Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Sambandslaust í Eyjafirði

16:47 Ljósleiðarastrengur fór í sundur í Eyjafirði í morgun með þeim afleiðingum að næstum allt svæðið norðan Akureyrar - sem tengt er með ljósleiðara - er svo gott sem sambandslaust. Viðgerð stendur yfir og er áætlað að henni ljúki á næstu klukkutímum. Meira »

Rjúka fór úr sjónvarpi formanns VG

15:51 Reykur steig upp úr sjónvarpstæki Katrínar Jakobsdóttur, formanns VG, í lok síðustu viku. Katrín kennir ofnotkun um en hún var í viku veikindafríi og fylgdist af athygli með sjónvarpsdagskránni. Meira »

Spá stormi annað kvöld

15:50 Veðurstofa Íslands hefur sent frá sér viðvörun því búist er við stormi (meira en 20 metrum á sekúndu ) norðvestanlands annað kvöld. Meira »

„Ekki fjölmiðla að kveða upp dóma“

15:35 Vilhjálmur H. Vilhjálmsson hæstaréttarlögmaður hefur sent fjölmiðlum tilkynningu þar sem hann gagnrýnir fréttaflutning af meintu kynferðisbrotamáli í Grímsey. Vilhjálmur er verjandi útgerðarmanns í Grímsey, sem ung kona kærði til lögreglu fyrir kynferðisbrot. Meira »

„Börnin fæðast jú þegar þeim hentar“

15:30 Í myndbandi sem Landspítalinn sendi frá sér í gær segir Elín Ögmundsdóttir, hjúkrunarfræðingur á vökudeild Barnaspítala Hringsins, frá starfsemi vökudeildar spítalans. Meira »

Laun sérfræðinga lægri hér á landi

15:07 Munurinn á dagvinnulaunum á Íslandi og á hinum Norðurlöndunum er mun minni meðal tekjuhærri hópanna en hjá tekjulægri hópunum. Þá eru dagvinnulaun stjórnenda á Íslandi 5% hærri en að meðaltali hjá hinum Norðurlöndum. Þetta kemur fram í tilkynningu frá ASÍ. Meira »

Sérfræðingar í að viðhalda höftum

14:50 Fjármálaráðherra segir að Íslendingar hafi á undanförnum árum orðið sérfræðingar í að viðhalda gjaldeyrishöftum en á sama tíma hafi of lítill kraftur farið í að afnema höftin. Hann segir að afnám hafta geti tekið tiltölulega skamman tíma ef hægt er að stilla saman væntingar, en það hefur ekki gerst. Meira »

Persónuvernd fær tölvupóstinn

15:06 Sigríður Björk Guðjónsdóttir, lögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu, segir það ekki eiga við rök að styðjast að tölvupóstur með greinargerð sem hún sendi aðstoðarmanni Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, fyrrverandi innanríkisráðherra, í nóvember 2013, hefði ekki fundist. Meira »

Skák og mát í borginni

14:49 Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri Reykjavíkur og Gunnar Björnsson, forseti Skáksambands Íslands, skrifuðu í dag undir samstarfssamning. Reykjavíkurborg styður Reykjavíkurskákmót næstu ára og leggur einnig til húsnæði fyrir Evrópumót skáklandsliða sem haldið verður í Reykjavík 2015. Meira »

Aflýsa íbúafundi í Grímsey

14:39 Fyrirhuguðum fundi sem halda átti í Grímsey á morgun, 28. janúar, og blaðamannafundi á Akureyri morguninn eftir, hefur verið aflýst af óviðráðanlegum orsökum. Stefnt er að því að boða annan fund með einhverju sniði við fyrstu hentugleika allra sem að málinu koma. Meira »

Hvað sagði Sigmundur Davíð?

14:32 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra segir það rangt eftir sér haft á mbl.is að þjóðin skuli læra af lekamálinu. Hið rétta er að forsætisráðherra sagði að „menn“ þyrftu að læra af málinu. Annars vegar varðandi meðferð trúnaðarupplýsinga og hins vegar varðandi umræðumenninguna í landinu. Meira »

Strætóskýli verði reyklaus

14:05 Strætó hefur farið af stað með átak þess efnis að öll strætóskýli verði reyklaus. Farið var af stað með verkefnið vegna ítrekaðra kvartana frá farþegum Strætó um að verið sé að reykja inn í skýlunum, öðrum farþegum til mikils ama. Meira »

Þjóðkirkja ekki leidd í lög

13:56 „Þjóðkirkju skal aldrei í lög leiða heldur skal ríkisvaldið styðja og vernda trúfrelsi á Íslandi,“ sagði Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður Pírata, við umræður um störf þingsins í dag. Meira »

Af hverju náttúrupassi?

12:57 Af hverju náttúrupassi? er yfirskrift fundar Ragnheiðar Elínar Árnadóttur, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, sem haldinn er á Grand hóteli í dag kl. 17. Meira »

Utan íslenskrar löggjafar

12:14 Meint háttsemi Magnúsar Guðmundssonar, fv. forstjóra Kaupþings í Lúxemborg, heyrði ekki undir íslenska lögsögu og hann hafði ekki umboð til að gefa starfsmönnum bankans á Íslandi fyrirmæli eða skuldbinda hann. Þetta var rauði þráðurinn í máli verjanda hans í al-Thani-málinu í Hæstarétti í morgun. Meira »

Hálkublettir á stofnbrautum

12:57 Það éljar á Suðvesturlandi og eru hálkublettir á stofnbrautum á höfuðborgarsvæðinu, á Reykjanesbraut og Suðurnesjum. Hálka er bæði á Hellisheiði og í Þrengslum og víða er hált á Suðurlandi. Vegurinn um Kjósarskarð er þungfær. Meira »

„Takið afstöðu gegn ofbeldi“

12:30 „Þegar maður er fjórtán eða fimmtán ára þá er maður barn! Þegar ég var 14 ára og mér var nauðgað þá var ég barn. Af manni sem var á sjötugsaldri.“ Þetta skrifar Valgerður Þorsteinsdóttir, 21 árs gömul kona, sem hefur kært mann í Grímsey fyrir kynferðisbrot, á vefmiðil Kvennablaðsins í gær. Meira »

Hraunið hefur þykknað mikið

12:13 Undanfarnar þrjár vikur hafa verið gerðar ítarlegar sniðmælingar yfir Holuhrauni. Á þessum tíma hefur hraunið þykknað mikið og er rúmmál þess nú um 1,4 km³. Hraunrennslið var að meðaltali tæplega 100 m³ á sekúndu á tímabilinu. Gosið hefur staðið í rúmlega tæpa fimm mánuði. Meira »
Atvinnuhúsnæði, Strandgata Sandgerði
Til sölu atvinnuhúsnæði tvö bil 278 fm / 138 fm. Hægt að selja þetta í sitthvor...
STAÐGREIÐUM GULL
Staðgreiðum gull, demanta og úr Hringar, hálsmen, armbönd,...
ENGLAHERBERGIÐ
HEILUN - ORKUJÖFNUN Frábær leið til að koma jafnvægi á huga/sál & líkama. Tíma...
HÚSGÖGN, HEIMILISTÆKI, SKRAUTMUNIR OG FLEIRA
VERÐ OG UPPLÝSINGAR UM VÖRUR Á HEIMASÍÐUNI. WWW.HUSGOGN.NET Enginn opnunartími....
 
Samþykkt svæðisskipulag snæfellsnes
Tilkynningar
Auglýsing um samþykkt Sv...
Ísafjarðarbær: garðyrkjufulltrúi
Landbúnaður
Garðyrkjufulltrúi Umhverfis- og eigna...
Tillaga að breytingu á aðalskipulagi
Tilkynningar
Sveitarstjórn Kjósarhrepps auglýsir: T...
Heilbrigðisstofnun suðurlands: yfirmaður sjúkraflutninga
Heilbrigðisþjónusta
Yfirmaður sjúkraflutninga Heilbrigði...