Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Vélaskemma brann í Vopnafirði

Í gær, 22:57 Engan sakaði þegar eldur kom upp í vélaskemmu á Refstað í Vopnafirði á áttunda tímanum í kvöld. Um 10 slökkviliðsmenn og 10 björgunarsveitarmenn fóru á vettvang og gekk slökkvistarf ágætlega. Skemman er mikið skemmd en hún stendur enn. Meira »

Björgunarkerra á Héraði

Í gær, 22:34 „Hugmyndin kviknaði hjá Nikulási Bragasyni að útbúa kerru með búnaði sem hægt væri að nota í hópslysum,“ segir Steinunn Ingimarsdóttir, gjaldkeri hjá Björgunarsveitinni Héraði á Fljótsdalshéraði. Meira »

Um 110 skjálftar á umbrotasvæðinu

Í gær, 22:00 Um 110 jarðskjálftar hafa mælst á umbrotasvæðinu við norðvestanverðan Vatnajökul frá miðnætti. Stærsti skjálftinn í kvöld mældist kl. 18:49 en hann var 3,5 að stærð. Rúmlega 60 skjálftar hafa mælst við öskju Bárðarbungu og 50 í kvikuganginum, samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Meira »

Leitin ekki borið árangur

Í gær, 21:56 Leit að þýskum ferðamanni sem hefur staðið yfir við Látrabjarg í dag hefur ekki borið árangur. Lögreglan á Vestfjörðum, björgunarsveitir og þyrla Landhelgisgæslunnar leituðu mannsins í dag og kvöld eftir að hafa fundið bifreið sem maðurinn ók við Látrabjarg í morgun. Meira »

„Jafnréttismál eru mál allra“

Í gær, 21:29 „Þetta var afskaplega áhrifamikil ræða og hún virkilega hreif allan salinn með sér“ segir Einar Gunnarsson, ráðuneytisstjóri utanríkisráðuneytsins, en hann var viðstaddur þegar leikkonan Emma Watson hélt ræðu á sam­komu sem hald­in var í höfuðstöðvum Sam­einuðu þjóðanna í New York á sunnudag. Meira »

Spyr um greiðslur til rannsóknarnefnda

Í gær, 20:42 Karl Garðarsson, þingmaður Framsóknarflokksins, hefur lagt fram þrjár fyrirspurnir til forseta Alþingis þar sem Karl óskar eftir upplýsingum um greiðslur í tengslum við störf þriggja rannsóknarnefnda Alþingis. Meira »

Verk eftir Svavar sögð fölsuð

Í gær, 19:54 Lögreglan í Kaupmannahöfn lagði í morgun hald á tvö málverk sem til stóð að selja á uppboði hjá uppboðshúsi Bruun Rasmussen í dag. Grunur leikur á að verkin séu fölsuð, en þau er sögð vera eftir listamanninn Svavar Guðnason. Meira »

Stúdentar ósáttir við fjárlagafrumvarp

Í gær, 20:40 Stúdentaráð Háskóla Íslands lýsir yfir miklum vonbrigðum með frumvarp til fjárlaga 2015 í ályktun sem ráðið sendi frá sér fyrr í kvöld. „Allt frá stofnun Háskóla Íslands hefur vinnu, tíma og fjármunum verið varið í uppbyggingu grunnstoða hans, niðurskurður undanfarinna ára stofnar þeim í hættu.“ Meira »

„Þetta verður mjög metnaðarfullt“

Í gær, 19:35 „Þetta er mjög spennandi og það er mikil gleði í íslenska jarðvarmasamfélaginu,“ segir Hákon Gunnarsson, klasastjóri Iceland Geothermal, en tilkynnt var á dögunum að heimsþing Alþjóða jarðhitasambandsins yrði haldið hér á landi árið 2020. Búast má við þúsundum gesta hingað til lands á þingið. Meira »

Þjóðin kjósi um NATO

Í gær, 19:02 Ögmundur Jónasson, þingmaður Vinstri grænna, mælti í dag fyrir tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um Atlantshafsbandalagsins (NATO). Að tillögunni standa allir þingmenn VG og Birgitta Jónsdóttir, þingmaður Pírata. Meira »

Leitað að þýskum ferðamanni

Í gær, 17:33 Lögreglan á Vestfjörðum, björgunarsveitir á svæði 6 í Vesturbyggð, og þyrla Landhelgisgæslunnar leita nú að þýskum ferðamanni á og við Látrabjarg. Meira »

Tekið á móti 24 flóttamönnum

Í gær, 17:06 Samkvæmt ákvörðun ríkisstjórnarinnar verður tekið á móti þremur hópum flóttafólks á þessu ári. Hafnarfjarðarbær tók að sér móttöku sex manna fjölskyldu frá Afganistan og Reykjavíkurborg tekur á móti hópi hinsegin flóttafólks frá fjórum löndum og sýrlenskum flóttamönnum sem koma hingað frá Tyrklandi. Meira »

Eldheitar hárgreiðslur

Í gær, 16:55 Slökkviliðs- og sjúkraflutningamenn fengu óvænta heimsókn í dag þegar nemar í Hársnyrtiskólanum komu á stöðina og buðust til að klippa á þeim hárið án endurgjalds. Meira »

Ísland hætti að nota jarðefnaeldsneyti

Í gær, 16:32 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra hvetur þjóðir heims til að ganga til liðs við alheimsbandalag á sviði jarðhitanýtingar. Þá tilkynnti hann í dag um stuðning íslenskra stjórnvalda til sérstakrar jarðhitaáætlunar sem er unnin í samvinnu við Alþjóðabankann. Meira »

Matarskattur andúð á fátæku fólki

Í gær, 16:16 „Hvað er matarskatturinn og hækkun hans annað en andúð kerfisins á fátæku fólki? Áhrif skattsins verða þau ein að færa til kostnað innan kerfisins því að ef fólk neyðist til að skipuleggja mataræði sitt og fjölskyldu sinnar út frá sparnaði í stað heilsu liggur í augum uppi að kostnaðurinn endar í heilbrigðiskerfinu. Meira »

Fagna framtíð án jarðefnaeldsneytis

Í gær, 16:47 Náttúruverndarsamtök Íslands fagna því fyrirheiti sem Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra gaf í ræðu sinni á leiðtogafundinum í New York um að Ísland stefni að framtíð án jarðefnaeldsneytis. Samtökin segja að yfirlýsingin hljóti að marka stefnubreytingu sem felur í sér að Ísland muni ekki leyfa olíu- eða gasvinnslu á Drekasvæðinu. Meira »

Hætti að misþyrma dagskránni

Í gær, 16:21 „Ég biðst vægðar fyrir hönd ágætra hlustenda útvarpsins. Ég bið um að ekki sé verið að skaka í dagskrárliðum sem hafa áunnið sér sess í langri dagskrá útvarpsins. Hingað og ekki lengra.“ Meira »

„Þetta er allt á réttri leið“

Í gær, 15:51 „Þetta er auðvitað komið í gang en þar sem við ákváðum að miða við árið 2009 hafa ekki allar upplýsingar skilað sér frá lögreglunni um það hvernig staðið var að málum. En þetta er allt á réttri leið.“ Meira »
Gullfallegur Nissan Qashqai+2 2013 Glertoppur 7manna
Til sölu Nissan Qashqai +2 2013. 7 manna. Ekinn 14 þús. km. Glertopplúga. Einn ...
Þreyttur á reykinga- myglulykt, lausn ?
Eyðir flest allri ólykt, m.a. Myglu-sveppum og raka- reykinga- og brunalykt. H...
265-65 R17 JEPPADEKK
Til sölu 3.stk rúmlega hálfslitin dekk,HERCULES ALL TRAC A/T. Fjórða dekkið er m...
TIL LEIGU 20-60 FM IÐNAÐARPLÁSS
Til leigu 20-60 fm iðnaðarpláss Staðsett 20 mín...
 
Við eldumst - tækifæri og ógnanir
Fundir - mannfagnaðir
Samtök eldri sjálfstæð...
Lyf og heilsa: aðalbókari
Skrifstofustörf
AÐALBÓKARI Lyf og heilsa hf. óskar ef...
Félagsstarf eldri borgara
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Starfsmaður yfir 50 óskast
Skrifstofustörf
Starfsmaður yfir50 óskast L...