Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Atli Erlendsson matreiðslumaður ársins

18:16 Atli Erlendsson, matreiðslumaður á Grillinu á Hóteli Sögu, hlaut í dag titilinn matreiðslumaður ársins eftir skemmtilega lokakeppni í Hörpu. Annað sætið hlaut Steinn Óskar Sigurðsson matreiðslumaður í Vodafone. Yfirdómari keppninnar Matti Jänsen frá Finnlandi. Meira »

Víkinganæla skaut upp kollinum

17:50 „Það kom einstaklingur með nælu frá víkingatímanum. Viðkomandi gerði sér ekki grein fyrir aldri hennar og er gripurinn svo gamall að hann verður lögum samkvæmt að skila honum inn. Honum var mjög ljúft að láta hann af hendi,“ segir Ólöf Breiðfjörð hjá Þjóðminjasafninu þar sem í dag var haldinn greiningardagur. Meira »

Byggði spána á menntaskólajöfnu

17:15 Spá Haraldar Sigurðssonar eldfjallafræðings um tímasetningu gosloka í Holuhrauni virðist hafa ræst. Í samtali við mbl.is segir hann spána hafa byggst á einfaldri menntaskólastærðfræði. „Þetta er bara hin einfaldasta menntaskólastærðfræði og er í raun mjög auðveld jafna,“ segir Haraldur. Meira »

Ungmenni eru víða þungsvæf

17:00 „Rétt er að benda á, að svefnhöfgi unglinga að morgni til er þekkt vandamál í öðrum löndum, einnig þeim sem seinka klukkunni að vetri til. Það sýnir að stilling klukkunnar er ekki rót vandans,“ segir í niðurlagi umsagnar Þorsteins Sæmundssonar stjörnufræðings og Gunnlaugs Björnssonar stjarneðlisfræðings um þingsályktunartillögu um seinkun klukkunnar. Meira »

Tróð óvænt upp í kirkju

16:53 María Ólafsdóttir söngkona var leynigestur í fjölskyldumessu í Bústaðakirkju á æskulýðsdegi þjóðkirkjunnar. Hún söng lagið Lítil skref sem verður framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í maí. Meira »

Í úrslit í alþjóðlegri hönnunarkeppni

16:00 Elísabet Karlsdóttir fatahönnuður er komin í úrslit í hönnunarkeppninni Remix í Mílanó en að samkeppninni standa International Fur Federation, IFF og ítalska Vogue. Meira »

Hvatinn til fræðslu

13:20 Tvær ungar vísindakonur eyða nú mestum hluta frítíma síns í að halda úti nýrri vefsíðu sem sérhæfir sig í vísindafréttum. Síðan heitir Hvatinn en að sögn Önnu Veroniku Bjarkadóttir er tilgangurinn að gera vísindin, sem almennt sé lítið fjallað um á Íslandi, aðgengilegri fyrir almenning. Meira »

19 flugfélög til 73 áfangastaða

14:15 Gert er ráð fyrir 16% aukningu á umferð farþega um Keflavíkurflugvöll í ár frá því í fyrra, en talið er að heildarfjöldi farþeganna muni nema 4,5 milljónum. Alls munu 19 flugfélög halda uppi ferðum til 73 áfangastaða frá Keflavíkurflugvelli um háannatímann. Meira »

BBC fjallar ítarlega um bjórbannið

12:46 Fréttastofa breska ríkisútvarpsins birtir í dag ítarlega umfjöllun um bjórbannið á Íslandi sem var við lýði frá árinu 1915 til ársins 1989. Farið er yfir ástæður bannsins auk þess sem meðal annars er tekið viðtal við Stefán Pálsson sagnfræðing og bjóráhugamann. Meira »

Fjöldi lítilla skjálfta

12:22 Frá því um hádegi í gær hafa mælst rúmlega 20 jarðskjálftar í Bárðarbungu. Stærsti skjálftinn mældist 1,9 að stærð kl. 10:19 í morgun. Í kvikuganginum mældust rúmlega 30 skjálftar. Meira »

Líkti bæjarstjórn við hjónaband

12:02 Gunnar Einarsson, bæjarstjóri í Garðabæ var gestur Sigurjóns M. Egilssonar í útvarpsþættinum Sprengisandi í morgun. Ræddi hann meðal annars um ásakanir Maríu Grétarsdóttur, fulltrúa M-lista Fólksins í bænum sem sagði hann boða valdníðslu í Garðabæ með því að leyfa ekki áheyrnarfulltrúa í nefndum. Gunnar sagði að erfitt væri að vinna með fólki sem sæi spillingu í hverju horni og skorti vilja til samstarfs. Meira »

Heimsmeistarinn heimsækir Ísland

11:54 Heimsmeistarinn í skák, hinn norski Magnus Carlsen, verður heiðursgestur Reykjavíkurskákmótsins í ár. Mun hann dvelja á landinu 13.-16. mars í boði mótshaldara en nákvæm dagskrá heimsmeistarans á meðan dvölinni stendur hefur enn ekki verið gefin upp. Meira »

Milljónir eftir sjö ára þolinmæði

11:17 Einn Íslendingur var með 13 rétta á enska getraunaseðlinum í gær og verður rúmum 4 milljónum króna ríkari fyrir vikið. Hann hefur alltaf tippað eins og notað sama seðilinn í hverri viku undanfarin 7 ár. Segja má að þolinmæðin hafi loks skilað sér því nú uppsker hann þennan stóra vinning. Meira »

Ekki við hæfi að mála nakta karla

10:30 Þegar fyrstu íslensku konurnar fóru út til Kaupmannahafnar í myndlistarnám var þar sérstök deild sem konur þurftu að vera í, þá þótti ekki við hæfi að þær fengju að mála lifandi módel eins og sést á verkum Kristínar Vídalín sem sýnd eru á sýningu á verkum fyrstu myndlistarkonum þjóðarinnar. Meira »

Tvær líkamsárásir í höfuðborginni

07:26 Tvær líkamsárásir voru tilkynntar til lögreglu í nótt, önnur Smárabarði þar sem maður var handtekinn um tvö leytið. Gistir hann fangageymslu þar til skýrsla verður tekin af honum. Hin líkamsárásin átti sér stað skömmu fyrir tvö en þar hlaut karlmaður minniháttar meiðsl eftir að hafa verið kýldur í andlitið. Gerandi er ókunnugur og málið í rannsókn. Meira »

„Verðum að girða okkur í brók“

11:02 „Við verðum að fara að girða okkur í brók og framleiða meira,“ segir Sindri Sigurgeirsson, formaður bændasamtakanna. Sindri var viðmælandi Sigurjóns M. Egilssonar í útvarpsþættinum Sprengisandi á Bylgjunni í morgun og ræddu þeir meðal annars skort á mjólk og nautakjöti. Meira »

Opin skíðasvæði í dag

10:07 Gott skíðafæri er víða um landið í dag og geta margir landsmenn notið þess að bruna niður brekkur skíðasvæðanna. Á skíðasvæðinu í Oddsskarði verður opið í dag frá klukkan 10 til 16. Þar er vestanátt, þrír metrar á sekúndu og sjö stiga frost, léttskýjað. Meira »

Jeppi brann á Blönduósi

Í gær, 22:10 Á tíunda tímanum í kvöld kviknaði í jeppa sem stóð við blokkina að Hnjúkabyggð 27 á Blönduósi. Engin slys urðu á fólki.   Meira »
Egat Deluxe Fallegur Nuddbekkur Topp - Gæði V: 62.000 Sterkur-Ódýr - 5 Ára ábyrgð www.Egat.is
Visa raðgreiðslur Egat Deluxe Ferðanuddbekkur með Memory Foam sem gerir bekkinn ...
STIGAR - HANDRIÐ ALLAR MÖGULEGAR GERÐIR
Sjá: http://www.youtube.com/watch?v=73dIQgOl2JQ&feature;=channel Mex ehf - Sím...
Til sölu NOKIA 6210 símar
Til sölu NOKIA 6210 sími, þessi gamli góði. Þetta eru nýir símar, Verðið er ekk...
www.flutningur.is 5753000 sendibilastöð
Stöðin býður upp á allar stærðir sendibíla og veitir trausta og umfram allt góð...
 
Útboð 13422
Tilboð - útboð
VIÐHALD OG ENDURBÆTUR HÚSA OG LÓ...
Hlín
Félagsstarf
jHlín 6015022419 IV/V ...
Samaugl 15799/15808/15767 / ríkiskaup
Tilboð - útboð
*Nýtt í augl...