkan 18. Meira »

Ísland aftarlega á merinni

20:43 Ísland er í fararbroddi í frjósemislækningum á heimsvísu en situr aftarlega á merinni hvað varðar þátttöku ríkisins í kostnaði við frjósemisaðgerðir. Þetta segir Guðmundur Arason kvensjúkdómalæknir, en hann fer fyrir ráðstefnu norrænna heilbrigðisstarfsmanna sem starfa á sviði frjósemislækninga. Meira »

Ferðamaðurinn „fundinn“ og kominn á Mýrarboltann

20:37 Norbert Hillebrand, þýski ferðamaðurinn sem lögreglan lýsti eftir í gær,m er kominn fram. Hillebrand var í raun aldrei týndur, heldur varð misskilningur milli hans og félaga hans til þess að talið var að hann væri týndur. Meira »

Funda um Tyrkland og Rússland

19:51 Utanríkismálanefnd mun funda á miðvikudag eða fimmtudag í næstu viku til að ræða stöðu mála í Tyrklandi og mögulegar viðskiptaþvinganir Rússa gegn Íslendingum. Meira »

Kaupendur úti áhyggjufullir

19:08 Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi hafa ekki fengið meldingu um að viðskiptaþvinganir af hálfu Rússa séu í farvatninu, en ljóst er að loki rússnesk stjórnvöld fyrir innflutning íslenskra fiskafurða verður skaðinn mikill, bæði fyrir íslenska og rússneska aðila. Meira »

Einkaþota sprakk á bílastæði

19:06 Fjórir létust þegar einkaþota brotlenti á bílauppboði. Atvikið átti sér stað nærri Blackbushe flugvellinum um klukkan þrjú í dag. Flugvélin, sem er af gerðinni Phenom 300, fór eins og jarðýta gegnum bílastæðið. Meira »

„Skipulagning er lykillinn að öllu“

19:08 Stefanía Katrín Finnsdóttir, sem vann til bronsverðlauna í alþjóðlegri Ólympíukeppni í efnafræði, segir að þakka megi góðri skipulagningu árangurinn. Í samtali við mbl.is segir hún að keppnin hafi þótt óvenju erfið í ár. Meira »

Þung umferð út úr bænum

18:58 Mikil umferð hefur verið af höfuðborgarsvæðinu í allan dag, enda mikil ferðahelgi í vændum. Lögregla biður fólk að fara varlega og flýta sér hægt, svo allir komist á leiðarenda. Meira »

Land og synir spiluðu utandagskrár

18:09 Land & Synir spiluðu á 900Grill á utandagskrá Nova og Tuborg í dag. Á morgun stíga a sviðið Tríó Margeirs Ingólfssonar ásamt Unnsteini Manúel & Ásdísi Maríu, Ingó Veðurguð a Vinaminni og margir fleiri. Meira »

Dunkin' Donuts - Myndir myndasyrpa

17:55 Dunkin' Dounuts opnar innan tíðar í miðborg Reykjavíkur. Ljósmyndari mbl.is fékk að skyggnast bak við tjöldin til að sjá hverju landsmenn mega eiga von á á þessum nýjasta matsölustað borgarinnar. Meira »

Par í annarlegu ástandi með stolin skráningarnúmer

17:19 Kortér yfir tólf var lögreglu tilkynnt um par í annarlegu ástandi í kyrrstæðum bíl fyrir utan verslun í hverfi 210. Klukkan kortér í tvö í dag var óskað eftir aðstoð lögreglu vegna karlmanns sem var búinn að koma sér fyrir á tröppum fyrir utan íbúðarhús í hverfi 105. Meira »

Óskar upplýsinga um nauðganir

17:10 Jón Þór Ólafsson, þingmaður Pírata, hefur farið fram á að innanríkisráðherra svari því hversu margar nauðganir hafa verið kærðar frá aldamótum til og með 8. september 2015 þegar Alþingi kemur saman eftir sumarfrí. Þá hefur hann óskað eftir því að upplýsingarnar verði flokkaðar eftir dagsetningu og staðsetningu. Meira »

Viðey, Hrísey eða Heimaey?

16:55 Eyjafarar voru hressir á leið í bátsferðir dagsins í Landeyjahöfn. Sumir ætluðu að troða upp í brekkunni, aðrir vildu hitta Páleyju lögreglustjóra og enn aðrir vonuðust til þess að eiga stund með Bubba Morthens. Einstaka gestir höfðu þó engar áætlanir og vissu ekki til hvaða eyju förinni væri heitið Meira »

Enn laust í flug til Eyja

15:24 Flugfélagið Ernir áætlar að fljúga með hátt í 700 farþega til og frá Vestmannaeyjum um helgina. Félagið verður með loftbrú á milli lands og Eyja frá Reykjavík og fer hver að verða síðastur að ná sér í flug um helgina, samkvæmt upplýsingum frá flugfélaginu. Meira »

Mýrarboltanum frestað til sunnudags

17:03 Mótshaldið í Mýrarboltanum á Ísafirði hefur verið frestað til sunnudags vegna veðurs en spáin fyrir morgundaginn er ekki glæsileg fyrir vestan. Bæjarblaðið Bæjarins besta greindi frá þessu nú síðdegis. Meira »

„Öll mál eru mismunandi“

15:37 „Það hefur engin breyting verið á verklagsreglunum hjá okkur varðandi tilkynningu til fjölmiðla um kynferðisbrot,“ segir Alda Hrönn Jóhannsdóttir aðstoðarlögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu. Hún segir það koma til greina að endurskoða hvernig upplýsingum sé miðlað til fjölmiðla, sé óskað eftir því. Meira »

Allt stopp á Selfossi

15:18 Mjög þung umferð er nú á Suðurlandi og þá einkum innan marka Selfoss. Lögreglumaður á Suðurlandi, sem mbl.is ræddi við, segir ökumenn verða að sýna biðlund. Meira »
BOKIN.IS MIKIÐ ÚRVAL AF FÁGÆTUM BÓKUM Á BOKIN.IS
MIKIÐ ÚRVAL ÚR YFIR 30 EFNISFLOKKUM Á BOKIN.IS 24302. Ás...
Suzuki Swift 2014 ek. 45 þús. tvílitaður, sjálfsk.
Mjög flottur Suzuki swift 2014, búið að mála toppinn, 2015 útgáfan.Tvílitaður. S...
Árbækur Hins íslenska fornleifafélags
til sölu Árbækur Hins íslenska fornleifafélags frá upphafi, 1880 til 1922 innbun...
Óskum eftir AU-PAIR í Osló
Íslensk fjölskylda óskar eftir að ráða til sín au-pair í 6-9 mánuði til að gæta ...
 
Eldri borgarar
Staður og stund
Árskógar 4 Opin smí...
Deiliskipulag
Tilboð - útboð
Reykjavíkurborg Umhverfis- og skipulags...
Vélavörður óskast
Sjávarútvegur
Vélavörður óskast V...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...