Stjórnlagaráð hefur kynnt tillögur að kafla um sveitarstjórnir í stjórnarskránna. mbl.is/Golli

B-nefnd Stjórnlagaráðs hefur kynnt tillögu um nýjan kafla um sveitarfélög í stjórnarskrá. Þar er lagt til að stjórnarskrárbinda svokallaða nálægðarreglu, en hún kveður á um að þeir þættir opinberrar þjónustu sem betur þykir fyrir komið í héraði skuli vera á hendi sveitarfélaga.

Þetta kemur fram í tilkynningu frá Stjórnlagaráði.

Stjórnlagaráð hefur einnig lagt til nýmæli um rétt íbúa sveitarfélags til að óska eftir atkvæðagreiðslu um málefni þess og kveðið verði á um beina samráðsskyldu, við sveitarstjórnir og samtök þeirra, við undirbúning lagasetningar sem varði málefni sveitarfélaga.

Loks leggur nefndin til að embætti umboðsmanns Alþingis verði stjórnarskrárbundið.

Í tilkynningu Stjórnlagaráðs segir einnig að ráðið hafi samþykkt kafla C-nefndar um utanríkismál inn í áfangaskjal ráðsins á 13 ráðsfundi. Þar er lagt til skýrara ákvæði um meðferð utanríkismála, aukið hlutverk utanríkismálanefndar og áskilnað um samþykki þings um stuðning við hernaðaraðgerðir.

Þar er jafnframt mælt fyrir um heimild til að gera alþjóðasamninga sem fela í sér framsal ríkisvalds til alþjóðlegra stofnana sem Ísland á aðild að í þágu friðar og efnahagssamvinnu. Slíka samninga þurfi að bera undir þjóðina til samþykktar eða synjunar. Þá kemur fram að ákvörðun um stuðning við hernaðaraðgerðir skuli háð samþykki Alþingis.

Stjórnlagaráð hefur sömuleiðis samþykkt kafla C-nefndar um lýðræðislega þátttöku almennings á 13. ráðsfundi. Þar er m.a. lagt til að Alþingi skuli bera nýsamþykkt lög undir þjóðaratkvæði ef tíu af hundraði kjósenda krefjast þess. Einnig skal Alþingi láta fara fram þjóðaratkvæðagreiðslu um tiltekin málefni sem varða almannahag ef 10% kjósenda krefjast þess. Þó er ekki hægt að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni, lög um ríkisborgararétt og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Lagt er til að ⅔ hluti Alþingis þurfi til að samþykkja frumvarp til breytinga á stjórnarskrá. Nái frumvarpið samþykki skal það borið undir þjóðaratkvæði.