Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Gleymdist fyrir utan Melabúðina

20:59 „Það var kona sem var að versla hjá okkur áðan sem sá hundinn bundinn fyrir utan þá og sá hann svo aftur um klukkan átta þegar við lokum og hafði því samband við okkur,“ segir Pétur Alan Guðmundsson, verslunarstjóri Melabúðarinnar. Meira »

„Ég var bara að reyna að hjálpa“

20:00 Það hvarflaði aldrei annað að Evu Röver en að reyna að hjálpa móður bræðra sem féllu í lækinn í Hafnarfirði. Þeim tókst í sameiningu að koma eldri drengnum til bjargar og þegar björgunarlið kom á staðinn hlúði Eva að systur bræðranna sem var eðlilega í áfalli. Meira »

Segir oft glymja hæst í tómri tunnu

19:59 Kristján Loftsson, stjórnarformaður HB Granda, gagnrýnir Björn Snæbjörnsson, formann Starfsgreinasambands Íslands, vegna ummæla hans á mbl.is fyrr í dag og segir að oft glymji hæst í tómri tunnu. Meira »

Var kældur í tvo sólarhringa

18:32 Sérhæfðri kælimeðferð var beitt á drenginn sem var hætt kom­inn við Reyk­dals­stíflu í Hafnar­f­irði fyrr í vik­unni ásamt bróður sín­um og gera má ráð fyrir því að hún hafi átt þátt í því að hann er nú vaknaður og batahorfur hans góðar. Meira »

Sykursjúkir vilja sykurskertan Svala

17:17 Sykurskertur Svali var tekinn af markaði um síðustu áramót. Eygló Jósephsdóttir, móðir sykursjúks drengs, segir drykkinn hafa verið þann eina sem sonur hennar gat gripið með sér fyrir utan vatn og mjólk. Meira »

„Karlmannlegasta land í heimi“

15:00 „Ísland er án efa karlmannlegasta land í heimi,“ sagði Simeon Smith í gríni við konu sína Elizabeth þegar þau sáu enn eitt fjallið teygja sig tignarlega til himins, horfandi yfir hraunbreiður og frosin stöðuvötn. „Hvað áttu við með því?“ spurði Elizabeth og ranghvolfdi augunum. Meira »

Kólnar þegar líður á vikuna

14:30 Nokkuð bjart er víða á landinu í dag og hitinn allt að 12 stigum á Austurlandi. Á fimmtudag fer að kólna á landinu, fyrst norðantil og síðar um allt land með snjókomu. Meira »

Verkfall slæmt fyrir fiskútflutning

14:34 Dragist verkfall dýralækna, líffræðinga og matvæla- og næringarfræðinga hjá Matvælastofnun á langinn kann það að hafa alvarlegar afleiðingar fyrir útflutning sjávarafurða. Þetta er haft eftir Kolbeini Árnasyni, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, í fréttum Ríkisútvarpsins. Meira »

Sjónvarp Símans komið í lag

13:58 Viðgerð á miðlægri bilun í sjónvarpi Símans sem kom upp í morgun var lokið um klukkan 11 samkvæmt upplýsingum frá fyrirtækinu. Meira »

Kviknaði í sængurfötum

13:54 Tilkynning barst slökkviliði höfuðborgarsvæðisins um klukkan hálftvö í dag um eld í iðnaðarhúsnæði við Funahöfða í Reykjavík sem nýtt hefur verið sem íbúðir. Samkvæmt upplýsingum frá slökkviliðinu var allt tiltækt lið sent á staðinn. Meira »

„Þessi aðgerð efldi okkar fólk“

13:10 „Fólki er misboðið þetta skref HB Granda og það er ótrúlegt að fólk skuli vera að bjóða 3,5% hækkun til launafólks á sama tíma og verið er að hækka stjórnarlaun um 33%,“ segir Björn Snæbjörnsson, formaður Starfsgreinasambandsins. Meira »

Vegir víðast hvar greiðfærir

12:40 Greiðfært er á öllum aðalleiðum landsins samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni en þó eru hálkublettir á Kleifaheiði og í Árneshreppi. Þoka er á Fróðárheiði og Hálfdáni. Meira »

Drengurinn kominn af gjörgæslu

12:04 Drengurinn, sem var hætt kominn við Reykjadalsstíflu í Hafnarfirði fyrr í vikunni ásamt bróður sínum, var útskrifaður af gjörgæsludeild Landspítalans í morgun. Hann dvelur nú á Barnaspítala Hringsins. Meira »

Miðlæg bilun í sjónvarpi Símans

11:17 Miðlæg bilun er í sjónvarpi Símans og liggja sjónvarpsútsendingar því niðri. Í tilkynningu frá þjónustuveri Símans segir að unnið sé að viðgerð. Meira »

Víða hægt að skíða

09:33 Skíðasvæðin á Siglufirði og í Hlíðarfjalli eru opin í dag frá klukkan 10 til 16. Nægur snjór er á báðum stöðum. Logn er og sól í Hlíðarfjalli og á Siglufirði er léttskýjað og sunnan gola. Einnig er opið skíðasvæðið í Stafdal á Seyðisfirði. Meira »

Bjart fyrir norðan og austan

11:46 Veðurstofan gerir ráð fyrir sunnan 5-10 metrum á sekúndu á landinu næsta sólarhringinn, en 8-15 á vestanverðu landinu.  Meira »

Tilkynnt um eld í fjölbýlishúsi

10:34 Tilkynning barst slökkviliði höfuðborgarsvæðisins um klukkan hálftíu í morgun um reyk í fjölbýlishúsi við Veghús í Reykjavík. Vegna fjölda tilkynninga var sendur bæði dælubíll og körfubíll á staðinn enda um hátt hús að ræða. Meira »

Greiðfært um helstu vegi landsins

08:07 Greiðfært er að heita má um aðalleiðir um allt land samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni. Þó eru hálkublettir á Kleifaheiði, Hálfdáni, Steingrímsfjarðarheiði og í Árneshreppi. Meira »
TÖKUM AÐ OKKU VIÐHALD, VIÐGERÐIR OG NÝSM
Tökum að okkur viðhald, viðgerðir og nýsmíði fasteigna fyrir fyritæki, húsfélög ...
SÁLMASKRÁR
Samskipti - prentlausnir fyrir skapandi fólk...
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga  Sjá nánar á...
Glæsilegt ullarteppi
Glæsilegt ullarteppi til sölu. Lítið notað, verið mest í geymslu. Upphaflegt v...
 
Lausar kennarastöður
Grunn-/framhaldsskóla
       ...
Samkoma
Félagsstarf
Háaleitisbraut 58â€"60, 3. ...
Litla jólabúðin: afgreiðslustarf
Önnur störf
Litla jólabúðin óskar eftir st...
Auglýsingastjóri
Önnur störf
Auglýsingasala og vefumsjón Bændasamtök...