Umboðsmaður Alþingis hefur komist að þeirri niðurstöðu að reglur Landsbókasafns Íslands-Háskólabókasafns um innheimtu sekta vegna vanskila á bókum hafi ekki verið veitt næg lagastoð. Kona kvartaði til umboðsmanns vegna kröfu um greiðslu sektar fyrir að skila of seint bókum sem hún fékk að láni.

Konan hélt því fram að bókasafnið hefði skort heimild til að innheimta sektir vegna vanskila því þá heimild hefði ekki verið að finna í lögum nr. 74/1994 um Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn og ekki heldur í reglugerð sem sett var á grundvelli laganna.

Í niðurstöðu umboðsmanns segir að hann leggi þann skilning í ákvæði 2. mgr. 12. gr. laganna að það veitti stjórnvöldum val um það hvort lögð væru viðurlög við brotum notenda á reglum Landsbókasafnsins.

„Færu stjórnvöld hins vegar þá leið að leggja viðurlög við brotum notenda áskildi ákvæðið að grundvöllur viðurlaga við brotum á reglum safnsins kæmi fram í reglugerð sem birt væri í B-deild Stjórnartíðinda, sbr. 3. gr. laga nr. 15/2006, um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað,“ segir í áliti umboðsmanns.

Bendir umboðsmaður á að hvorki í reglugerð nr. 706/1998 né reglugerð nr. 664/2003 væru ákvæði um dagsektir eða viðurlög við brotum notenda á reglum Landsbókasafnsins.

„Í ljósi þess að reglur um sektargreiðslur vegna vanskila hefðu ekki verið settar með þeim hætti sem kveðið væri á um í 2. mgr. 12. gr. laga nr. 71/1994 taldi umboðsmaður að innheimta Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns á sektum vegna vanskila ættu sér ekki fullnægjandi stoð í lögum,“ segir í álitinu.

Umboðsmaður taldi ekki tilefni til að beina sérstökum tilmælum til safnsins um að taka mál konunnar til endurskoðunar en beindi þeim tilmælum til safnsins að framvegis verði tekið mið af þeim sjónarmiðum sem fram koma í áliti umboðsmanns.