Guðbjörg Andrea Jónsdóttir

Sífellt fleiri eiga erfitt með að láta enda ná saman og fjárhagsvandi íslenskra heimila er að aukast. Þetta segir Guðbjörg Andrea Jóndóttir, forstöðumaður Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands.

Á fundi á vegum stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála í morgun sagði Guðbjörg að um væri að ræða þrjá hópa í þessu samhengi; þá sem gætu lagt til hliðar, þá sem rétt næðu endum saman og þá sem ekki næðu endum saman.

Samkvæmt nýjum rannsóknum eru þessir þrír hópar jafnstórir.

„Það dró úr kynbundnum launamun í kjölfar efnahagshrunsins,“ sagði Guðbjörg. „Ég vil leyfa mér að setja fram þá tilgátu að mismunandi hagræðingaraðgerðir gagnvart körlum og konum hafi haft þetta í för með sér.“ Hún sagði að hætta væri á því að kynbundinn launamunur ykist að nýju, þegar þessar hagræðingaraðgerðir gengju til baka.

Samkvæmt rannsóknum hefur lítið dregið úr hamingju Íslendinga þrátt fyrir ýmsar þrengingar, en árið 2009 voru um 94% landsmanna mjög eða frekar hamingjusöm. „Ísland trónir ennþá á toppi þeirra ríkja sem eru hvað hamingjusömust,“ sagði Guðbjörg, en tekjur hafa áhrif í þessu sambandi.

Þeir sem eru með hæstar tekjur eru hamingjusamari en aðrir tekjuhópar. „Það er greinilegt að það er sterkt samband á milli tekna og hamingju, En hlutfall þeirra em segjast vera mjög hamingjusamir eykst í öllum tekjuhópum,“ segir Guðbjörg.

Hún ræddi um rannsóknir á lífshamingju barna og sagði að ýmsar rannsóknir hefðu verið gerðar á því sviði, en þær væru mjög misvísandi. En fáar vísbendingar væru um að dregið hefði almennt úr lífsánægju barna. Þeim börnum hefði fjölgað sem teldu fjárhagsstöðu fjölskyldunnar slæma. Einnig þeim börnum sem mætu líðan sína afar slæma.

„Ýmislegt bendir til þess að börnum í fátækustu fjölskyldunum líði verr núna en fyrir hrunið,“ sagði Guðbjörg.

Hún sagði að lífsgildi Íslendinga hefðu breyst, fleiri legðu mikla áherslu á fjölskyldu, vini og kunningja, en vinnan skipti fólk einnig meira máli en áður.

Niðurstöður rannsókna Guðbjargar voru að Íslendingar bæru minna traust til opinberra stofnana og ýmissa grunnstoða samfélagsins, tortryggni hefði vaxið og vitund um spillingu aukist. Að sama skapi hefði vinnutími styst og meiri ánægja væri almennt með fjölskyldulíf.