Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Þúsund lítrar af kjötsúpu

16:24 Um þúsund lítrar af kjötsúpu voru borin fram á Kjötsúpudaginn, sem haldinn var hátíðlegur á Skólavörðustíg í dag. Þetta er í 12. sinn sem Samtök kaupmanna á Skólavörðustíg fagna vetrarkomu með þessum hætti. Meira »

Hraunstraumurinn til austurs

16:01 Hraunstraumurinn frá eldgosinu í Holuhrauni er farinn að þokast til austurs. Hraunið er því að breikka, en flatarmál þess mældist í gær um 63 ferkílómetrar. Meira »

Vill finna leiðir til að fjölga í kirkjunni

15:30 Gunnlaugur Stefánsson, sóknarprestur í Heydölum, hefur lagt fram á kirkjuþingi tillögu um að kirkjuráði skipi þriggja manna starfshóp sem leggi fram tillögur sem miði að því að fjölga meðlimum í þjóðkirkjunni. Meira »

Mikil fækkun í refastofninum frá 2008

14:30 Refum hefur fækkað hér á landi, að mati Náttúrufræðistofnunar Íslands (NÍ). Nýjustu útreikningar sýna að refum hefur fækkað talsvert frá 2008. Vísbendingar eru um að árið 2010 hafi verið um þriðjungi færri dýr í refastofninum en þegar stærð hans var metin árið 2007. Meira »

Færeyjar samkeppnishæfari utan EES

14:20 Verði alþjóðlega íslenska skipaskráin gerð samkeppnisfær miðað við önnur ríki mun þekking á kaupskipaútgerð hér á landi aukast, fleiri störf munu skapast og meðalaldur hérlendra skipverja líklega lækka. Færeyingar standa sterkar að vígi þar sem þeir eru ekki aðilar að EES-samningnum. Meira »

Færri og sterkari útibú

13:47 Fækkun bankaútibúa hér á landi er í samræmi við það sem er að gerast út um allan heim í viðskiptabankastarfsemi, að sögn Höskuldar H. Ólafssonar bankastjóra Arion banka. Meira »

Vísindaveisla í Öskju

12:03 Mikið er um að vera í Öskju, náttúrufræðihúsi Háskóla Íslands, í dag, en þar stendur verkfræði- og náttúrvísindasvið HÍ fyrir vísinda- og tæknidegi. Þar halda vísindamenn erindi um allt milli himins og jarðar, Sprengjugengið verður með tilraunir og þá verður glænýtt Holuhraun til sýnis. Meira »

Lögreglan rannsakar „Afa feita“

12:35 Lögreglan hefur hafið rannsókn á meintum barnaníðingi sem á að hafa lokkað börn inn til sín og berað á sér kynfærin. Málið barst lögreglu á fimmtudagskvöld og rannsókn hófst strax morguninn eftir. Meira »

Á flótta undan lögreglu á ofsahraða

11:45 Ökumaður gerði tilraun til að stinga lögreglumenn af um klukkan fimm í morgun. Ökumaðurinn ók mjög greitt eftir Sæbraut í Reykjavík, en lögreglan segir að hann hafi mælst á 135 km hraða. Á flóttanum ók hann niður umferðarskilti og stórskemmdi bifreiðina. Meira »

Tveir öflugir skjálftar í nótt

11:41 Skjálftavirknin heldur áfram í Bárðarbungu en um 50 skjálftar hafa verið á svæðinu frá miðnætti. Sá öflugasti, sem varð skömmu fyrir klukkan 2 í nótt, var 5,2 að stærð og voru upptök hans norður af Bárðarbungu. Meira »

„Við höfðum tapað“

11:06 Mótmæli sem brutust út við lögreglustöðina við Hverfisgötu 22. nóvember 2008 eru ein hörðustu mótmæli sem lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur þurft að glíma við. Síðdegis þann dag safnaðist ríflega 600 manns við stöðina til að fá mann lausann sem lögreglan hafði handtekið vegna ógreiddrar sektar. Meira »

Halda styrktarmót fyrir slasaða mótorkrosskonu

10:44 Vélhjólaíþróttaklúbburinn heldur í dag styrktarmót fyrir Brynju Hlíf Hjaltadóttur sem slasaðist illa á mótorkrossæfingu í Noregi þar sem hún stundar nám. Brynja er talin einn besti mótorkross-keppandi Íslands og stóð hún sig vel í keppnum í sumar. Meira »

Segja að búið hafi ekki verið eignalaust

10:20 Hvorki Karl Steingrímsson (Kalli í Pelsinum) né lögmaður hans, Jón Þór Ólason, kannast við að Eignamiðjan ehf., félag sem var í eigu Karls, hafi verið eignalaus þegar búið var tekið til gjaldþrotaskipta, auk þess telja þeir að lýstar kröfur hljóti að eiga vera mun lægri. Meira »

Vikan í myndum myndasyrpa

10:00 Ljósmyndarar mbl.is fóru víða um höfuðborgarsvæðið til að mynda mannlífið og ýmislegt fréttatengt. Ljósmyndarar víðsvegar í borginni létu sitt heldur ekki eftir liggja þegar mbl.is kallaði eftir myndum af vetrarfærðinni, eins og sjá má í annarri myndasyrpu í fréttinni. Meira »

6,5 milljónir kr. í bætur

09:35 Endurskoðandi sem sagt var upp starfi hjá embætti skattrannsóknarstjóra vegna skipulagsbreytinga fékk dæmdar 6 milljóna króna bætur í Hæstarétti Íslands vegna fjártjóns auk 500 þúsund króna í miskabætur. Meira »

Norðmenn fjalla um byssumálið

10:19 Norska blaðið Verdens gang fjallar í dag um byssumálið hér á landi. Málið snýst um vélbyssur af gerðinni MP5 sem Landhelgisgæslan fékk til sín frá norska hernum. Meira »

Kirkjuþing sett í Grensáskirkju

09:37 Kirkjuþing var sett í morgun klukkan 9 í Grensáskirkju. Magnús E. Kristjánsson, forseti kirkjuþings, Hanna Birna Kristjánsdóttir, innanríkisráðherra og Agnes M. Sigurðardóttir, biskup Íslands fluttu ávarp við þingsetninguna. Meira »

Setja upp sendi fyrir móður Simma

09:18 Útvarpsmennirnir vinsælu Sigmar Vilhjálmsson og Jóhannes Ásbjörnsson snúa aftur í útvarp 21. nóvember nk. með þátt sinn Simmi og Jói. Að þessu sinni verður hann á útvarpsstöðinni K100 á föstudagsmorgnum milli kl. 9 og 12 og endurfluttur á laugardagsmorgnum. Meira »
Arne Jacobsen Royal loftljós, 3 stk
50 cm. Verð 50 þ. hvert ljós ( kostar 175 þ. nýtt í EPAL ) Upllýsingar á...
keyrsla.is Ódýr sendibílaþjónusta 820-3880
www.keyrsla.is er sendibíla og flutninga þjónusta. Bjóðum góða - persónulega þjó...
Oktober Tilboð :Nuddbekkur á aðeins 55.000
Ferðanuddbekkur www.isholf.is/eirikurs/nuddbord.html s. 8626194. Eru í 2 breid...
Borðstofuborð og 8 stólar
Til sölu eikarborð og 8 stólar úr gegnheilum viði. Verð tilboð. Upplýsingar í ...
 
Runkás á mýrum lýsing á deiliskipulagi
Tilkynningar
Runkás á Mýrum ...
Útboð 15724 - vinnustólar og sérstakir
Tilboð - útboð
Útboð 15724 - Vinnust...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Hádegisfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
Samtök eldri sjálfstæð...