Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Ísland eitt af náttúruundrum veraldar

20:27 Á ferðabloggsíðunni Stuck in Iceland birtist viðtal við Stan Klasz, þar sem hann lýsir upplifun sinni af Íslandsheimsókn hans nýverið. Myndirnar sem hann tók eru magnaðar, næstum drungalegar. Hann segir að Ísland ætti að vera flokkað sem eitt af helstu náttúruundrum veraldar. Meira »

Tvö þyrluútköll á örfáum mínútum

19:27 Landhelgisgæslan hafði í nógu að snúast í dag. Klukkan hálf fimm var beðið um aðstoð þyrlu vegna mótorhjólaslyss á Holtavörðuheiði. Maður um fertugt fór út af veginum og óvíst um áverka í fyrstu. Þegar þyrlan var að leggja af stað var beðið um forgang upp við Gullfoss vegna endurlífgunar. Meira »

Gunnar Nelson í fantaformi

18:59 Gunnar Nelson er greinilega í fantaformi fyrir bardaga hans gegn Brandon Thatch á laugardaginn. Bardaginn byrjar reyndar ekki fyrr en aðfaranótt sunnudags að íslenskum tíma og stígur Gunnar að öllum líkindum ekki í búrið fyrr en í fyrsta lagi klukkan 02:00. Meira »

Flutt með þyrlu á bráðamóttöku

18:35 Konan sem hneig niður við Gullfoss í dag er komin á slysadeild Landspítalans í Fossvogi. Flogið var með konuna á slysadeild með þyrlu Landhelgisgæslunnar. Ekki var hægt að fá upplýsingar um líðan hennar. Meira »

Fór bara til að vinna keppnina

18:01 „Mig langaði að prófa að taka þátt og sjá hvort ég gæti unnið. Fólk var búið að hvetja mig til þess og ég ákvað að slá til,“ segir Laufey Heiða Reynisdóttir í samtali við mbl.is. Írskir dagar fara fram í 16. skipti á Akranesi um helgina og veðurblíðan hefur leikið við gesti hátíðarinnar. Meira »

„Oh, hér kemur Ísland, þá vinnum við aldrei“

17:48 Þessa vikuna hafa staðið yfir heimsleikar lögreglu- og slökkviliðsmanna í Fairfax í Virginíu, vestan Atlantsála og lýkur þeim nú um helgina. Leikar þessir eru haldnir annað hvert ár og voru síðast haldnir í Belfast á Norður Írlandi. Þetta kemur fram á Facebooksíðu Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Hneig niður við Gullfoss

17:07 Kona hneig niður við Gullfoss rétt fyrir klukkan fimm í dag. Sjónarvottar segja að um eldri konu sé að ræða. Lögregla og sjúkralið eru á leið á staðinn og þyrla Landhelgisgæslunnar er komin í loftið. Meira »

Klára hráefnin á götumarkaðnum myndasyrpa

17:20 „Þetta gengur alveg ótrúlega vel og það er búið að vera mjög mikið af fólki hérna í allan dag,“ segir Hildur Gunnlaugsdóttir í samtali við mbl.is. Hún heldur utan um KRÁS götumarkað í Fógetagarðinum Margir hafi selt allt sem þeir komu með, en þeir hafi bjargað sér með því að seækja meiri hráefni. Meira »

Árekstur á Arnarneshæð

17:03 Tveir voru fluttir á slysadeild eftir árekstur á Arnarneshæð í Reykjavík fyrr í dag. Hvorugur er þó talinn vera alvarlega slasaður. Meira »

Halla í kvikmynd Robins Hardys

16:50 Halla Vilhjálmsdóttir leikur eitt aðalhlutverkanna í lokakafla þríleiks Robins Hardys, sem hófst árið 1973 með költ-kvikmyndinni The Wicker Man en hún skartaði meðal annars Christopher Lee heitnum í aðalhlutverki. Þetta kemur fram á vef Herald Scotland. Meira »

Big Kahuna Kappát á Prikinu myndasyrpa

16:14 Prikið stóð fyrir árlegum stórviðburði í dag, Big Kahuna keppninni, sjöunda árið í röð. Keppt er í tímatöku á stærsta hamborgara Priksins, Big Kahuna. Borgarinn er engin smásmíði, en um er að ræða tvöfaldan hamborgara með skinku, osti, beikoni pepperoni, hamborgarasósu, káli, lauk og tómötum. Meira »

Mikil stemning á götumatarmarkaði myndasyrpa

16:01 Götumatarmarkaðurinn KRÁS var opnaður á ný í dag í Fógetagarðinum eftir að hafa legið í vetrardvala. Mikil stemning ríkti á svæðinu en þar gat fólk keypt sér rétti frá tólf þekktum veitingahúsum í Reykjavík í „götumatarútgáfu“. Meira »

Hefur opnað umræðuna um sjálfsvíg

15:35 „Málstaðurinn er kominn upp á yfirborðið og þá er markmiðinu náð,“ segir Arnaldur Birgir Konráðsson, einn hlaupara Útme'ða hópsins, sem hefur hlaupið hringinn í kringum landið á seinustu dögum til að vekja athygli á sjálfs­víg­um ungra karla. Meira »

„Eins og stórt ættarmót“

13:40 „Það er mjög líflegt hér í bænum og gaman,“ segir Ómar Garðarsson, fréttaritari í Vestmannaeyjum, þar sem Goslokahátíð fer fram nú um helgina. Er endalokum eldgossins í Heimaey þar fagnað, en í ár eru 42 ár síðan gosinu lauk. Meira »

Listaskáldin launalausu

11:58 Umsóknir í launasjóð rithöfunda hafa aldrei verið fleiri. Veittum mánaðarlaunum fjölgar en sífellt færri rithöfundar undir þrítugu fá starfslaun úr sjóðnum. Eru ungir rithöfundar hugsanlega verri í dag en fyrir tíu árum? Meira »

Flykkjast til meginlandsins

15:13 Ragnar Axelsson, ljósmyndari Morgunblaðsins, lagði leið sína til meginlands Evrópu á dögunum og heimsótti flóttamannabúðir í Giesen í Þýskalandi og á grísku eyjunni Kos. Meira »

Mikil umferð út úr bænum

12:48 Ein mesta ferðahelgi sumarsins er gengin í garð og má því gera ráð fyrir því að margir leggi land undir fót í góða veðrinu. Umferð hefur aukist jafnt og þétt út úr bænum frá því í morgun, og samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á Vesturlandi í Borgarnesi er stríður straumur ferðamanna í gegnum bæinn Meira »

Metumferð á höfuðborgarsvæðinu

11:49 Aldrei hefur mælst meiri umferð í einum mánuði á höfuðborgarsvæðinu og í júní síðastliðnum. Umferðin jókst um heil átta prósent frá því í júní í fyrra og hefur aukningin á milli mánaða aðeins einu sinni mælst jafnmikil. Meira »
Tvö sófaborð
Til sölu tvö eins sófaborð (70x140 og 70x70 cm). Seljast ódýrt. Myndin er af stæ...
Toyota Auris
Þessi fallega Toyota Auris 2012 ek 76þús. beinsk. bíður spennt eftir nýjum eig...
Iveco Húsbíll
Iveco húsbill til sölu 1590 þús, árg 1992-3, ný skoðaður, ný smurður, á nýjum de...
NÝBYGGT EINBÝLISHÚS
Nýbyggt einbýlishús, 3 herb., eldhús, baðherb., ...
 
Samauglýsing ríkiskaup útboð
Tilboð - útboð
*Nýtt í augl...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Framhald uppboð
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Starfsmaður og vélamaður
Önnur störf
SORPA AUGLÝSIR EFTIR STARFSFÓLKI SORPA...