Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Kostnaðarsamur hraðaakstur

10:29 Átta ökumenn hafa að undanförnu verið kærðir fyrir of hraðan akstur í umdæmi lögreglunnar á Suðurnesjum. Sá sem hraðast ók mældist á 141 km hraða á Reykjanesbraut þar sem hámarkshraði er 90 km á klukkustund. Meira »

Mói fær samþykki en Builiener hafnað

10:12 Mannanafnanefnd samþykkti nýverið nöfnin Aðalvíkingur og Mói en hafnaði hins vegar beiðni um eiginnafnið og einnig millinafnið Builiener. Meira »

Fékk skeyti frá forsetanum

09:59 „Ég óska þér og fjölskyldu þinni hjartanlega til hamingju með afmælið,” sagði í heillaskeyti sem Georg Breiðfjörð Ólafsson í Stykkishólmi fékk frá Ólafi Ragnari Grímssyni forseta Íslands á fimmtudaginn, þegar Georg varð 106 ára, fyrstur íslenskra karla. Meira »

Haraldur Briem lætur af störfum

09:52 Haraldur Briem sóttvarnalæknir lætur af störfum í haust en hann hefur sinnt starfinu í átján ár. Starfið var auglýst til umsóknar um helgina og verður ráðið í það frá 1. september. Haraldur verður sjötugur í sumar. Meira »

Logn og heiðskírt í Bláfjöllum

09:51 Veðrið lék við skíðaiðkendur í Bláfjöllum um helgina og þótti færið einstaklega gott. Á tíunda tímanum í morgun var heiðskírt, tíu stiga frost og norðnorðaustan 4 m/sek og því lítur allt út fyrir að skíðafólk geti skemmt sér vel í fjallinu í dag. Meira »

Seldu 5,5 milljónir gistinætur

09:02 Seldar gistinætur voru 5,5 milljónir hér á landi árið 2014 og fjölgaði um tæp 21% frá fyrra ári. Gistinætur erlendra ferðamanna voru 80% af heildarfjölda gistinátta og fjölgaði um 25% frá fyrra ári en gistinóttum Íslendinga fjölgaði um 6%. Meira »

Mikil aukning í sölu lúxusbíla

08:49 Sala lúxusbíla til einstaklinga frá áramótum til pálmasunnudags var 28,3% meiri en á sama tímabili í fyrra. Þá hefur orðið sprenging í sölu nýrra bíla til bílaleigna. Meira »

Steingrímsfjarðarheiði ófær

08:52 Hálka, snjóþekja og jafnvel þæfingur er á Vestfjörðum og þungfært á kafla í Barðastrandarsýslu. Ennþá er ófært á Steingrímsfjarðarheiði og þæfingsfærð á Þröskuldum. Meira »

Ýmislegt athugavert í áliti um lekamálið

08:18 Ýmislegt í skrifum umboðsmanns Alþingis um lekamálið svonefnda er athugavert og jafnvel villandi, að mati Boga Nilssonar, hæstaréttarlögmanns og ráðgjafa hjá Nordik lögfræðiþjónustu í Reykjavík. Meira »

Skriður úr sífrerahlíðum

07:57 Hugsanlegt er að skriðuföllum úr þiðnandi sífrera fjölgi hér á landi vegna hlýnunar loftslags.  Meira »

Þungfært á sveitavegum

07:44 Hálkublettir eru á Sandskeiði, Hellisheiði og í Þrengslum. Nokkur hálka er á köflum á Suðurlandi, einkum útvegum og sumstaðar er jafnvel þæfingur eða þungfært á sveitavegum. Meira »

Enn deilt um Héðinsreit

07:37 Útlit er fyrir að deilunni um vestari hluta Héðinsreitsins í Reykjavík ljúki ekki fyrr en haustið 2016 með dómi í Hæstarétti. Meira »

Kalt en bjart

07:04 Það er ágætt veður um nánast allt land en kalt í veðri. Það er léttskýjað sunnan- og vestantil en hvassara fyrir austan.  Meira »

Grunur um salmonellu hjá Reykjagarði

05:30 Í reglubundnu eftirliti með salmonellu í kjúklingaslátrun liggur fyrir rökstuddur grunur um að salmonella hafi greinst í einum kjúklingahópi Reykjagarðs hf. Meira »

Hlýindi og éljagangur allsráðandi

05:30 Veður marsmánaðar hefur verið merkilegt fyrir margar sakir, að mati Páls Bergþórssonar, veðurfræðings.  Meira »

Innbrot í bílaleigu

06:11 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu fékk tilkynningu um innbrot í bílaleigu í Árbæ á þriðja tímanum í nótt.  Meira »

Norsk skip landa á Fáskrúðsfirði

05:30 Undanfarna daga hafa fimm norsk loðnuveiðiskip sótt Fáskrúðsfjörð heim með loðnu úr Barentshafi og hefur Loðnuvinnslan hf. tekið einn bát á dag í hrognatöku frá því á miðvikudag í síðustu viku. Meira »

Aukaveiðigjald á makríl til umræðu

05:30 Reiknað var með því í gær að makrílfrumvarpið og veiðigjaldafrumvarpið yrðu kynnt ríkisstjórninni og þingflokkum ríkisstjórnarflokkanna í dag, samkvæmt heimildum Morgunblaðsins. Meira »
NOTAÐ&NÝTT
NOTAÐ&N;ÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 á bak við Byko. Mikið úrval af fallegum...
Lexus mjög fallegur og góður
Mjög góður Lexus GS 300 2001 árgerð með 3,0 lítra vél, 220 hestöfl og 1.710 kg m...
Piaggio Ítölsk Vespa 2008 bensín 125 cc.
Ítölsk Vespa Piaggio 2008 ekinn aðeins 3000km. skoðuð 16"nýr rafgeymir ,tilbúinn...
Toyota Yaris 2007
Flottur sparibaukur til sölu, ek. 135 þ. km, 1000cc, 3 dyra, sumard./vetrardekk,...
 
Þeystareykjavirkjun 20189
Tilboð - útboð
Útboðsgögn nr. 20189 ...
Húsfélagið álftamýri
Tilboð - útboð
__________________...
Fjármála- og mannauðsstjóri
Önnur störf
BARNAVERNDARSTOFA Fjármála- og mannau...
R15030253 - útboð
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Reykja vík ur borg Innkaupadei...