Eftir því sem flugumferðin í Evrópu raskaðist meira risu háværari raddir meðal flugfélaga um að flugbannið væri alltof strangt og byggðist ekki á nægilega traustum vísindalegum grunni. Kallað var eftir endurskoðun á spám um öskudreifingu og ákvörðunum um bannsvæði.

Ásgeir Pálsson, framkvæmdastjóri flugumferðarsviðs Flugstoða, þekkir vel til þessara mála en hann er jafnframt formaður skipulagsnefndar Alþjóðaflugmálastofnunarinnar vegna flugs yfir Norður-Atlantshafið.

Ásgeir segir áætlanir hafa lengi verið til um hvernig ætti að bregðast við ösku í háloftunum, bæði hér á landi og í Evrópu. Unnið hafi verið eftir þeim áætlunum nú og allt gengið snurðulaust fyrir sig.

Hins vegar hefur vinna við endurskoðun á þessum áætlunum staðið yfir í nokkur ár, þar sem m.a. hefur staðið til að endurskoða spálíkön og fastsetja þá staðla sem flugmálayfirvöld gefa út um spár fyrir þéttingu ösku og mörk bannsvæða. Að sögn Ásgeirs hefur ekki verið nægur áhugi fyrir hendi til að ýta málinu áfram og það ekki haft forgang.

Eldgosið nú hefur rækilega kveikt þann áhuga og vinnuhópar eru farnir af stað við endurmat á áætlanagerð og spám um öskuþéttingu. Ásgeir segir að þeirri vinnu verði hraðað svo flugheimurinn verði tilbúinn fyrir næsta gos. Reiknar hann með að ný áætlun liggi fyrir í júní nk.

Vel kunnugt um Kötlu

Nokkur umræða hefur verið um að Eyjafjallajökulsgosið sé aðeins æfing fyrir Kötlugos, samanber fræg viðvörunarorð forseta Íslands. Íslenskir jarðvísindamenn telja einnig, samkvæmt grein í tímaritinu New Scientist, að ný hrina jarðelda geti verið að hefjast hér á landi. Þar segir að flugumferð yfir N-Atlantshaf geti orðið fyrir enn meiri truflunum af völdum íslenskra eldfjalla á komandi árum.

Ásgeir segir flugmálayfirvöldum hér á landi og í Evrópu vel kunnugt um áhrif Kötlu og upphaflega hafi vinnan í tengslum við N-Atlantshaf og Evrópu gengið út frá því að Katla væri komin á tíma. Sú vinna hafi hafist fyrir meira en áratug.

„Menn eru ekkert endilega að hugsa um Kötlu. Núna vilja menn læra af reynslunni hvernig til tókst. Hvað er hægt að gera næst? Nú er áhuginn virkilega fyrir hendi á að skoða þessi mál,“ segir Ásgeir en bendir jafnframt á að flugmálayfirvöld séu ekki endilega tilbúin til að fastákveða einhverja staðla eða viðmið til langs tíma í einu. Endurskoða þurfi allar slíkar áætlanir reglulega og eftir aðstæðum hverju sinni.

Yfirvöld viðbúin lokun í Keflavík og Reykjavík

Öskuskýin frá Eyjafjallajökli hafa minnkað síðasta sólarhringinn og færst meira frá meginlandi Evrópu vestur um haf yfir Norður-Atlantshafið til Grænlands og Kanada, sem og færst nær Íslandi á stærra svæði en áður. Á sjálfu gossvæðinu eru vindáttir einnig að breytast og hætt við að öskuský nálgist suðvesturhorn landsins næstu daga. Undir þetta eru flugmálayfirvöld hér á landi búin, að sögn Hjördísar Guðmundsdóttur, upplýsingafulltrúa Flugstoða, með þá yfirvofandi hættu að flugvöllunum í Keflavík og Reykjavík verði lokað. Þá mun innanlandsflug að langmestu leyti leggjast niður og millilandaflug jafnvel færast til Akureyrar og Egilsstaða. Hjördís segir vinnu í gangi vegna þessa í samstarfi við alla hlutaðeigandi aðila, s.s. flugfélögin, tollstjóra, lögreglu, slökkvilið og fleiri. „Það er mikið verkefni að færa millilandaflugið til. Við vonum að sjálfsögðu að til þess þurfi ekki að koma, öskufallið hefur verið að minnka og ekki miklar líkur á að askan komi á suðvesturhornið. Við erum hins vegar vel undir það búin ef til kemur,“ sagði Hjördís í gær.