Innlent | Morgunblaðið | 6.6.2011 | 18:50

Lundinn fylgir AMO-sveiflunni

Lundanum hefur vægast sagt gengið illa að verpa í Vestmanneyjum undanfarin ár. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Rannsóknir Erps Snæs Hansen, líffræðings á Náttúrustofu Suðurlands og samverkafólks, hafa sýnt að lundastofninn hefur fylgt svokallaðri AMO-sveiflu eins og skugginn, a.m.k. þau 113 ár sem veiðitölur eru fyrirliggjandi. Þegar hlýnar hér vegna sveiflunnar dalar lundastofninn. Varphrunið hefur þó aldrei verið eins og nú.

AMO-sveiflan (Atlantic Multidecadal Oscillation) er sveifla í sjávarborðsyfirhita sem stjórnast svokölluðu saltfæribandi sem er meginhringrás hafstrauma á jörðinni. Þegar sveiflan er í jákvæðum fasa mælist meiri sjávaryfirborðshiti við Ísland, en þegar hún er í neikvæðum fasa þá kólnar. 65-70 ár eru á milli hámarka hlýindaskeiða. Eitt slíkt hlýindaskeið stóð frá um 1930-1960 og hófst aftur hlýindaskeið árið 1996.

Dýrmætar veiðiskýrslur frá fyrri tíð

Erpur segir að fylgnin milli AMO-sveiflunnar og stærðar lundastofnsins séu sterk. Þegar hlýnar hér við land vegna sveiflunnar dalar lundastofninn. Svipað mynstur hafi reyndar komið einnig nýlega komið fram hjá æðarfuglinum í Breiðafirði, skv. rannsóknum Jóns Einars Jónssonar í Stykkishólmi.

Upplýsingar um stöðu lundastofnsins þegar síðasta AMO-hlýindaskeiðið stóð yfir byggja á veiðitölum frá Bjargveiðifélögum Vestmannaeyja og Hagskýrslum. Óútgefin skrif Árna Árnasonar, fyrrum formanns Bjargveiðifélagsins í Vestmannaeyjum, hafa reynst ómetanleg. Með því að rýna í þau gögn og fleiri hefur Erpur dregið þá ályktun að ungaframleiðsla hafi minnkað um helming á þessum árum og varpstofninn minnkað í kjölfarið. „Vísbendingar eru um að stofninn virðist ekki hafa hrunið (1930-60) ekki svona gjörsamlega eins og hann er að gera núna,“ segir Erpur.

Sé miðað við upphaf hlýskeiðs árið 1996 eru liðin 15 ár frá því að það hófst. Það er því um 20 ár að öllu óbreyttu þangað til sjórinn fer að kólna á nýjan leik. „Það sem við þurfum er hundleiðinlegt veður, eins og var þegar ég var að alast upp,“ segir Erpur og bætir við í léttari dúr. „Eða þannig.“

Dauðar pysjur. Ljósmynd/Erpur Snær Hansen

Gægst ofan í lundaholu með hjálp myndavélar.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu

Áskrifendur:
Lesa blaðið hér

Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir

Innlent »

„Ekkert annað að gera en bretta upp ermar“

Í gær, 23:05 „Nú eru fimm vikur til kosninga og skoðanakannanir sýna áfram sömu myndina í grófum dráttum, þótt fylgið hafi dalað aðeins í nýjustu könnun Fréttablaðsins. Þá er ekkert annað að gera en bretta upp ermar og tvíeflast í starfinu framundan. Munum samt að vera jákvæð og hafa gaman af þessu.“ Meira

Íslenska lagið fékk 46 stig

Í gær, 22:33 Ísland fékk samtals 46 stig í Evróvisjónkeppninni í kvöld og endaði í 19. sæti. Flest stig fékk íslenska framlagið, sem flutt var af þeim Jónsa og Gretu Salóme, frá Finnum eða sjö stig en næstmest frá Dönum, Ungverjum og Eistum eða sex stig. Meira

Spyr hvenær rétti tíminn sé fyrir mannréttindi

Andrea J. Ólafsdóttir, forsetaframbjóðandi.

Í gær, 22:50 „Mér er spurn, hvenær eru mannréttindi eða mannréttindabrot hluti af okkar lífi ef ekki þegar kallað er á athygli okkar og aðstoð með svo átakanlegum hætti?“ spyr Andrea J. Ólafsdóttir, forsetaframbjóðandi, á heimasíðu sinni í dag. Meira

Manni bjargað úr Ölfusá

Í gær, 22:14 Lögreglan á Selfossi kom karlmanni til bjargar um klukkan níu í kvöld eftir að hann hafði fallið í Ölfusá rétt ofan við Selfosskirkju. Að sögn lögreglunnar var hún að svipast um eftir manninum þegar sjúkraliðsmaður kom auga á hann þar sem hann hékk á klettasnös. Meira

Fyrstur karla til að lesa stigin

Í gær, 21:30 Atkvæðagreiðslunni í Evróvísjón er nú lokið og stigagjöfin er nú hafin. Það er Matthías Matthíasson, söngvari, sem mun mun lesa stigin frá Íslandi en þetta er í fyrsta sinn sem karlmaður gerir það fyrir hönd Íslendinga. Meira

Svíar unnu Evróvisjón 2012

Í gær, 22:17 Svíþjóð er sigurvegari Evróvisjón 2012 en sænska framlagið fékk samtals 372 stig og var sigurinn mjög afgerandi. Svíar héldu forystunni nánast allan tímann sem stigagjöfin fór fram. Meira

Fyrstu stigin frá Slóvenum

Í gær, 22:01 Fyrstu stigin sem Ísland hlýtur í Evróvísjónkeppninni í kvöld komu frá Slóvenum en þeir gáfu íslenska framlaginu fjögur stig. Slóvenía er 19. landið til þess að gefa stig. Meira

Versló brautskráir 311 nemendur

Frá brautskráningu Verzlunarskóla Íslands í dag.

Í gær, 21:14 Verzlunarskóla Íslands var slitið í 107. sinn í dag en 311 nemendur brautskráðust að þessu sinni með stúdentspróf, 182 stúlkur og 129 piltar. Þar af komu 301 nemandi úr dagskólanum og 10 úr fjarnámi. Meira

„Mannréttindi varða okkur öll“

Í gær, 20:47 „Góða skemmtun í kvöld kæru Íslendingar. Við gerum okkar allra besta til að skila okkar sem best á sviðinu og því sem við höfum unnið að sleitulaust síðan í febrúar,“ sagði Gréta Salóme á Facebook-síðu sinni í dag. Meira

Sexfaldur pottur næst

Í gær, 19:29 Enginn hlaut fyrsta vinninginn í Lottói kvöldsins en fjórir hluti annan vinning og fær hver vinningshafi 298.370 krónur í sinn hlut. Tölur kvöldsins voru að þessu sinni 2, 10, 11, 14 og 31 og bónustalan 34. Meira

Stóðu sig vel á sviðinu

Í gær, 19:40 Flutningur íslenska framlagsins í Evróvisjónkeppninni tókst mjög vel á sviðinu í Kristalshöllinni í Bakú, höfuðborg Aserbaídsjan, og var þeim Jónsa og Gretu Salóme fagnað mjög af þeim fjölmörgu áhorfendum sem fylla salinn í höllinni. Meira

545 þúsund kílómetrar að baki

Í gær, 18:57 Þátttakendur í átakinu „Hjólað í vinnuna“ hafa nú lagt að baki samtals 545.487 kílómetra samkvæmt heimasíðu átaksins en það hófst 9. maí síðastliðinn og stendur fram á næstkomandi þriðjudag 29. maí. Meira

40 nemendur útskrifaðir á Húsavík

Stúdínan Inga Ósk Jónsdóttir með verðlaunin.

Í gær, 18:26 Það voru hlýir vorvindar, sól og blíða á Húsavík í morgun þegar 40 nemendur brautskráðust frá Framhaldsskólanum á Húsavík sem slitið var í 25. skipti. Athöfnin fór að venju fram í Húsavíkurkirkju en 24 nemendur brautskráðust með stúdentspróf og 17 með próf af starfsnámsbrautum. Meira

Lögreglan lýsir eftir lettneskri konu

Ligita Solomenceva sem lögreglan leitar að.

Í gær, 17:44 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu lýsir eftir Ligitu Solomenceva, 42 ára konu frá Lettlandi. Fram kemur í tilkynningu frá lögreglunni að síðast hafi verið vitað um ferðir hennar við Meðalfellsvatn sunnudaginn 13. maí síðastliðinn. Meira

Fjórar finnskar þotur til Íslands

Í gær, 16:29 Finnar áforma að taka að sér loftrýmisgæslu á Íslandi í þrjár vikur árið 2015 og senda hingað til lands í því skyni fjórar F-18 Hornet orrustuþotur og 50 manna starfslið. Þoturnar verða sendar hingað til lands í tengslum við norrænt samstarf um loftrýmisgæslu við Ísland. Meira

Hera, Eyfi og Helga spá í spilin

Í gær, 17:59 Það hefur eflaust ekki farið fram hjá mörgum að Ísland keppir í aðalkeppni Evróvisjón 2012 í kvöld. Mbl.is hafði samband við nokkrar valinkunnar Júróvisjónhetjur og kannaði hvernig þeim litist á. Meira

Framboð auglýst innan viku

Í gær, 17:06 Ráðuneyti innanríkismála mun innan viku ljúka yfirferð framlagðra gagna þeirra einstaklinga sem boðið hafa sig fram til embættis forseta Íslands og í kjölfar þess birta auglýsingu um það hverjir verða í framboði í forsetakosningunum sem fram fara 30. júní næstkomandi. Meira

Kæru vegna sameiningar hafnað

Í gær, 15:41 Innanríkisráðuneytið hefur hafnað kröfu sem því barst í júní á síðasta ári um að sameiginlegar skólastofnana í Reykjavík yrði dæmdar ólögmætar en úrskurðurinn barst kærandanum, Sigríði Jónsdóttir, í gær. Meira