Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Fangelsi fyrir fjársvik og árásir

Gísli Þór Gunnarsson í Héraðsdómi Reykjavíkur þegar Stokkseyrarmálið var tekið fyrir.
14:07 Héraðsdómur Reykjavíkur hefur dæmt 22 ára karlmann í tveggja ára fangelsi fyrir fjársvik, ránstilraun og tvær sérstaklega hættulegar líkamsárásir. Þá ber honum að greiða fórnarlömbum sínum samtals 2,5 milljón króna í bætur. Samverkafólki Gísla var ekki gerð refsing í málinu. Meira »

Innkalla krullujárn

14:06 Neytendastofa vill vekja athygli á innköllun á krullujárni frá Lee Stafford. Ástæðan er hætta á rafstraumi.  Meira »

Selur kaffi út um gluggann heima

14:00 „Þetta virkar bara þannig að þegar ég er heima, þá er glugginn opinn og hægt að koma og fá sér kaffi,“ segir Sverrir Rolf Sander sem hefur opnað kaffihúsið Puffin Coffee á heimili sínu að Baldursgötu. Allur ágóði af kaffisölunni rennur til rannsókna á einhverfu. Meira »

Ýttu bíl í gang fyrir drukkinn ökumann

13:36 Lögreglan á Suðurnesjum varð vitni að því þegar tveir voru að reyna ýta bifreið drukkins ökumanns í gang. Ökumaðurinn var verulega ölvaður og var látinn sofa úr sér í fangageymslu. Meira »

Vilja hækka frístundastyrk

Kópavogur.
13:16 Stefnuskrá Samfylkingarinnar í Kópavogi fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 31. maí var samþykkt á félagsfundi nýverið. Samfylkingin vill m.a. hækka frístundastyrki barna í bænum, að því er fram kemur í fréttatilkynningu. Meira »

Gáfu gjöf í minningu Sólveigar

Eiginmaður Sólveigar og börn afhentu gjöfina.
11:28 Blóðlækningadeild 11G á Landspítala hefur fengið að gjöf fjórar nýjar dýnur og tvær yfirdýnur. Gjöfin er til minningar um Sólveigu Indriðadóttur sem lést á deildinni í ársbyrjun. Meira »

Katrín sterk og Jón Gnarr heiðarlegur

Katrín Jakobsdóttir, formaður VG.
13:21 Íslendingar álíta Katrínu Jakobsdóttur heiðarlega, ákveðna, sterka og standa við eigin sannfæringu. Jón Gnarr er álitinn heiðarlegur og gæddur persónutöfrum. Ólafur Ragnar Grímsson er álitinn ákveðinn og sterkur. Meira »

Sólríkur fyrsti sumardagur

Sumardagurinn fyrsti er á morgun.
13:05 „Þetta lítur út fyrir að verða hagstætt. Hæglætis veður og bjart og sólríkt, sértaklega á Norðurlandi,“ segir Teitur Arason, veðurfræðingur hjá Veðurstofu Íslands um veðrið á morgun, sumardaginn fyrsta. Hann segir útlit fyrir að á morgun verði veðrið hlýrra en venja er á sumardaginn fyrsta. Meira »

Færri við vopnaeftirlit og meiri töf myndskeið

230414-isavaia2
11:18 Líklegt er að tafir á Keflavíkurflugvelli vegna vinnustöðvunar flugvallarstarfsmanna verði meiri í dag en voru þann 8. apríl þar sem fleiri farþegar fara nú um stöðina en einnig þar sem færri eru á vakt við vopnaeftirlit en voru þann dag. Þetta segir formaður Félags flugvallarstarfsmanna. Meira »

Geymdi amfetamín í frystinum

10:43 Rúmlega þrítugur karlmaður var staðinn að vörslu amfetamíns í hýbýlum sínum, þegar lögreglan á Suðurnesjum fór í húsleit þar um nýverið. Efnið geymdi maðurinn í frystihólfi í ísskáp á heimili sínu. Meira »

Fleiri flutt til en frá landinu

Líf og fjör á Laugavegi.
09:13 Á 1. ársfjórðungi fæddust 1.060 börn, en 540 einstaklingar létust og var náttúrleg fjölgun á landinu rúmlega 500 einstaklingar. Á sama tíma fluttust 190 einstaklingar til landsins umfram brottflutta. Meira »

Hlín mun leiða Dögun á Akureyri

09:09 Dögun hefur ákveðið að bjóða fram til bæjarstjórnar á Akureyri.Var þetta staðfest á fundi félagsmanna í gær.   Meira »

Gefa fólki að drekka á vellinum

Starfsmenn á flugvellinum í Keflavík lögðu niður störf milli kl. 4 og 9 í morgun.
09:01 Vatni verði dreift í innritunarsal Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar í dag en að öðru leyti eru farþegar á ábyrgð flugfélaganna. Meira »

Missti blóm og svo stjórn á bílnum

08:38 Talsvert var um umferðaróhöpp í umdæmi lögreglunnar á Suðurnesjum um páskahelgina. Ökumaður ók á kyrrstæða bifreið þegar hann var að teygja sig eftir blómum sem runnið höfðu úr framsæti bifreiðarinnar sem hann ók og dottið í gólfið. Meira »

„Ég er mjög kvíðinn“

Ingólfur Axelsson hlaut í morgun blessun við athöfn í grunnbúðum Everest. Leiðangur hans ætlar á ...
08:09 Fjallgöngumaðurinn Ingólfur Axelsson segir að hann og hans lið muni halda sínu striki og klífa tind Everest. „Erum að fara upp á drottningu allra fjalla,“ segir Ingólfur. Vilborg Arna segist sátt við að hafa hætt við göngu á fjallið. Meira »

Spá 7-15 stiga hita í dag

Gott veður í borginni í dag.
08:45 Í dag er síðasti vetrardagur og því mjög viðeigandi að hitinn fari víða yfir tíu stig á landinu í dag. Spáð er 7-15 stiga hita í dag. Meira »

Vélin var á síðustu dropunum

Beechcraft Bonanza G36, sambærileg vélinni sem lenti á síðustu dropunum.
08:17 Lítil eins hreyfils flugvél af gerðinni Beechcraft Bonanza G36, sem var í ferjuflugi frá Grænlandi til meginlands Evrópu með millilendingu á Íslandi haustið 2010, var hætt komin. Meira »

Stór aurskriða féll í Vöðlavík

Þungt brim í Vöðlavík.
07:52 Vegurinn milli bæjanna Ímastaða og Vöðla í Vöðlavík er lokaður eftir að stór aurskriða féll úr Ímatindi.  Meira »
Super Bra! Þæginlegasti brjóstahaldari í heiminum!!.
Super Bra! Þæginlegasti brjóstahaldari í heiminum!!. Með og án púðum. Fást í S,M...
Píanókennsla - www.pianokennsla.is
Kíkið á slóðina: www.pianokennsla.is Skráning á sumarnámskeið er hafin. 6 vik...
FLOTT FLEETWOOD BAYSIDE FELLHÝSI
Er með flott 12 feta Fleetwood Bayside fellhýsi til sölu. Vel með farið og lítið...
Sumarhús í Hvalfirði 55 km frá Reykjavík
Til leigu vel útbúin 2-4 manna sumarhús með heitum potti og gasgrilli. Frábært ú...
 
Útboð - skiljuvatnsdælur
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Óskað er eftir tilboðum í: S...
I.o.o.f. 7. [ 1944971/2[ m.a.
Félagsstarf
I.O.O.F. 7. [ 19442371/2[ F.L....
Starfsmaður
Önnur störf
Starfsmaður óskast til starf...