Fullorðnir eiga að hreyfa sig í 30 mínútur á dag og börn í 60 mínútur, skv. landlækni. Ekki er nóg að hreyfa sig smávegis, stundum.

Rúnar Pálmason runarp@mbl.is

Hlutfall þeirra sem gengu eða hjóluðu til vinnu eða skóla jókst marktækt á milli áranna 2007 og 2009, samkvæmt könnun á vegum Lýðheilsustöðvar, nú landlæknis. Þá kom í ljós að töluvert fleiri hjóluðu nú lengri vegalengdir til vinnu en áður. Hlutfallið er e.t.v. ekki ýkja hátt en á greinilegri uppleið.

Gígja Gunnarsdóttir, verkefnastjóri hreyfingar hjá landlæknisembættinu, segir að skýringanna geti m.a. verið að leita í erfiðari fjárhagsstöðu heimila og hækkandi eldsneytisverði en einnig að fleiri átti sig á gildi hreyfingar fyrir heilsu. „Það hefur verið rætt um breytt gildi, hvað skiptir máli, hvernig við viljum ráðstafa þeim fjármunum og tíma sem við höfum,“ segir hún.

Holl og góð hreyfing.

Margir hafi með breyttu skipulagi getað losað sig við annan heimilisbílinn, jafnvel báða ef þeir eru vel í sveit settir. „Og þá losnar um gríðarlegar fjárhæðir,“ segir hún. Með því að hjóla eða ganga í og úr vinnu þurfi fólk líka síður að gera sér sérstaka ferð í líkamsræktina og geti í staðinn varið tímanum í annað, s.s. samveru með fjölskyldunni. Þá hafi stjórnvöld vaknað til vitundar um gildi hjólreiða sem samgöngumáta. Þótt tíminn milli kannana sé stuttur hafi ýmislegt jákvætt gerst, s.s. að samþykkt var hjólreiðaáætlun fyrir Reykjavík.

Tilbúnir til að fara lengra

Stundum heyrist því fleygt að veðrið á Íslandi kalli á notkun einkabíla og því er rétt að benda á að kannanirnar voru gerðar um mánaðamót október og nóvember. Þátttakendur í könnuninni voru á aldrinum 18-81 árs.

Meðal þess sem spurt var að var hvort fólk hefði gengið eða hjólað til vinnu eða skóla undanfarna 30 daga. Hlutfall þeirra sem höfðu aldrei gert það lækkaði úr 73,4% í 69,3%. Tæplega 13% sögðust ganga eða hjóla nær daglega, samanborið við 10% árið 2007. Af þeim sem hjóluðu eða gengu a.m.k. þrjá daga í viku þurfti um helmingur að ganga eða hjóla minna en hálfan kílómetra, ríflega fjórðungur þurfti að fara 2-5 kílómetra og 13,4% gengu eða hjóluðu 2-5 km.

„Svo virðist sem töluvert fleiri séu tilbúnir til að ganga eða hjóla lengra. Sársaukaþröskuldurinn fyrir vegalengdinni er að breytast,“ segir Gígja. Þetta eigi ekki síst við um þá sem hjóla tvisvar til þrisvar í viku en hlutfall þeirra hækkar úr 3,1% í 5,7%,

Þurfum hraustari þjóð

Hreyfing hefur ekki aðeins gildi fyrir einstaklinga heldur fyrir samfélagið allt. Í fyrirlestri sem Gígja hélt á ráðstefnunni Hjólum til framtíðar á föstudag benti hún á að þjóðin væri að eldast; fæðingum hefði fækkað og fólk lifði lengur. Samkvæmt heilbrigðisáætlun væri gert ráð fyrir að fram til ársins 2030 myndi skattgreiðendum sem hlutfall af lífeyrisþegum fækka úr fimm á móti einum í þrjá á móti einum. Færri þyrftu að standa undir heilbrigðiskerfinu, lífeyrisgreiðslum og öðrum útgjöldum til velferðarmála sem nú taka til sín ríflega 44% af öllum útgjöldum ríkisins. Það skipti því verulegu máli að sem flestir, ungir og gamlir, væru heilsuhraustir. „Fólk þarf að geta haldið heilsu sem lengst og þurfa sem minnst á þjónustu kerfisins að halda,“ segir hún.

Virkur ferðamáti, að ganga eða hjóla til vinnu, hafi þýðingu fyrir fjölmarga aðra þætti þjóðlífsins. Loftgæði aukist, mengun minnki, það dragi úr hávaða og minna fjármagn þurfi að leggja í umferðarmannvirki.

Varla þarf að taka fram að Gígja gengur til vinnu sinnar og hún gengur eða hjólar líka á alla vinnufundi innan borgarmarkanna.

Þarf ekki að vera dýrt

Ekki hafa enn fundist fjármunir til að hrinda hinni metnaðarfullu hjólreiðaáætlun Reykjavíkurborgar í framkvæmd.

Sesselja Traustadóttir hjá Hjólafærni á Íslandi, sem m.a. kennir fólki að hjóla í umferðinni, segir að auðvitað væri frábært að fá sem flesta hjólastíga og -brýr. Úr því að peningarnir séu ekki til verði að hugsa um ódýrari lausnir. Víða sé t.d. nóg pláss fyrir hjólareinar á götum borgarinnar en það hafi sýnt sig að margir vilji helst ekki hjóla nema á slíkum reinum.