Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp ...

Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)

  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Bilun í stofnkerfi Mílu

18:06 Bilun er komin upp í stofnkerfi Mílu á Austurlandi við Borgarfjörð eystri. Talið er að um slit á ljósleiðara sé að ræða en bilanagreining stendur nú yfir. Meira »

21% íbúa í sjónvarpssal

17:46 Í kvöld mætir lið Ásahrepps liði Fjarðarbyggðar í spurningaþættinum Útsvari á Rúv. Ásahreppur er minnsta sveitarfélagið sem tekur þátt í Útsvari í ár. Skráðir íbúar í Ásahreppi eru 193 og gert er ráð fyrir að um 40 þeirra muni mæta í sjónvarpssal. Verða því um 21% íbúa hreppsins samankomnir í Efstaleitinu í kvöld til að styðja sitt fólk til dáða. Meira »

Á 77 km hraða í 30-götu

17:10 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu svipti í dag tveimur konum ökuréttindum til bráðabirgða en þær voru staðnar að hraðakstri í Arnarbakka í Reykjavík til móts við Dvergabakka. Önnur var á 77 km hraða og hin á 64. Meira »

Staðfesti lögbann á gjaldtöku

17:04 Héraðsdómur Suðurlands staðfesti í dag kröfu fjármálaráðherra á lögbann við gjaldtöku af gestum sem heimsækja Geysissvæðið. Landeigendafélag Geysis sendi frá sér yfirlýsingu í kjölfar dómsins þar sem segir að niðurstaða Héraðsdóms leysi ekki það sem málið í raun og veru snýst um. Meira »

Ætla að ræða við alla í skýrslunni

16:16 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hyggst hafa samband við alla þá sem nefndir eru á nafn í skýrslu Geirs Jóns Þórissonar, fyrrverandi lögreglumanns, og kalla þá á sinn fund. Á fundunum er fyrirhugað að kalla eftir sjónarmiðum fólksins og ræða hugsanleg viðbrögð. Um að er ræða á annað hundrað manns. Meira »

Hiti í Reykjavík undir meðallagi

16:03 Austlægar og norðlægar áttir voru ríkjandi í októbermánuði en veðurlag var lengst af meinlítið. Fremur kalt var að tiltölu í mánuðinum miðað við aðra mánuði ársins. Meðalhitinn í Reykjavík var 4,2 stig en 2,7 stig á Akureyri, á báðum stöðvum nánast sá sami og í október í fyrra. Meira »

„Frægasti pylsusali heims“

15:34 „Farsælasti pylsuvagn heims er ekki eins og margir myndu halda í New York, heldur er hann í miðbæ Reykjavíkur, höfuðborgar Íslands.“ Svona kemst Jason Hesse, blaðamaður tímaritsins Forbes, að orði um Bæjarins beztu pylsur í grein sinni sem birtist á vef Forbes í dag. Meira »

„Hagi sér eins og manneskjur“

15:52 Hátt í þrjú þúsund hafa boðað komu sína á fjöldafund á Austurvelli þar sem aðgerðum ríkisstjórnarinnar verður mótmælt, en grasrótarsamtök standa fyrir mótmælunum. Markmiðið er ekki að koma ríkisstjórninni frá heldur að ráðamenn þjóðarinnar hagi sér „eins og manneskjur“. Meira »

Hætta á skriðuföllum

15:30 Búast má við talsverðri eða mikilli rigningu austantil á Suðausturlandi og Austfjörðum í dag og þar gæti vaxið á ám og lækjum og hætta á skriðuföllum aukist. Meira »

Stefán Haukur skipaður ráðuneytisstjóri

15:08 Gunnar Bragi Sveinsson, utanríkisráðherra hefur skipað Stefán Hauk Jóhannesson ráðuneytisstjóra í utanríkisráðuneytinu frá 1. nóvember. Meira »

Erlendur snýr aftur

14:34 Nýjasta skáldsaga Arnaldar Indriðasonar, Kamp Knox, kemur út á morgun, 1. nóvember. Þetta er átjánda bók Arnaldar, en skáldsögur rithöfundarins hafa notið mikilla vinsælda undanfarin 15 ár. Meira »

Vilja sjá að botninum sé náð

14:32 „Það hefur alltaf verið planið að koma heim. Það eru þó ýmsar blikur á lofti, margir íslenskir læknar vilja sjá að það sé eitthvað á leiðinni upp, að botninum hafi verið náð,“ segir Martin Ingi Sigurðssson, læknir í sérnámi í svæfinga- og gjörgæslulækningum í Boston í Bandaríkunum. Meira »

Fundir að hefjast í Karphúsinu

14:01 Fundir í kjaradeilum Skurðlæknafélags Íslands við ríkið og Félags tónlistarskólakennara við sveitarfélögin hófust nú klukkan tvö í húsi ríkissáttasemjara. Verkfall tónlistarskólakennara hefur staðið yfir í rúma viku en verkfall skurðlækna hefur verið boðað frá og með næsta þriðjudegi. Meira »

Tæp 70% vilja ekki spilavíti

13:47 Þeir sem styðja Sjálfstæðisflokkinn og Pírata eru líklegastir til að vera fylgjandi rekstri spilavíta á Íslandi á meðan Vinstri-græn eru síst fylgjandi slíkum rekstri. Meira »

Efla þarf Samkeppniseftirlitið en ekki veikja

13:33 Neytendasamtökin mótmæla þeirri lækkun sem gert er ráð fyrir að Samkeppniseftirlitið verði fyrir á næsta ári og segja að hlutverk Samkeppniseftirlitsins sé sérstaklega mikilvægt þar sem neytendamarkaðir hérlendis einkennist öðru fremur af fákeppni. Meira »

Laun kennara í FÍH hækka um 7,5%

14:00 Samninganefnd Sambands íslenskra sveitarfélaga hefur undirritað nýjan kjarasamning við Félag íslenskra hljómlistarmanna. Kostnaðarmat samningsins er 7,5%. Meira »

Bráðalokun hjá Hitaveitu Seltjarnarness

13:41 Bráðalokun er hjá Hitaveitu Seltjarnarness í dag, frá kl. 13:00 og fram eftir degi vegna bilunar í stofnæð.   Meira »

„Ég var bara að kafna“

13:16 „Ég var bara að kafna og þetta var algjör sjálfsvörn,“ sagði tvítug kona í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag en hún er ákærð fyrir að hafa klipið og bitið lögreglukonu 15. nóvember í fyrra. Konan neitar sök. Meira »
Hamraborg útsýnisskrifst. húsnæði 4. hæð
Til leigu gott skrifst.húsnæði ca 70 fm. Laust strax. Lyftuhús. Næg bílastæði. S...
Grásleppuveiðimenn - Sjómenn
Grásleppunet - felld og ófelld. / felligarn / flotteinar / blýteinar. Skötuselsn...
Matta rósin,MIKASA - glös til sölu 20% ÚTSALA
Kristalsglös í Mikasa, Möttu rósinni, Hálastjarnu,Elegant, Classic. Fallegt úrv...
Safnari leitar að eftirtöldu.
Gömlum silfurpeningum og annari gamalli mynt, minnispeningum, medalíum og orðum...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Framhald uppboðs á...
5 mál
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Hlín
Félagsstarf
jHlín 6014102819 VI ...
Solund verft as: iðnaðarmenn óskast
Iðnaðarmenn
Iðnaðarmenn óskast Solund Verft A...