Eins og sparkað í flugvélina

„Hljóðið var eins og sparkað væri í flugvélina en höggið var í sjálfu sér ekki mikið,“ sagði  Eyjólfur Guðmundsson hagfræðingur. Hann og John Turbefield urðu vitni að því hvernig höggbylgjur frá öflugum sprengingum í Eyjafjallajökli þeyttust upp gosmökkinn í gærkvöldi. Sprengingarnar komu reglulega meðan þeir voru yfir jöklinum.

Þeir Turbefield og Eyjólfur tóku meðfylgjandi myndskeið úr lítilli flugvél laust eftir kl. 20.00 í gærkvöldi. Eyjólfur sagði að þeir hafi flogið í 7.000 feta hæð, eða um 1.500 til 2.000 fetum (um 500 til 700 metrum) fyrir ofan jökulröndina norðan og vestan við jökulinn þegar myndskeiðið var tekið. Þeir heyrðu og fundu höggbylgjuna skella á flugvélinni 9-10 sekúndum eftir að hún sást í gosmekkinum.

Seigari kvika veldur öflugri sprengingum

Dr. Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur, sagði að höggbylgjur á við þær sem sjást í gosinu á Eyjafjallajökli hafi einnig sést í eldgosinu á Fimmvörðuhálsi en verið þar miklu minni.

„Þær eru meiri þarna [í Eyjafjallajökli] því þar er miklu seigari kvika. Þá verða sprengingarnar miklu kröftugri,“ sagði Ármann. Sprengingarnar stafa af því að lofttegundir losna úr seigri kvikunni þegar hún kemur til yfirborðsins.

Ármann sagði að basalt sé meira þunnfljótandi og þar geti lofttegundirnar betur þanist út, sem þær geri ótæpilega þegar þau losni úr læðingi vegna hins mikla hita.  Kvikan í Eyjafjallajökli sé hins vegar svo seig að hún sé farin að halda við þenslu lofttegundanna.

„Þegar kemur að þeim tímapunkti að kvikan getur ekki lengur teygt á sér er það eina sem getur gerst að hún verður bara að dufti. Þá koma þessar miklu  höggbylgjur,“ sagði Ármann.

Hann sagði að sprengingarnar í Eyjafjallajökli séu í sjálfu sér vægar, en verulega kröftugar sprengingar  geti sent hraunslettur nokkra kílómetra frá eldgíg.

-En hvernig metur Ármann stöðu eldgossins nú?

„Við erum í svolitlum vandræðum því órói hefur aukist mikið en gosið gengið niður í raun. Það er greinilegt að gosmökkurinn sem við sjáum nú rís hátt vegna þess að það er lítill vindur. Þegar gosmökkurinn fer að dreifa úr sér hefur hann ekki kraft til að vinna á móti vindinum. Það er greinilegt að gosið er orðið miklu vægara,“ sagði Ármann.

Hann kvaðst ekki hafa séð neitt hraunrennsli enn úr gígnum. Það sé eðlilegt að sjá glóð þegar fer að rökkva því allt sem er heitara en 600°C glói í myrkri. 

„Menn sjá þessa seigu kviku sem er 1.000 - 1.050°C heit þegar hún kemur upp úr gígnum. Hún glóir auðvitað. Þegar dimmir sjá menn neðst í sprengingunni mesta glóðina því þar er hún heitust. Svo kólnar hún þegar kemur hærra í andrúmsloftið.“

Ármann taldi líklegast að þarna sé einhver hraungúll að tætast í sundur. Mjög seigt hraun hlaðist upp í gígnum og svo tætist það annað slagið þegar kvikugösin nái yfirhöndinni og valdi sprengingum.

„Enn er engin staðfesting komin á því að það sé hraunrennsli eða basalt komið upp. Ég á ekki von á að við sjáum það í bráð. Öll merki gefa til kynna að þarna sé súr kvika á ferðinni.“

Ármann sagði að eldgosið í Eyjafjallajökli sé gjörólíkt því sem varð á Fimmvörðuhálsi. Á Fimmvörðuhálsi kom upp þunnfljótandi basalt sem rann og varð svolítið seigt vegna mikillar afgösunar í gígunum sem kældi kvikuna. 

Kvika úr eldgosinu frá 1821

Hitinn í kvikunni á Fimmvörðuhálsi var 1.100 - 1.200°C en í Eyjafjallajökli er kvikan um 1.000°C heit. Ármann sagði að kvikan í Eyjafjallajökli sé miklu þróaðri.

„Hún er með hærri kísil, seigjan er miklu meiri í þessari kviku en þeirri sem kom upp á Fimmvörðuhálsi. Þetta er gömul kvika frá 1821, um 200 ára gömul kvika sem er að koma upp. Basaltið er þyngra en þessi kvika og það gæti hafa safnast fyrir undir henni og hitað hana upp.

Það er kannski ástæðan fyrir því að þessi kvika kemst upp. Þegar basaltið er búið að hita hana upp verður hún ekki eins seig.“

Sem kunnugt er gaus Eyjafjallajökull síðast árið 1821.

Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun.
Gosmökkurinn séður frá Múlakoti í Fljótshlíð í morgun. mbl.is/RAX
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann ...
Skýringarmyndin sýnir hvernig basalt kom upp á Fimmvörðuhálsi og kann einnig að hafa hitað upp seigari kviku sem svo braust upp úr Eyjafjallajökli. Páll Einarsson (palli@raunvis.hi.is)
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vann 11 milljarða í Eurojackpot

Í gær, 23:17 Einn vann stóra pottinn í Eurojackpot og fær hvorki meira né minna en 11 milljarða króna í sinn hlut. Sá stálheppni keypti miðann í Wiesbaden í Þýskalandi. Ellefu deila með sér 2. vinningi og fær hver þeirra tæpar 32 milljónir. Meira »

Vill þjóðarátak gegn kynferðisofbeldi

Í gær, 22:11 mbl.is kíkti á Þjóðhátíð í dag og tók gesti og gangandi tali. Meðal þeirra sem urðu á vegi blaðamanna var Elliði Vignisson, bæjarstjóri í Eyjum. Spurður um áherslur hátíðarinnar í ár sagði Elliði að Eyjamenn vildu að gestir tækju þátt í hátíðnni á þeim forsendum sem lagt hefði verið upp með í gegnum tíðina. Meira »

28 tíma seinkun á flugi til Dublinar

Í gær, 21:59 Vél WOW air sem fljúga átti frá Kefla­vík­ur­flug­velli til Dublin­ar í Írlandi klukk­an 6:15 í morg­un seink­ar um tæp­ar 28 klukku­stund­ir. Fyrri áætlanir höfðu gert ráð fyrir 17 tíma seinkun og átti vél­in þá að leggja af stað klukk­an 23 í kvöld. Meira »

Sjarmur, Magni og Jón Daði

Í gær, 21:46 Í dag eru 25 ár liðin síðan fyrsta kattaathvarf Íslands, Kattholt, var opnað með blessunarorðum séra Guðmundar Þorsteinssonar dómprófasts og ræðu Sigríðar Heiðberg, þáverandi formanns Kattavinafélagsins, þar sem hún rakti sögu félagsins. Meira »

Sannkallað Majorkaveður í Eyjum

Í gær, 20:33 Verulegur fjöldi fólks er nú samankominn í Vestmannaeyjum til að taka þátt í þjóðhátíð. „Hér er sannkallað Majorkaveður ef þannig má að orði komast. Hér hefur verið 20 stiga hiti og heiðskírt í allan dag,“ segir Hörður Orri Grettisson, talsmaður þjóðhátíðar. Meira »

Verkfræðinemar kepptu í kappakstri

Í gær, 20:29 Lið verkfræðinema við Háskóla Íslands, Team Spark, er nýkomið heim úr tveggja vikna ferðalagi, þar sem liðið tók þátt í tveimur kappakstursbílakeppnum í Evrópu. Meira »

Verulega hefur fækkað í bílalestinni

Í gær, 19:15 Verulega hefur dregið úr umferð um Selfoss, en þegar mest var náði bílaröðin frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi er enn mikil umferð í gegnum bæinn. Bílaröðin byrjar þó ekki fyrr en við húsakynni Toyota á Selfossi, þannig að verulega hefur fækkað í bílalestinni. Meira »

„Ég hlakka mest til að fara í sleik“

Í gær, 19:53 Þrátt fyrir að Þjóðhátíð hafi ekki verið formlega sett fyrr en klukkan 14:30 í dag, var mikið líf í Herjólfsdal á hádegi. Sumir voru enn ryðgaðir eftir Húkkaraballið sem fór fram í gærkvöldi, en aðrir voru tilbúnir í átök helgarinnar. Meira »

Eyða verslunarmannahelginni sunnan heiða

Í gær, 18:50 Verslunarmannahelgin fer rólega af stað á Ísafirði, Akureyri og Siglufirði að sögn lögreglunnar á hverjum stað. Mýrarboltinn verður haldinn á Ísafirði líkt og undanfarin ár og er nú nokkur umferð á leið inn eftir Ísafjarðardjúpi. Meira »

Ronja er 5 ára trans-stelpa

Í gær, 18:43 Ronja Sif Magnúsdóttir er fimm ára gömul og býr ásamt foreldrum sínum og tveimur systkinum á sveitabæ í Flóahreppi. Þangað til seint á síðasta ári hét Ronja ekki Ronja, heldur Aron Freyr. Ronja er meðal yngstu trans-barna sem vitað er um á landinu en fjölskyldan hefur ekki mætt fordómum. Meira »

Dekkjakurl fjarlægt af þremur völlum

Í gær, 17:44 Verið er að skipta um undirlag og gúmmíkurl á gervigrasvelli Fylkismanna í Árbænum og stutt er síðan gert var hið sama hjá Víkingum. Framkvæmdir standa einnig yfir á gervigrasvelli KR-inga. Allir þessir vellir verða því lausir við hið umdeilda dekkjakurl á næstunni. Meira »

Umferðarstraumur um Borgarnes

Í gær, 17:06 Töluverður umferðastraumur er nú í gegnum Borgarnes, að sögn lögreglunnar í bænum, sem kveður strauminn liggja norðureftir. Nokkuð þétt umferð er nú einnig í gegnum Blönduós, en þar telja menn líklegt að umferðaþunginn verði í suðurátt. Meira »

Á leið til Eyja eftir sólarhrings vöku

Í gær, 17:05 Mikil stemning var í Landeyjahöfn klukkan 10 í morgun þegar Þjóðhátíðarfarar gerðu sig tilbúna til brottfarar. Viðmælendur mbl.is voru sammála um það að það væri alls ekki of snemmt fyrir einn kaldan, „það er nú einu sinni Þjóðhátíð“. Meira »

Ekki í samræmi við stjórnsýslulög

Í gær, 15:52 Málsmeðferð lögreglustjórans í Vestmannaeyjum við ráðningu í starf löglærðs fulltrúa var ekki í samræmi við stjórnsýslulög. Þetta kemur fram í áliti Umboðsmanns Alþingis frá 25. júlí sl. Meira »

Jethro Tull í Hallgrímskirkju á jólaföstu

Í gær, 15:17 Breska rokkhljómsveitin Jethro Tull verður með jólatónleika í Hallgrímskirkju í Reykjavík á næstu jólaföstu.  Meira »

Setja upp hávaðamæla

Í gær, 17:04 Isavia hefur ákveðið að setja upp hávaðamæla sem mæla hljóðmengun frá flugumferð á Keflavíkurflugvelli. Þetta gerir Isavia í framhaldi af bókun frá bæjarráði Reykjanesbæjar þar sem því var beint til flugvallaryfirvalda á Keflavíkurflugvelli að reyna eftir fremsta megni að draga úr og takmarka óþarfa ónæði sem íbúar Reykjanesbæjar verða fyrir vegna flugumferðar um Keflavíkurflugvöll. Meira »

Miklar umferðartafir við Selfoss

Í gær, 15:35 Miklar umferðartafir eru á leiðinni milli Hveragerðis og Selfoss þessa stundina og má sjá bíl við bíl alla leið frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi skrifast tafirnar þó hvorki umferðóhapp eða framkvæmdir, heldur verslunarmannahelgarumferðina. Meira »

Ingó í beinni frá Eyjum

Í gær, 15:01 Símafyrirtækið Nova stendur fyrir beinum útsendingum frá Eyjum alla helgina og verður hægt að nálgast þær hér á mbl.is. Í fyrstu útsendingunni er það Ingó Veðurguð sem heldur tónleika Meira »
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
rotþrær-vatnsgeymslur-lindarbrunnar
Rotþrær-vatnsgeymar- lindarbrunnar. Rotþrær og siturlagnir. Heildar lausnir - ré...
Nú pissa konur bara standandi með Goggnum
Nytt á http://www.alltfalt.is/ Nú pissa konur bara standandi – Hólkur t...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...