Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.
Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann ...
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Forsetinn floginn til Danmerkur

14:35 Forseti Íslands, Guðni Th. Jóhannesson, og Eliza Reid forsetafrú héldu af landi brott með síðdegisvélinni en á morgun hefst opinber heimsókn forseta og forsetafrúar til Danmerkur. Meira »

Játar sök að hluta

14:33 Snæbjörn Steingrímsson, fyrrverandi framkvæmdastjóri SMÁÍS-Samtaka myndréttahafa á Íslandi, hefur játað sök gagnvart hluta þeirrar ákæru sem héraðssaksóknari hefur lagt fram á hendur honum. Meira »

Könnuðu tengsl við hvarf danskrar stúlku

13:57 Lögreglan hefur kannað það hvort að hugsanlega séu tengsl á milli hvarfs 17 ára danskrar stúlku í Korsør og hvarfs Birnu Brjánsdóttur. Grímur Grímsson, yfirlögregluþjónn sem fer með rannsókn á máli Birnu, segir að Polar Nanoq hafi ekki verið í höfn í Danmörku þegar danska stúlkan hvarf. Meira »

Ímyndið ykkur skóla

13:45 Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna í Líbanon, UNICEF, kynnir í dag stórt átaksverkefni sem kallast #ImagineaSchool. Verkefnið fjallar um erfiðleika flóttabarna frá Sýrlandi við að mennta sig og ná að halda áfram í skóla við þær erfiðu aðstæður sem þau búa við. Meira »

Guðlaugur ræddi málefni norðurslóða í Noregi

13:24 Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra gerði aukið vægi norðurslóða á alþjóðavettvangi, sjálfbærni á svæðinu og málefni hafsins að umtalsefni í ræðu sinni í morgun á Arctic Frontiers-ráðstefnunni sem haldin er í Tromsø í Noregi. Meira »

Safna fyrir björgunarsveitir

13:13 Facebook-hópurinn Góða systir hefur ákveðið að standa í febrúar að fjársöfnun fyrir lögreglu, björgunarsveitir og Landhelgisgæsluna, sem unnu baki brotnu að því að finna Birnu Brjánsdóttur. Meira »

Áherslan var öll á að finna Birnu

12:09 Grímur Grímsson yfirlögregluþjónn segir að með þessari dapurlegu niðurstöðu sem varð í rannsókn á hvarfi Birnu Brjánsdóttur í gær hafi málið breyst í hefðbundna rannsókn á manndrápi þrátt fyrir að auðvitað hafi það verið hluti af rannsókninni áður. En aðaláherslan hafi alltaf verið að finna Birnu. Meira »

Fundu handsprengju við leitina

13:03 Lögreglu barst tilkynning frá björgunarsveitarfólki á Reykjanesi í gærmorgun um að skammt frá Hafnarvegi hefði fundist handsprengja. Meira »

„Hugur Grænlendinga er með ykkur“

11:54 Guðlaugi Þór Þórðarsyni utanríkisráðherra barst í gærkvöldi samúðarbréf frá starfsbróður sínum á Grænlandi, Vittus Qujaukitsoq, eftir að lögregla hafði tilkynnt að talið væri að Birna Brjánsdóttir hefði fundist látin. „Hugur Grænlendinga er með ykkur í dag,“ segir í bréfinu. Meira »

Frá hvarfi til þjóðarsorgar

11:39 Íslendingar eru harmi slegnir vegna átakanlegra örlaga Birnu Brjánsdóttur. Í fyrstu var málið rannsakað sem mannshvarf. En það tók fljótt aðra stefnu. Meira »

Foreldrar ræði við börnin

11:30 Þór­hall­ur Heim­is­son, prest­ur og ráðgjafi, segir að það sé mikilvægt að foreldrar ræði mál Birnu Brjánsdóttur við börn, sérstaklega ef þau eru forvitin. Aðalatriðið sé að þegja ekki hlutina í hel. Meira »

Jarðskjálfti í Bárðarbungu

10:45 Jarðskjálfti varð við Bárðarbungu nú á tíunda tímanum, en samkvæmt mælum Veðurstofunnar var hann 3,9 að stærð, um 6,1 kílómetra austsuðaustan við Bárðarbungu. Meira »

Aðstandendum veittur stuðningur

10:45 Áfallateymi á vegum Rauða krossins hefur verið aðstandendum Birnu Brjánsdóttur innan handar síðustu vikuna. Að sögn Jóns Brynjars Birgissonar, sviðstjóra neyðarvarnasviðs, stendur stuðningurinn enn til boða en eftir að lík Birnu fannst við Selvogsvita í gærdag kallaði lögregla eftir aðstoð prests. Meira »

Heimila niðurrif Thorvaldsensstrætis 6

10:04 Umhverfis- og skipulagsráð Reykjavíkur hefur heimilað niðurrif hússins Thorvaldsensstræti 6. Ráðið hafði áður hafnað beiðni um að fá að rífa húsið og byggja annað hús sem betur hentaði þeirri starfsemi sem þar verður. Meira »

Ólíklegt að leitað verði í dag

08:39 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur ekki óskað eftir aðstoð björgunarsveita í dag og lítur Slysavarnafélagið Landsbjörg svo á að hlutverki þess sé lokið eftir að leit lauk í gærkvöldi nema eitthvað nýtt komi fram sem gefi tilefni til frekari leitar. Meira »

Styrktur til rannsókna á mengunarefnum

10:28 Þórhallur Ingi Halldórsson, prófessor í næringarfræði við Háskóla Íslands, og samstarfsfólk hans við Háskólann og Matís hafa hlotið rannsóknastyrk frá Evrópusambandinu upp á 70 milljónir króna (600 þúsund evrur). Meira »

Voru nálægt fundarstað skónna

09:24 Mennirnir tveir, sem sitja í gæsluvarðhaldi grunaðir um að hafa myrt Birnu Brjánsdóttur, verða væntanlega yfirheyrðir síðar í dag. Þeir hafa ekki verið upplýstir um að hún hafi fundist í gær. Staðfest hefur verið að rauða Kia Rio-bifreiðin sást í nágrenni þess staðar sem skór Birnu fundust. Meira »

Hefja löndun úr Polar Nanoq

08:32 Lögreglan hefur gefið leyfi fyrir því að þeim afla sem var um borð í grænlenska togaranum Polar Nanoq verði landað og er löndunin hafin. Þetta staðfestir Lúðvík Geirsson, hafnarstjóri Hafnarfjarðarhafnar þar sem togarinn liggur. Meira »
Fine English Furniture borðstofuhúsgögn - Balmoral
Til sölu mjög vel með farið borðstofuborð og 6 stólar. Einnig vel með farinn bo...
HARMONIKKUHURÐIR SPARA MIKIÐ PLÁSS
Margar gerðir, oftast afgreiddar samdægurs, verð frá kr. 13.900,- Sími 848 3215...
Tjörupappi,múrverk,lekaviðgerð,flísalögn
SK verk ehf-sérhæfing í flísalögnum,almennri múrvinnu,þakpappalögn(tjörudúkslögn...
 
Skattadagur
Fundir - mannfagnaðir
Félag löggiltra endurskoðenda SKATTAD...
Hádegisfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, bin...
Samkoma
Félagsstarf
Alþjóðleg samkoma kl. 20 í Kristniboð...