Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.
Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann ...
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Ríkisstjórnin hefur fallið á þessu prófi

22:40 Páll Valur Björnsson, þingmaður Bjartrar framtíðar, lagði áherslu á réttindi barna og ungmenna, sérstaklega þeirra sem standa höllum fæti, við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Meira »

Ekki sanngjarnt að fólk eigi varla fyrir mat

22:25 „Kosningarnar í næsta mánuði snúast fyrst og fremst um velferð, í víðasta skilningi þess orð. Og þær snúast um heimili landsins,“ sagði Karl Garðarsson, þingmaður Framsóknarflokksins, við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Meira »

Eldhúsdagsumræður á Twitter

22:10 Landsmenn fylgdust með eldhúsdagsumræðum á Alþingi á twitter. Tístendur lögðu mikið upp úr því að koma léttum bröndurum að, eins og sjá má hér að neðan. Meira »

Nauðsynlegt að brjóta bankana upp

22:10 „Það þarf að laga bankakerfið að þörfum almennings, því tækifærið til að gera það verður farið eftir að ríkið selur hluta í bönkunum,“ sagði Árni Páll Árnason, þingmaður Samfylkingarinnar, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum á Alþingi nú í kvöld. Sagði hann að nauðsynlegt væri að brjóta bankana upp og raða bútunum upp á nýtt. Meira »

Bruðluðu með skattfé almennings

21:48 Með skuldaniðurfellingunni var bruðlað með skattfé almennings til þess að greiða niður sum verðtryggð lán á Íslandi. Ekki námslán hinna ungu, heldur aðeins íbúðalán þeirra sem þegar höfðu komið sér þaki yfir höfuðið. Þetta sagði Björt Ólafsdóttir, þingmaður Bjartrar framtíðar, í eldhúsdagsumræðum. Meira »

„Fólk er búið að fá nóg“

21:36 Ásta Guðrún Helgadóttir, þingmaður Pírata, vildi rifja það upp með landsmönnum hvers vegna gengið væri til kosninga í næsta mánuði á eldhúsdagsumræðum í kvöld. Meira »

Vilja besta heilbrigðiskerfi í heimi

21:20 „Öllum er ljóst að efla þarf heilbrigðiskerfið og núverandi ríkisstjórn hefur í samningum við lækna lofað bót og betrun. Við þetta loforð hefur hún ekki staðið,“ sagði Sigríður Ingibjörg Ingadóttir í eldhúsdagsumræðum á Alþingi rétt í þessu. Meira »

Kosningarnar snúast um framtíðina

21:28 „Nú hefur orðið viðsnúningur í rekstri ríkissjóðs. Árangur íslands hefur farið fram úr björtustu vonum. Örfá ár eru síðan við vorum á bjargbrúninni en nú er staðan önnur,“ sagði Ólöf Nordal innanríkisráðherra við eldhúsdagsumræður í kvöld. Meira »

Óásættanlegt hve margir lifa við fátækt

20:58 Birgitta Jónsdóttir, kafteinn Pírata, talaði um að við lifðum á tímum gríðarlegra hraðra umbreytinga við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Spillingin flæddi upp á yfirborðið í algerri síbylju og það sem fólk reiddist yfir í dag væri orðið að gamalli tuggu eftir viku. Meira »

„Svona rugl er ekki í boði“

20:32 „Það að íslenskt samfélag hafi verið á hvolfi og pólitíkin lömuð svo mánuðum skiptir út af vandræðum einstakra ráðherra og innanflokksátaka í stjórnarflokkunum nær náttúrulega engri átt,“ sagði Óttarr Proppé, þingmaður og formaður Bjartrar framtíðar, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum. Meira »

Reynslumikill bílstjóri lykilatriði

20:28 Lilju Alfreðsdóttur utanríkisráðherra var tíðrætt um bætt samfélag við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Markmið flestra mála sem rædd væru í sal Alþingis væri að bæta samfélagið á Íslandi. Meira »

„Þetta gætu verið börnin okkar“

20:15 „Við getum hjálpað fleirum en við gerum núna og við eigum að hjálpa fleirum en við gerum núna,“ sagði Katrín Jakobsdóttir, þingmaður og formaður Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum á Alþingi nú í kvöld. Gerði hún málefni flóttafólks að sérstöku umræðuefni. Meira »

Afar mörgu verið komið til leiðar

20:13 „Það er eðlilegt að við komum saman og ræðum árangur þingstarfa og veltum fyrir okkur helstu baráttumálum. Á þessu kjörtímabili hefur afar mörgu verið komið til leiðar,“ sagði Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Meira »

Vopnað rán í Kópavogi

19:45 Síðdegis í dag var framið vopnað rán í Bílaapótekinu við Hæðasmára í Kópavogi. Maður sem huldi andlit sitt kom þar inn vopnaður hníf og ógnaði starfsfólki. Þetta staðfestir Gunnar Hilmarsson, aðalvarðstjóri í Kópavogi. Meira »

Framboð Andra kostaði 15 milljónir

18:17 Forsetaframboð Andra Snæs Magnasonar kostaði rétt tæpar 15 milljónir króna. Þetta kemur fram í uppgjöri sem Andri sendi mbl.is vegna þátttöku hans í kjöri til forseta Íslands í júní. Meira »

„Þjóðin þolir ekki lengri bið“

19:54 „Panamaskjölin, hrunið og öll sérhagsmunagæslan sem viðgengist hefur, gerir það að verkum að þjóðin þolir ekki lengri bið eftir réttlæti og sanngirni,“ sagði Oddný G. Harðardóttir, þingmaður og formaður Samfylkingarinnar, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum á Alþingi rétt í þessu. Meira »

Eldhúsdagsumræður að hefjast

19:31 Almennar stjórnmálaumræður sem oftast kallast eldhúsdagsumræður á Alþingi hefjast núna klukkan 19:40 og standa fram eftir kvöldi. Umræðurnar skiptast í þrjár umferðir og hefur hver þingflokkur 10 mínútur í fyrstu umferð en svo 6 mínútur í annarri og þriðju umferð. Meira »

„Ekki beint geðslegt“

18:14 „Maður vonar að þetta sé tilfallandi og verði fljótt að ganga yfir. Manni finnst þetta ekki beint geðslegt,“ segir Guðrún Guðný Elíasdóttir Long, íbúi í Súðavík, en tilkynnt var um það í morgun að saurgerlar hefðu fundist í neysluvatni í bænum. Meira »
Gardínukappar til sölu
Til sölu 2 gardínukappar í loft með 2 brautum og viðarkanti að framan.Lengd 4.25...
Fjórtán tommu dekk undan Peugeot
Til sölu eru vetrardekk (heilsársdekk) á felgum 185x70x14. Þetta eru ágæt dekk u...
 
Brúarvirkjun
Tilkynningar
Mat á umhverfisáhrifum Brúar...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, fél...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Fundarboð
Fundir - mannfagnaðir
Kjördæmisráð Sjálfstæðisflokksins ...