Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Norðurlöndin taki við Íslendingum

21:21 Viðamikil vinna við gerð áætlana gegn ebólu hér á landi hefur staðið yfir á undanförnum mánuðum. Núverandi áætlanir miða að því að reyna að flytja Íslendinga sem veikjast erlendis til sérhæfðra sjúkrahúsa á Norðurlöndunum. Takist það ekki verða þeir fluttir með sérhæfðum flugvélum á Landspítalann. Meira »

Fámennari skólar lifa ekki af

20:53 Kennarafélag Framhaldsskólans í Austur-Skaftafellssýslu mótmælir fyrirhugaðri skerðingu náms til stúdentsprófs og takmörkun á aðgengi eldri nemenda að námi í framhaldsskólum. Fækkun nemenda í framhaldsskólum landsins muni bitna harðast á fámennari skólum á landsbyggðinni. Meira »

Alvarlegar athugasemdir hunsaðar

20:31 Fjölmenni er samankomið á opnum borgarafundi þar sem fjallað er um þá stöðu sem sé komin í málefnum flugvallarins í Vatnsmýri. Samtökin Hjartað í Vatnsmýrinni standa fyrir fundinum, en þau segja að flest bendi til þess að borgaryfirvöld ætli gefa út framkvæmdaleyfi til verktaka á Hlíðarendasvæðinu og loka þar með svokallaðri neyðarbraut. Meira »

Hríðskotabyssurnar norsk gjöf

20:16 Jón F. Bjart­marz, yf­ir­lög­regluþjónn hjá embætti rík­is­lög­reglu­stjóra, segir að 150 hríðskotabyssur sem lögreglan hefur fengið hafi verið gjöf frá norskum yfirvöldum. Hann segir ennfremur, að ekki sé búið að taka ákvörðun um að setja vopn í allar lögreglubifreiðir. Meira »

Farþegarnir héldu ró sinni

19:48 „Rútan fauk bara til að framan og endaði út af veginum. Veðrið var einkar slæmt, það voru 37 metrar á sekúndu,“ segir Róbert Agnarsson, starfsmaður rútufyrirtækisins ÞÁ bíla en rúta á vegum fyrirtækisins fauk út af hring­veg­in­um við Ing­ólfs­fjall í gær. Meira »

Verkfallstónninn sleginn

19:08 Fundi tónlistarkennara og sveitarfélaga, sem staðið hefur hjá ríkissáttasemjara frá því klukkan tíu í dag, lauk upp úr hálfsjö. Nýr fundur hefur ekki verið boðaður. Er því ljóst að verkfall skellur á. Meira »

„Mun minni þátttaka hjá körlum“

18:22 „Það var mun minni þátttaka hjá körlum en konum,“ segir Sigurveig Gísladóttir, fulltrúi velferðarnefndar sem fer með jafnréttismál í Seyðisfjarðarkaupstað um könnun sem lögð var fyrir starfsfólk bæjarins á síðasta ári. Í könnuninni voru jafnréttismál, launamál, einelti og kynferðisleg áreitni skoðuð. Meira »

UNICEF á Íslandi bregst við ebólu

18:58 „Það eina sem við getum gert hér til að verjast ebólu er að koma í veg fyrir að veiran breiði úr sér í Vestur-Afríku,“ segir Sólveig Jónsdóttir, kynningastjóri og fjölmiðlafulltrúi UNICEF á Íslandi. „Við verðum að gera allt sem við mögulega getum til að veita fólki hjálp sem þarf á henni að halda.“ Meira »

50% fleiri umsóknir árlega

18:11 Hælisumsóknir hér á landi hafa aukist um 50% frá ári til árs frá árinu 2009. Þannig voru umsóknir um hæli 172 á síðasta ári en 118 á árinu 2012, 76 árið 2011, 51 árið 2010 og 35 á árinu 2009. Þetta er meðal þess sem kemur fram í ársskýrslum Útlendingastofnunar sem birtar voru í dag. Meira »

Svarthöfði á Barnaspítalanum

17:49 Börnin á Barnaspítala Hringsins ráku upp stór augu þegar sjálfur Svarthöfði heimsótti deildina í dag í fylgd trausts aðstoðarmanns. Það tók smá stund fyrir börnin að taka þá félaga í sátt en þegar þeir færðu börnunum leikföng úr versluninni Nexus voru þau til í að blanda geði við fúlmennin alræmdu. Meira »

Sjá ekki til lands í læknadeilu

17:24 „Við metum ástandið þannig að það sé ekki neitt að þokast í samkomulagsátt,“ segir Þorbjörn Jónsson, formaður Læknafélags Íslands, en félagið fundaði með fulltrúum samninganefndar ríkisins hjá Ríkissáttasemjara. Meira »

Nóg að gera hjá björgunarsveitum

17:20 Nóg hefur verið að gera hjá björgunarsveitum á Austurlandi í dag vegna veðurs en samkvæmt vef Landsbjargar hafa þrjár sveitir verið kallaðar út á svæðinu. Meira »

Vetur konungur minnir á sig víða

17:03 „Skólaakstri var aflýst í morgun og almenningssamgöngur fóru úr skorðum,“ segir Sigurður Valur Ásbjarnarson, bæj­ar­stjóri Fjalla­byggðar, um veðrabrigðin á Sigluf­irði og í Ólafs­firði. Mikil ofankoma gekk yfir landið í nótt og vöknuðu því íbúar víðs vegar um landið upp við snævi þakta jörð í morgun. Meira »

Nokkur slys vegna hálku

16:48 Nokkur slys urðu í dag vegna hálku á höfuðborgarsvæðinu. Voru farnir nokkrir sjúkraflutningar vegna beinbrota sem rekja má til hálku og snjós á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Alls ekki verið að loka landinu

16:30 „Við erum að tala um að dvalarleyfi séu samþykkt í um það bil 90% tilfella. Sú mynd er nefnilega alls ekki rétt sem stundum hefur verið dregin upp að hér sé verið að loka landinu,“ segir Kristín Völundardóttir, forstjóri Útlendingastofnunar, í samtali við mbl.is. Meira »

Markmiðið að fækka slysum

17:02 Árlegir öryggisdagar Strætó og Vís voru settir í dag og munu þeir standa yfir í fimm vikur. Áhersla er lögð á öryggi farþega Strætó ásamt almennu öryggi. Markmiðið er að fækka slysum og árekstrum um 30% á milli ára og koma í veg fyrir slys á farþegum. Meira »

Ferðamenn halda kyrru fyrir í Norrænu

16:34 Um 400 erlendir ferðamenn sem komu til Seyðisfjarðar með Norrænu í morgun halda nú kyrru fyrir í skipinu vegna veðurs.  Meira »

Kærir niðurstöðu Samkeppniseftirlitsins

16:08 Mjólkursamsalan hefur kært til áfrýjunarnefndar samkeppnismála niðurstöðu Samkeppniseftirlitsins frá 22.september um að MS hafi misnotað markaðsráðandi stöðu. Þess er krafist að niðurstaðan verði ógilt og sekt felld niður. Meira »
TIL SÖLU TOYOTA PRIUS, PLUG IN RRAFMAGNS
Til sölu Toyota Prius, Plug in Rrafmagns og hybrid bíll, árg. 2012...
INNI- OG ÚTISKILTI
Samskipti prentlausnir fyrir skapandi fólk...
Útsogsviftur - viftur.is
Öflugar útsogsviftur í mörgum stærðum. Henta t.d. fyrir vélageymslur eða gripah...
Trúlofunarhringar, gamaldags og nýmóðins
Auk gullhringa eigum við titanium, silfur og tungstenpör á fínu verði. Sérsmíði,...
 
Deiliskipulagstillaga borgarbyggð
Tilkynningar
Auglýsing um deiliskipulagsti...
Landsst. 6014101811 i st.d. harpa
Félagsstarf
Landsst. 6014101811 I St.d. Harpa...
Kosningaréttur
Tilkynningar
Auglýsing um kosningarr...
Starfsmaður
Önnur störf
Starfsmaður óskast Kirkjugarðar Reykj...