Fréttaskýring: Ræðusnilld á septemberþingi
Brúnin léttist á þingmönnum þegar leið á daginn. Össur Skarphéðinsson og Árni Þór Sigurðsson í ræðustól. mbl.is/Eggert
Tilgangurinn með þingi í september var að gefa þinginu tækifæri til að vinna betur vandasöm og umdeild mál yfir sumarið frekar en að keyra þau í gegn í ósamkomulagi á vorþingi. Þetta segir Sturla Böðvarsson, fyrrverandi forseti Alþingis, sem árið 2007 beitti sér fyrir breytingum á þingskapalögum.
Frumvarpið sem Sturla flutti ásamt forsætisnefnd Alþingis fól í sér að þingið kæmi saman í september til að fjalla um mál sem ekki hlutu afgreiðslu á vorþingi. 1. október kemur síðan nýtt þing saman og þá er fjárlagafrumvarpið lagt fram. Frumvörp sem ekki hljóta afgreiðslu á septemberþingi þarf að flytja að nýju á haustþingi.
„Hugmyndin á bak við septemberþingið var annars vegar að fá tækifæri til þess að nota sumarið til að vinna betur vandasöm og umdeild mál og ná sátt um þau fremur en að keyra þau til enda í ósamkomulagi að vori. Þingnefndir starfa yfir sumarið og þar gefst því tækifæri til að fara betur yfir mál. Hins vegar var hugmyndin sú að áður en ríkisstjórnin legði fram fjárlagafrumvarp hefði ríkisstjórninni gefist tækifæri til að gera þinginu grein fyrir stöðunni almennt og gefa stjórnarandstöðunni tækifæri til að leggja fram fyrirspurnir og kalla eftir aðgerðum áður en öllu væri í gadda slegið í umræðu um fjárlagafrumvarpið,“ sagði Sturla.
Umræður í 58 klukkustundir
Sturla sagði ekki óeðlilegt að miklar umræður væru um stjórnarráðsfrumvarpið enda fæli það í sér eflingu framkvæmdavaldsins á kostnað löggjafarvaldsins. Hann sagðist ekki telja það neinn „héraðsbrest“ þó frumvarpinu væri frestað. Það myndi vonandi batna við frekari skoðun.
Í greinargerð með frumvarpinu frá 2007 segir að stefnt sé að því að fundir Alþingis standi aðeins fram að kvöldmat. Lögin gera ráð fyrir að forseti þurfi að óska sérstakrar heimildar þingsins ef halda á kvöldfund. Haldnir hafa verið tveir kvöldfundir um stjórnarráðsmálið í þessari viku sem stóðu fram eftir nóttu.
Þegar þingfundur hófst í gær höfðu umræður um stjórnarráðsfrumvarpið staðið í 58 klukkustundir. Haldin hafði verið 141 þingræða og gerðar höfðu verið 1143 athugasemdir eða andsvör við ræður þingmanna.
Samkvæmt gildandi lögum um stjórnarráðið eru ráðuneytin talin upp í lögunum. Í frumvarpi Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra um stjórnarráðið er gert ráð fyrir að þetta verði aflagt. Einungis forsætisráðherra er nefndur í lögunum og hann gerir síðan tillögu um önnur ráðuneyti, en þau mega flest vera 10.
Jón Bjarnason, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, er andvígur frumvarpinu og Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra gerir fyrirvara við það.
Ræddu ræktun sauðnauta á Íslandi
Sauðnaut og fleiri dýr komu til umræðu á þingfundi í fyrrakvöld þegar rætt var um stjórnarráðsþingið. Það var Árni Johnsen alþingismaður sem hóf umræðu um sauðnaut í sinni annarri ræðu sem hann flutti um stjórnarráðsfumvarpið.
Árni kom víða við í ræðu sinni. Hann fjallaði m.a. um skúma, háhyrninga, sauðnaut, nashyrninga og geitunga. Ásmundur Einar Daðason alþingismaður brást við ræðu Árna sem hann sagði að hefði verið „yfirgripsmikil“ og að hún hefði „á margan hátt sett nýjan vinkil á þetta mál svo ekki sé fastar að orði kveðið“. Hann spurði síðan Árna hvert af þeim dýrum sem hann hefði nefnt í ræðu sinni ætti best við ríkisstjórnina.
Árni svaraði og sagði að sauðnaut lýsti ríkisstjórninni best. „Það [sauðnaut] er bundið stað og stund og hefur mestan áhuga á holtum og melum; ekki ökrum og túnum, ekki árangri heldur að þrauka af eins og frændur þeirra mammútarnir forðum.“
Ásmundur kom aftur upp í andsvari og spurði Árna hvort hann teldi sóknarfæri fyrir Íslendinga að flytja inn sauðnaut. „Það er engin spurning að menn eiga aftur að reyna innflutning og ræktun á sauðnautum,“ sagði Árni og bætti við að tilraun til að flytja inn sauðnaut á þriðja áratugnum hefði mistekist vegna þess að sauðnautin hefðu verið látin éta vitlaust fóður. „Þau náðu engri meltingu og drápust. Þetta er nákvæmlega sama og hæstvirt ríkisstjórn er að gera. Hún er að troða vitlausu fóðri í íslenska þjóð.“
Náðu saman um orðalag
Egill Ólafsson
Kristján Jónsson
Eftir að samkomulag náðist um orðalagsbreytingar á stjórnarráðsfrumvarpinu í gær varð ljóst að þráteflið sem verið hefur í þinginu síðustu daga myndi taka enda. Var frumvarpið samþykkt til þriðju umræðu með 32 atkvæðum, 16 voru á móti, Atli Gíslason sat hjá en aðrir voru fjarverandi.
Alls lágu 48 mál fyrir þinginu og að sögn Ragnheiðar Elínar Árnadóttur, þingflokksformanns sjálfstæðismanna, myndi sennilega takast að afgreiða flest þeirra fyrir þinglok sem áætlað er að verði í dag. Stærstu og umdeildustu málin eru frumvarp um stjórnarráðið, frumvarp um framlengingu gjaldeyrishafta og sveitarstjórnarlög.
Samkvæmt breytingum á stjórnarráðsfrumvarpinu sem kveðið er á um í samkomulagi ríkisstjórnar og stjórnarandstöðu þarf forsætisráðherra að fá samþykki Alþingis fyrir breytingum á fjölda og heitum ráðuneyta.
Fær ítarlegri umfjöllun
„Það sem breytist fyrst og fremst efnislega er það að í stað þess að fjöldi ráðuneyta og heiti séu í ákvörðunarvaldi forsætisráðherra verður nauðsynlegt að fá samþykki Alþingis áður en hann leggur fram tillögu um þessi atriði fyrir forseta. Þá þarf tillagan að hafa fengið samþykki Alþingis eftir reglum um þingsályktunartillögur,“ segir Birgir Ármannsson, þingmaður Sjálfstæðisflokks.
Þannig sé tryggt það áhersluefni flokksins í umræðunni að breytingar á ráðuneytum þurfi alltaf að fá umræður og meðferð þingsins.
„Að þessu gefnu er samkomulag um að meðferð málsins haldi áfram og því væntanlega lokið ef það nýtur meirihluta í þinginu. Svo mun afstaða einstakra manna og flokka birtast í atkvæðagreiðslum,“ segir hann.
Búist var við að lokaatkvæðagreiðsla um frumvarpið yrði eftir þriðju og síðustu umræðu í dag.
Stjórnarráðsfrumvarpið og frumvarp um framlengingu gjaldeyrishafta hafa verið mjög umdeild. Frumvarp innanríkisráðherra um sveitarstjórnarmál er einnig mjög stórt og viðamikið mál.
Tala mikið
» Gunnar Bragi Sveinsson, þingflokksformaður Framsóknarflokks, hefur talað samtals í 245 mínútur um stjórnarráðsfrumvarpið.
» Flokksbróðir hans, Ásmundur Einar Daðason, hefur talað í um 243 mínútur um málið.
Í þriðja sæti er framsóknarkonan Vigdís Hauksdóttir sem talað hefur í 226 mínútur.
» Á eftir þeim koma sjálfstæðismennirnir Birgir Ármannsson með 224 mínútur og Einar K. Guðfinnsson með 182 mínútur.
» Ásmundur hefur 111 sinnum farið upp í andsvör, Gunnar Bragi 110 sinnum og Vigdís 76 sinnum.
