Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Kynjaverur út um borg og bý

08:32 Það mátti sjá kynjaverur skjótast um snemma í morgun og virtust flestar þeirra stefna á grunnskóla landsins. Í dag er öskudagurinn og má búast við því að það verði fjör víða og mikið sungið. Meira »

Skoða að hækka sektir verulega

08:18 Talsverð umræða hefur verið að undanförnu um hættur þess að bílstjórar tali í síma undir stýri, sendi smáskilaboð, fari á twitter og taki myndir og myndbönd úr farsímum sínum. Meira »

Hafa áhyggjur af offramleiðslu

07:57 „Menn vilja fá fram allar hliðar málsins og reifa ólík sjónarmið,“ segir Ágúst Guðjónsson, bóndi á Læk í Flóa.  Meira »

Treystum áfram fólki

07:50 Rannsókn lögreglunnar á því hver var að verki þegar listaverk sem hékk á vegg í Odda, byggingu Háskóla Íslands, var eyðilagt föstudagskvöldið 29. janúar sl., hefur engan árangur borið. Meira »

Fjarðarheiði ófær og Oddskarð þungfært

07:45 Fjarðarheiði er ófær og þungfært á Oddsskarði Oddsskarði og beðið með mokstur annars er snjóþekja og hálka á víða á vegum á Austurlandi og snjókoma með ströndinni. Meira »

Refsað verði fyrir umsáturseinelti

07:37 Þörf er á að sett verði sérstakt ákvæði um umsáturseinelti í almenn hegningarlög að mati yfirmanna lögreglunnar.  Meira »

Reyndi að laumast um borð

06:09 Lögreglan handtók útlendan mann á yfirráðasvæði Eimskips í Sundahöfn á fjórða tímanum í nótt en öryggisverðir höfðu séð til mannsins og stöðvað för hans. Meira »

Eldsvoði í Kópavogi

06:14 Einn var fluttur til skoðunar á Landspítalann eftir eldsvoða í Auðbrekku um fimmleytið í nótt.   Meira »

Andlát: Stefán Gunnlaugsson

05:30 Stefán Héðinn Gunnlaugsson, fv. veitingamaður á Akureyri, lést á Landspítalanum mánudagskvöldið 8. febrúar eftir erfið veikindi á 71. aldursári. Meira »

Rúmur milljarður á dag

05:30 Gústaf Steingrímsson, hagfræðingur í hagfræðideild Landsbankans, segir deildina áætla að útflutningstekjur ferðaþjónustunnar verði rúmir 400 milljarðar í ár, eða rúmlega milljarður á dag. Það er 44% meira en árið 2013. Meira »

Mikil vinna og margir tímar að baki

05:30 Ný sýning verður opnuð í Hvalasafninu á Húsavík í byrjun næsta mánaðar. Auk tíu beinagrinda sem voru fyrir á safninu er beinagrind af steypireyði komin í safnið, en unnið hefur verið að því undanfarið að setja beinagrindina saman. Meira »

Bolfiskvinnsla hefst í haust

05:30 HB Grandi mun vinna loðnukvóta sinn á Vopnafirði. Þá mun fyrirtækið hefja bolfiskvinnslu þar í haust, að lokinni síldar- og makrílvertíð. Meira »

Ráðhús við Molann?

05:30 Bæjarstjórn Kópavogs samþykkti á fundi sínum í gærkvöldi að fela umhverfissviði bæjarins að kanna kostnað við að byggja ráðhús á menningartorfunni í miðbæ Kópavogs. Meira »

Virkjað á vormánuðum

05:30 Framkvæmdir við stækkun Búrfellsvirkjunar eiga að hefjast á vormánuðum. Sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps hefur nýlega samþykkt framkvæmdaleyfi vegna virkjunarinnar. Meira »

Um frostmark sunnantil á morgun

Í gær, 23:54 Veðurstofa spáir norðlægri átt 5-13 m/s. Él norðantil, snjókoma austantil en bjart að mestu sunnan- og vestalands. Vaxandi austanátt með snjókomu sunnantil á landinu með morgninum, fyrst austantil. 8-18 m/s síðdegis, hvassast allar syðst. Hægari vindur og minnkandi ofankoma fyrir norðan. Þykknar upp vestanlands með dálitlum éljum þegar líður á kvöldið. Frost 0 til 10 stig en um frostmark sunnantil á morgun. Meira »

Fjárfestir í lúxushóteli

05:30 Pálmar Harðarson, fjárfestir hjá Þingvangi, hefur keypt hús Hjálpræðishersins á Íslandi í félagi við ísraelska fjárfestinn Orit Feldman-Dahlgren. Fram hefur komið að kaupverðið sé 630 milljónir. Meira »

„Enginn var að fela sig“ í Skeifunni

05:30 Helgi Gunnlaugsson, prófessor í afbrotafræði við Háskóla Íslands, segir hættu á því að erlendir glæpahópar sem geri upp málin sjálfir láti á sér kræla í íslensku samfélagi í auknum mæli. Meira »

Viðbrögð við breyttu öryggisástandi

Í gær, 22:46 „Það er náttúrlega þannig að það hafa engar viðræður átt sér stað milli Íslands og Bandaríkjanna um varanlega staðsetningu herafla á Íslandi,“ segir Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra um fyrirhugaðar endurbætur Bandaríkjahers á flugskýli í Keflavík. Meira »
Hópferðabílar
HÓPFERÐABÍLAR TIL LEIGU með eða án bílstjóra. --------16 manna-------- --------9...
flottur þriggja-sæta leður-sæta sófi ódýr
er með fallegan þriggja-sæta-leður-sófa á 35,000 kr sími 869-2798 fæst á 15,000...
kæliskápur til sölu.
Electrolux kæliskápur br.44cm 59cm hæð, til sölu,kr..8000.- uppl: 8691204....
 
Orkubússtjóri
Stjórnunarstörf
Orkubú Vestfjarða ohf. býr að áratuga re...
Ses.xd.is samtök eldri sjálfstæðismanna
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
M helgafell 6016021019 vi
Félagsstarf
? HELGAFELL 6016021019 VI Mynd af aug...
Útboð 20255
Tilboð - útboð
Útboð 20255 - Tækniskóli...