Ekki er ólíklegt að mun fleiri ernir hafi verið skotnir en Náttúrufræðistofnun hefur upplýsingar um og hafi þeir ernir verið urðaðir nálægt drápsstað. Þá hverfa á hverju ári egg úr tilteknum fálkahreiðrum og er talið líklegra að Íslendingar eigi í hlut en útlendingar.

Fimm af 23 örnum sem fundust dauðir eftir að hafa öðlast sjálfstæði og yfirgefið foreldra á heimasvæðum sínum reyndust hafa verið skotnir og drápust tveir þeirra örugglega af sárum sínum. Samsvarandi hlutfall var heldur hærra hjá fálkanum en 18 af 68 fuglum reyndust vera með högl í skrokknum. Einn fálkanna var með 26 högl í sér og hafði greinilega drepist strax en hinir voru með eitt til fjögur högl og líklega höfðu flestir komist lifandi frá skotmanninum en áverkarnir átt þátt í dauða þeirra síðar, að því er fram kemur á vef Náttúrufræðistofnunar, ni.is.

Þar segir einnig: Löggjöf um varðveislu og uppstoppun friðaðra fugla og verslun með þá er gölluð og því er erfitt að koma böndum á þessa ólöglegu iðju. Rótgróin óvild fámenns hóps í garð arnarins á hér einnig hlut að máli og fégræðgi þeirra sem höndla með friðaða fugla.

Með annan fótinn á 19. öldinni

Ólafur K. Nielsen fuglafræðingur segir að því miður hafi ýmsir hlunnindabændur sem nýta æðarvarp sýnt erninum óvild í langan tíma. „Það má segja að um rótgróið arnahatur sé að ræða,“ segir Ólafur. „Æðarbændur voru á sínum tíma með félag sem hafði það markmið að útrýma erninum. Þetta var á 19. öld og sumir eru enn með annan fótinn á því tímaskeiði. Ég geri ráð fyrir að þeir ernir sem eru skotnir og detta dauðir niður nálægt skotmanninum séu einfaldlega urðaðir og við fréttum aldrei meira ef þeim. Fjöldi skotinna arna er því örugglega meiri en við höfum upplýsingar um.

Rúmlega fjórðungur fálkahræja sem var skilað til okkar og við skoðuðum var með högl í sér, en hlutfallið var aðeins lægra hjá erninum. Það er athyglisvert að fuglar sem við fáum hafa sloppið frá skotmanninum. Þeir hafa kannski fengið í sig örfá högl, en drepist seinna, sumir af skotsárum, aðrir af öðrum orsökum.

Ég geri ráð fyrir að þeir sem drepa fálka geri það til að fá þá setta upp og hirða því hræin. Uppsettir fálkar þóttu stofustáss, en það er hugsunarháttur sem verður að breytast.“

Virðingarleysið svíður

Aðspurður um stuld og smygl á fálkaeggjum segist Ólafur, sem hefur fylgst með fálkavarpi í fjölda ára, telja að ekki sé lengur reynt að smygla eggjum úr landi. Reglur hafi verið hertar mjög í Evrópulöndum og uppruni fugla í eldisstöðvum sé kannaður með erfðafræðiprófi.

„Hins vegar hafa egg horfið aftur og aftur úr ákveðnum fálkahreiðrum á liðnum árum og það er ekkert sem bendir til að þar hafi útlendingar endilega verið á ferð,“ segir Ólafur. „Það er allt eins líklegt að þar hafi íslenskir eggjasafnarar átt í hlut og hirt egg og blásið úr þeim.“

Ólafur segir að virðingarleysið gagnvart náttúrunni svíði mest í þessu sambandi. Báðar þessar tegundir eru á válista og stranglega friðaðar, örninn frá 1914 og fálkinn frá 1940. „Staðreyndin er sú að til er fólk sem leyfir sér að gera þetta þrátt fyrir stranga friðun á þessum tegundum og uppfræðslu þjóðarinnar. Hvað gengur fólki til með þessu? Er það fégræðgi, þekkingarleysi eða fordómar? Þessi umgengni hrópar á mann,“ segir Ólafur K. Nielsen.