mbl.is/Ómar

Hlutfall atvinnuleysisbóta af heildartekjum fólks bendir einfaldlega til þess að það sé verulegur tekjulegur ávinningur af því fyrir atvinnulaust fólk að taka vinnu – vandinn er hins vegar hvort einhverja vinnu er að hafa. Þetta kemur fram í forsetabréfi Gylfa Arnbjörnssonar, á vef ASÍ.

„Þegar illa árar í efnahagsmálum og eftirspurn eftir vöru og þjónustu minnkar grípa mörg fyrirtæki til þess ráðs að draga úr vinnu, ýmist með fækkun vinnustunda eða beinlínis með uppsögnum starfsmanna.

Verkalýðshreyfingin hefur frá örófi lagt mikla áherslu á að tryggja afkomu þeirra félagsmanna sem verða fyrir barðinu á atvinnuleysisvofunni. Þannig var það snemma á fjórða áratug síðustu aldar, að frumkvæði Alþýðusambands Íslands, að sett voru lög um alþýðutryggingar (sem síður voru nefnd almannatryggingar) sem m.a. áttu að tryggja þeim sem misstu vinnuna framfærslueyri. Þetta ákvæði laganna var hins vegar aldrei sett í framkvæmd og var fellt út úr lögunum við endurskoðun þeirra síðar.

Það var ekki fyrr en árið 1956 að Alþýðusambandinu tókst að semja við atvinnurekendur og stjórnvöld um stofnun Atvinnuleysistryggingasjóðs með því að gefa eftir launahækkun og hefur sjóðurinn starfað síðan. Frá 1993 hefur réttur til atvinnuleysisbóta verið almennur, en var fram til þess tíma afmarkaður gagnvart félagsmönnum í almennu stéttarfélögunum innan ASÍ.

Þegar reynt hefur á þessi mikilvægu réttindi hefur gjarnan spunnist mikil umræða um meint svik og að þeir sem misst hafa vinnuna hafi einnig misst viljann til þess að stunda launaða vinnu. Því er haldið á lofti að það borgi sig ekki að vinna því bætur séu hærri en laun. Alþýðusambandið hefur ávalt andmælt þessum fullyrðingum, bæði vegna þess að þau eiga enga stoð í veruleikanum en einkum vegna þess að í þeim felast mjög neikvæð viðhorf til þeirra einstaklinga sem hvað verst hafa orðið úti í efnahagsþrengingunum. Þegar meira en 20.000 störf er ljóst að fleiri bítast um þau störf sem eftir eru. Þá reynir á þennan mikilvæga – og að margra mati mikilvægasta þátt – velferðarkerfis vinnumarkaðarins sem er afkomutryggingin við atvinnumissi," skrifar Gylfi hér