Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Fyrsta stelpan til að vinna Rímnaflæði

Í gær, 23:06 Sigríður Eydís Gísladóttir varð í kvöld fyrsta stelpan til að vinna rappkeppnina Rímnaflæði sem fór fram á vegum Samféss í félagsmiðstöðunni Hundrað og ellefu í Breiðholti í kvöld. Listamannanafn Sigríðar er Sigga Ey en hún sigraði með lag sitt „Hrátt kjöt“. Meira »

Fjör í fjöltefli Hróksins í Nuuk

Í gær, 22:56 Liðsmenn Skákfélagsins Hróksins stóðu í dag fyrir fjöltefli í verslunarmiðstöðinni Nuuk Center á Grænlandi þar sem tugir heimamanna á öllum aldri spreyttu sig á móti Hróksmönnum. Félagið hefur staðið fyrir skákhátíð í Nuuk síðustu vikuna en þetta er fertugasta Grænlandsför þess. Meira »

Smábátaeigendur leita til umboðsmanns

Í gær, 22:44 Landssamband smábátaeigenda hefur kvartað til umboðsmanns Alþingis yfir ákvörðun sjávarútvegsráðherra að skerða afla til línuívilnunar í ýsu og steinbít. Sambandið telur sig knúið til að leita til umboðsmanns þar sem ráðherra hafi ekki orðið við beiðni um óbreyttan afla milli ára. Meira »

Fyrsti vinningur gekk ekki út

Í gær, 22:34 Enginn vann fyrsta né annan vinning í Eurojackpot eða Jókerinn í kvöld. Eistlendingur og tveir Þjóðverjar skiptu hins vegar með sér þriðja vinningi og hlýtur hver þeirra um 26,8 milljónir króna. Meira »

Minna tap en búist var við

Í gær, 22:19 Tap Ríkisútvarpsins var minna á síðasta rekstrarári þess en gert var ráð fyrir. Tapið fyrir tekjuskatt nam 339 milljónum króna en gert hafði verið ráð fyrir 357 milljóna tapi. Eftir skatta nam tapið 271 milljónum króna. Þetta kemur fram í ársreikningi RÚV sem birtur var í kvöld. Meira »

Bifreið lenti utan vegar í Víðidal

Í gær, 22:00 Fólksbíll fór út af þjóðvegi eitt í Víðidal í Vestur-Húnavatnssýslu um klukkan 19:00 í kvöld samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á Blönduósi. Meira »

Stefndu á eitt af fimm efstu

Í gær, 20:50 „Markmiðið var háleitt og hópurinn ungur og efnilegur. Við settum bara markið hátt og hópurinn skilaði þessum úrslitum,“ segir Þráinn Freyr Vigfússon, fyrirliði Kokkalandsliðsins sem náði fimmta sætinu á Heimsmeistaramótinu í Lúxemburg sem fram fór í vikunni. Meira »

Fljótsdalshérað hafði betur gegn Ölfuss

Í gær, 21:35 Lið Fljótsdalshéraðs hafði sigur í Útsvari í kvöld þar sem það keppti við lið Ölfuss. Lið Fljótsdalshéraðs fékk 95 stig gegn 59 stigum liðs Ölfuss 59. Meira »

Líkar vel að mæta seinna

Í gær, 20:03 Nemendur 6.-10. bekkja Ingunnarskóla eru alsælir með að byrja skólann kl. 8.30 á morgnanna í stað þess að mæta kl. 8.10. Foreldrar og kennarar eru sömuleiðis ánægðir með tilhögunina, að sögn skólastjórans. Meira »

Framsóknarmenn afgreiddu ekki náttúrupassann

Í gær, 19:43 Frumvarp Ragnheiðar Elínar Árnadóttur iðnaðar- og viðskiptaráðherra var afgreitt á ríkisstjórnarfundi í dag og í kjölfarið lagt fyrir þingflokka stjórnarflokkanna. Frumvarpið var rætt á þingflokksfundi Framsóknarflokksins en ekki afgreitt. Meira »

Vestur-íslenskur þingmaður með í för

Í gær, 19:23 Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra og John Baird, utanríkisráðherra Kanada funduðu í Ráðherrabústaðnu í Reykjavík í dag en kanadíski ráðherrann er hér á landi í opinberri heimsókn. Meira »

Þrjár kynslóðir halda jólabasar

Í gær, 18:53 Félagskonur KFUM og KFUK á Íslandi standa fyrir Basar KFUK á morgun á milli klukkan 14 og 17 í félagshúsi KFUM og KFUK á Holtavegi 28. Þessi jólabasar á sér rúmlega 100 ára sögu og er eflaust elsti basar landsins. Meira »

Náttúrupassi samþykktur í ríkisstjórn

Í gær, 18:15 Frumvarp Ragnheiðar Elínar Árnadóttur iðnaðar- og viðskiptaráðherra um náttúrupassa var samþykkt á ríkisstjórnarfundi sem boðað var til síðdegis. Frumvarpið gekk síðan til þingflokka ríkisstjórnarflokkanna sem funda þessa stundina um frumvarpið. Meira »

Óveður á Fróðárheiði og Kleifarheiði

Í gær, 17:49 Vegir eru að heita má auðir á Suðurlandi og við Faxaflóa samkvæmt tilkynningu frá Vegagerðinni. Þoka er hins vegar á Hellisheiði, hálkublettir á Holtavörðuheiði og óveður á Fróðárheiði. Meira »

Óréttlát útdeiling fjármuna

Í gær, 17:20 „Við viljum fá skýringar á þessum úthlutunum og eins trúum við því að þegar farið verður að rýna ofan í þetta og gengið endanlega frá fjárlögum, þá sjái Alþingi að sér. Að þetta sé mismunun sem er ekki við hæfi og kippi þessu í liðinn.“ Meira »

Bjartsýn gagnvart framtíðinni

Í gær, 18:05 „Þetta gekk vel og hefur allt staðist áætlun að langmestu leyti. Núna ætla ég bara að fara að huga að uppbyggingu og get ekki annað en verið mjög bjartsýn og jákvæð gagnvart framtíðinni,“ segir Ólöf Nordal, fyrrverandi alþingismaður, sem lauk í gær lyfjameðferð vegna krabbameins. Meira »

Varar við úrkomu og vatnavöxtum

Í gær, 17:24 Veðurstofan varar við mikilli úrkomu og vatnavöxtum af þeim sökum á morgun og fram á aðfararnótt mánudags. Svæðið sem viðvörunin nær til nær frá Vesturlandi til Suðausturlands. Meira »

Sjá tilefni til þess að funda þéttar

Í gær, 15:34 „Það er ekkert tilboð á borðinu sem verið er að vinna með. En menn sjá ástæðu til þess að hittast þéttar og hugsanlega er það merki um að málið sé í skoðun,“ segir Þorbjörn Jónsson, formaður LÍ en fundað var í kjaradeilu lækna í dag. Meira »
Honda Civic 1998 á 310.000
Honda Civic 1998, sjálfskipt, nýjar bremsur, nýjar legur, nýir bremsudiskar, ný ...
VILTU VITA HVAÐ ER FRAMUNDAN
segi þer það sem þeir sem farnir eru segja mer um framtíð þína. Tarot /Bollar pa...
Ódýr gisting á Akureyri
Margar stærðir af íbúðum. Allar við miðbæinn. Mjög góð verð. Uppl um íbúðirnar ...
Glencairn viskíglös.
Glencairn glasið kostar kr. 1.500,- Sendi hvert á land sem er. Upplýsingar hjá...
 
Aðalskipulag
Tilkynningar
Tillaga að breytingu aðalskipulags Norðu...
Fræðslufundur
Fundir - mannfagnaðir
- Fræðslufundur Minja og sögu - Sigu...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Bókauppboð
Tilkynningar
Kæru bókaunnendur B...