Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Þinglokum frestað

14:21 Forseti Alþingis tilkynnti um breytta starfsáætlun þingsins þegar þingfundur hófst að nýju nú kl. 14. Ómögulegt væri að halda starfsáætlun við núverandi aðstæður. Síðasta þingfund þessa þings átti að halda í næstu viku en nú er ljóst að þingað verður fram á sumar. Meira »

Loka þyrfti öllum verslunum Bónuss

14:18 Öllum verslunum Bónus á landinu verður lokað ef af verkfallsaðgerðum VR, Flóabandalagsins og LÍV verður um mánaðarmótin. Starfsemi olíufélaganna mun jafnframt skerðast verulega í verkfallsaðgerðum sem hafa verið boðaðar 4. og 5. júní. Meira »

Stigatafla fyrir úrslit Eurovision

14:15 Eru þröng leður-, plast- eða gúmmiföt á sviðinu? Er skemmtilegra að fylla út skattaskýrslu en að hlusta á lagið til enda? Er keppandinn eða keppendurnir með skegg? Meira »

Varað við stormi

14:14 Veðurstofa Íslands varar stormi, meðalvindi meira en 20 m/s, á norðanverðu Snæfellsnesi í nótt og til fyrramáls.  Meira »

Þyrlan kölluð út vegna slyss

14:11 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð út fyrir skömmu vegna slyss sem varð við Þingvelli. Lögregla, sjúkralið og björgunarsveitir eru einnig á vettvangi. Meira »

Hjólreiðamanni haldið sofandi

13:55 Karlmanni á miðjum aldri er haldið sofandi í öndunarvél á gjörgæsludeild Landspítalans í Fossvogi eftir alvarlegt umferðarslys á Krókhálsi í Árbæ í morgun. Bifreið var ekið á manninn, sem var á hjóli og hlaut hann alvarlega áverka. Meira »

Segja launakröfurnar hógværar

13:22 Í framhaldi af árangurslausum samningafund í gær vill Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga árétta að launakröfur hjúkrunarfræðinga eru hógværar. Meira »

Fá aðeins það sem SA leggur fram

13:54 Páll Halldórsson, formaður samninganefndar BHM hefur ekki áhyggjur af því að verkfallssjóðir félaganna tæmist fljótlega og ekki verði hægt að greiða félagsmönnum laun. Fundað verður hjá ríkissáttasemjara kl. 15 í dag og á Páll von á að ríkið leggi fram tilboð í deilunni. Meira »

„Þetta er bara hrein þversögn“

13:15 „Auðvitað fer það ekki saman að segja við mann að honum sé óskylt að svara spurningum um sakarefni og hlusta svo í framhaldi af yfirheyrslunni á það sem hann kann að segja við aðra menn um sakarefnið,“ segir Gestur Jónsson, lögmaður, um aðferðir sérstaks saksóknara við öflun upplýsinga. Meira »

Um 500 manns á fundi BHM

12:57 Félagar í Bandalagi háskólamanna sitja nú á fjölmennum barátt fundi í Rúgbrauðsgerðinni. Setið er í hverju sæti og þurfa margir að standa. Talið er að um 500 manns séu á staðnum. Meira »

Var ákæran yfir Björk óþörf?

12:19 Þótt ljóst sé að háttsemi Bjarkar Þórarinsdóttur hafi ekki haft áhrif á þá lánveitingu sem hún er ákærð fyrir hefur sérstakur saksóknari ekki fallið frá ákæru á hendur henni og segir að háttsemi hennar geti flokkast sem tilraun til umboðssvika. Meira »

Minni losun dregur ekki úr ábyrgð Íslands

12:15 Íslendingar munu ekki geta látið sitt eftir liggja við að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda sem valda loftslagsbreytingum jafnvel þó að þeir losi minna en margar aðrar þjóðir. Þetta kom fram í máli Sigrúnar Magnúsdóttur, umhverfisráðherra, á fundi Landsvirkjunar um loftslagsbreytingar í morgun. Meira »

Hanna Birna: „Er hálf miður mín“

11:56 „Ég verð að viðurkenna það - ég hef ekki áður setið hér sem óbreyttur þingmaður - og ég er hálf miður mín yfir því að upplifa það sem ég upplifi hér á hverjum einasta degi,“ sagði Hanna Birna Kristjánsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, í umræðum um störf þingsins. Meira »

Sólarlítið og vætusamt um helgina

11:36 Það er alls ekkert tjaldveður í kortunum um helgina samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands; sólarlítið og væta víðast hvar, kalt á kvöldin en hiti yfir 10 stig sumstaðar yfir daginn. Meira »

Breyta listahátíð vegna verkfalla

11:12 Vegna víðtækra verkfallsaðgerða og yfirvofandi allsherjarverkfalls verða breytingar gerðar á dagskrá Listahátíðar í Reykjavík sem nú stendur yfir, segir í fréttatilkynningu. Meira »

Rammaáætlun ekki kastað fyrir róða

11:38 Sigrún Magnúsdóttir, umhverfisráðherra, segist bera von í brjósti um að faglegum verkferlum rammaáætlunar verði ekki kastað fyrir róða. Í erindi á fundi Landsvirkjunar um loftslagsbreytingar í morgun sagði hún að góður árangur hafi náðst í virkjunarmálum með rammaáætlun. Meira »

„Með hreðjartök á þinginu“

11:30 Hver þingmaður stjórnarandstöðunnar á fætur öðrum hefur stigið í pontu í morgun til að ræða fundarstjórn forseta, en minnihlutinn hefur beitt málþófi til að koma í veg fyrir að síðari umræða um rammaáætlun haldi áfram. Formaður atvinnuveganefndar þingsins er sakaður um að halda þinginu í gíslingu. Meira »

Stoltur af Maríu með stóru röddina

10:35 Sæþór Kristjánsson, einn þeirra sem skipar þríeykið Stop Wait Go, er ánægður með Maríu Ólafsdóttur og íslenska hópinn. Hann segist vera spenntur fyrir framtíðinni og því sem hún ber í skauti sér. Hann er stoltur af ungu dömunni með spékoppana og risastóru röddina. Meira »
Einyrki-LaunaUppgjör.Launaseðlar í Excel
Töflukerfi í Excel fyrir LaunaUppgjör,Launaseðla, Skilagr RSK og Lífeyrissj. Upp...
MATSEÐLAR OG BORÐSTANDAR
Samskipti - prentlausnir fyrir skapandi fólk...
Gisting v/Akureyri
Bjóðum upp á gistingu í íbúð með tveimur tveggja manna herbergjum með uppbúnum r...
Til leigu bílskúr í Mosfellsbæ.
Bílskúr til leigu í bílskúrslengju í Mosfellsbæ.Ca. 25m2.Vaskur,heitt og kalt va...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, ...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Staður og stund
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Breyting á aðalskipulagi
Tilkynningar
Hveragerðisbær Breyting ...