Fjöldi fjölskyldna er í óvissu með fjármál sín á meðan ekki hefur verið skorið endanlega úr um skattskyldu bóta sjúkdómatrygginga. Ef Hæstiréttur staðfestir dóm héraðsdóms um skattskyldu bótanna og lögum verður ekki breytt er líklegt að fólk sem fengið hefur bætur síðustu árin fái háa bakreikninga.

Á síðasta ári voru um 44 þúsund virkar sjúkdómatryggingar. Þegar litið er til þess að einungis fólk á aldrinum 18 til 65 getur tryggt sig gegn sjúkdómum sést að drjúgur hluti landsmanna á þessum aldri hefur keypt sér viðbótarvernd. Ragnheiður Haraldsdóttir, forstjóri Krabbameinsfélags Íslands, neitar því að það sé velmegandi minnihluti landsmanna sem notfæri sér þessa þjónustu, heldur þverskurður þjóðarinnar. Fólk með ýmsar aðstæður geri þetta einmitt til að tryggja stöðu sína sem ef til vil er ekki góð fyrir.

Hundrað mál á ári

Tryggingafélögin hófu að selja þessar tryggingar á árinu 1995 og hefur alla tíð verið gengið út frá því að útgreiddar bætur falli undir undanþáguákvæði tekjuskattslaga. Sú túlkun virðist ekki eiga sér stoð í lögum, samkvæmt úrskurði yfirskattanefndar á síðasta ári og dómi héraðsdóms frá því í vor. Málinu hefur verið áfrýjað til Hæstaréttar og er búist við að það verði á dagskrá réttarins í byrjun næsta árs.

Á undanförnum árum hafa orðið um 100 bótaskyld tjónstilvik á ári vegna sjúkdómatryggingar sem leitt hafa til útgreiðslu bóta, samtals 350 til 400 milljónir. Það þýðir að hver einstaklingur hefur tryggt sig fyrir að meðaltali 3,5 til 4 milljónir kr.

Ekki eru sérgreindar upplýsingar hjá skattyfirvöldum um það hversu margir hafa talið þessar bætur fram en þeir sem það hafa gert hafa fengið rukkun frá skattinum og þurft að greiða skattinn. Það er engin miskunn hjá Magnúsi, fólk þarf að greiða þótt málið sé fyrir dómstólum.

Ragnheiður segist hafa verið að hlusta eftir því hvernig þessi mál horfa við skjólstæðingum Krabbameinsfélagsins. Hún segist hafa heyrt margar sorgarsögur. Fólk hafi keypt tryggingar og fengið bætur á þeim grundvelli að þetta væru skattfrjálsar bætur. Það valdi því erfiðleikum og hugarangri þegar bakreikningar komi eða fólk telji hættu á því að þeir berist.

Tryggingafélögin virðast ekki hafa sent skattyfirvöldum upplýsingar um útgreiðslu bóta vegna sjúkdómatrygginga, þótt yfirvöld telji þeim það skylt, óháð skattskyldu, og að skattyfirvöld hafi ekki gengið sérstaklega eftir því. Ef það hefði verið gert hefði reynt á þessi mál fyrr.

Ef tryggingafélag hefur selt sjúkdómatryggingu sem skattfrjálsa tryggingu vaknar spurning um rétt tryggingatakans gagnvart félaginu. Var hann að kaupa köttinn í sekknum þegar hann fær aðeins tvo þriðju af þeim bótum sem honum var talin trú um?

Á fund fjármálaráðherra

Krabbameinsfélag Íslands og fleiri samtök sem vinna í þágu sjúklinga hafa vakið athygli efnahags- og skattanefndar Alþingis, allra þingmanna og ráðherra á málinu, án þess að það hafi leitt til breytinga á lögum. Krabbameinsfélagið hefur nú óskað eftir fundi með fjármálaráðherra til að gera grein fyrir sjónarmiðum skjólstæðinga sinna og vonast Ragnheiður til þess að það leiði til breytinga.

FRJÁLS VIÐBÓTARTRYGGING

Tekur til helstu sjúkdóma

Sjúkdómatrygging er frjáls viðbótartrygging. Tryggingafjárhæðin er greidd út sem bætur þegar hinn tryggði greinist með sjúkdóm sem hann er tryggður fyrir eða þarf að gangast undir aðgerð. Bæturnar eru greiddar út í formi eingreiðslu.

Tryggingarnar geta verið mismunandi en þær taka yfirleitt til helstu stóráfalla sem fólk verður fyrir vegna sjúkdóma, svo sem hjartaáfalls, heilaáfalls, krabbameins, MS, alzheimersjúkdóms og parkinsonssjúkdóms, svo nokkur dæmi séu nefnd.

Fólk sem keypt hefur sjúkdómatryggingu greiðir iðgjöldin af tekjum sem það er búið að greiða skatt af. Því má halda því fram að fólk sé að tvígreiða skatt af bótunum, verði það niðurstaðan. Það yrði þó ekki eina dæmið um að ríkið seilist oftar en einu sinni í sama aurinn.