Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Olíufélögin taka hluta verðlækkunar

14:00 Eldsneytisverð hefur lækkað mikið undanfarna mánuði. Þótt flestir fagni eflaust minnkandi útgjöldum virðast olíufyrirtækin taka til sín nokkurn hlut lækkunarinnar þannig að hún skilar sér ekki að fullu út í verðlag til almennings. Þannig hefur álagning olíufélaganna aldrei verið hærri en í desember. Meira »

Ökumenn fari varlega

13:43 Þæfingsfærð er á Suðurlandsvegi og á Kjalarnesi að sögn lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu. Tvö umferðaróhöpp hafa orðið á Kjalarnesi í dag sem rekja má til veðurs, annars vegar hafnaði bifreið utan vegar og hins vegar varð bílvelta. Engan sakaði. Meira »

Landsmenn sólgnir í hangikjöt

13:24 Sjö af hverjum tíu Íslendingum borða hangikjöt sem aðalrétt á jóladag á meðan 9,4% landsmanna ætla að borða hamborgarhrygg sem aðalrétt. Þeir sem styðja Framsóknarflokkinn eru líklegri en aðrir til að borða hangikjöt á jóladag en aðrir. Meira »

Hleranamál til skoðunar

13:14 Íslensk stjórnvöld skoða nú hvort ástæða sé til aukinna öryggisráðstafanna vegna fregna af hlerunarbúnaði við stjórnarráð og þing í Ósló og Stokkhólmi. Þá hyggst skrifstofa Alþingis ræða við ríkislögreglustjóra eftir helgi vegna málsins. Engar ákvarðanir hafa þó verið teknar í þeim efnum. Meira »

Bestu myndir vikunnar myndasyrpa

13:11 Myndefni vikunnar einkennist mjög af óveðrinu sem gekk yfir landið í vikunni sem leið með tilheyrandi stormi og vandræðum.   Meira »

Báðust afsökunar á Apartheid-kokteil

12:43 Forsvarsmenn hótelsins Reykjavík Marina, sem er í eigu Icelandair, hafa beðist afsökunar á því að hafa boðið upp á kokteil sem bar nafnið Apartheid, eða Aðskilnaðarstefna á íslensku. Málið hefur vakið athygli erlendra fjölmiðla á borð við CNBC og Time. Meira »

Klakastífla ógnar húsum í Aðaldal

11:59 Klakastífla hefur myndast í Laxá í Aðaldal og veldur nú áhyggjum bænda á Knútsstöðum en bærinn stendur á bakka árinnar. „Það hækkar í ánni og hún er bara að flæða hérna í kringum mig,“ segir Jónas Jónsson, bóndi á Knútsstöðum. Meira »

55 skjálftar í Bárðarbungu

12:23 Enginn jarðskjálfti hefur mælst yfir fjórum stigum í Bárðarbungu síðan í gærmorgun, en stærsti skjálftinn sem hefur mælst var 3,6 að stærð. Um 10 skjálftar mældust sem voru á þrír til fjórir að stærð. Meira »

Vetrarsólstöður á morgun

11:52 Á morgun, sunnudag, verða vetrarsólstöður og þá er stysti sólardagur ársins. Sólstöður eru sú stund þegar sól fer lengst frá miðbaug himins til norðurs eða suðurs og eru þær tvisvar á ári. Sumarsólstöður eiga sér stað á tímabilinu 20. til 22. Meira »

Eiga bara eftir að ryksuga

11:37 Hátíð ljóss og friðar er handan við hornið og í Tungu í Neskaupstað er nánast allt tilbúið. „Ég á bara eftir að ryksuga,“ segir Unnur Bjarnadóttir, sem fæddist í húsinu 1933 og hefur búið í því síðan, í liðlega 81 ár, en á jóladag halda hún og eiginmaðurinn Ásgeir Lárusson upp á 60 ára brúðkaupsafmæli. Meira »

Metnaðarfullar jólaskreytingar

10:45 Fólk er mismetnaðarfullt í jólaskreytingum sínum nú sem fyrr. Sumir láta sér duga að setja upp nokkrar seríur á meðan heilu lóðirnar eru undirlagðar hjá öðrum. Veðurfar síðustu vikna hefur þó tekið sinn toll af skreytingum og sumstaðar hefur hreinlega fennt yfir þær. mbl.is kíkti á jólaskreytingar. Meira »

Fólk hreinsi frá niðurföllum

10:22 Veðurstofa Íslands og Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins biðja fólk um að hreinsa frá niðurföllum þar sem töluverð hlýindi munu vera í dag auk hvassviðris og úrkomu. Niðurföll eru mörg hver hulin snjó sem getur leitt til söfnunar vatns, sem frýs svo þegar kólna fer aftur á morgun. Meira »

Lokað í Bláfjöllum vegna veðurs

09:46 Skíðasvæði Ísafjarðarbæjar og skíðasvæði Siglufjarðar verða opin í dag. Lokað verður í Bláfjöllum þar sem spáð er leiðindaveðri síðar í dag. Meira »

Meta fyrirvara hverju sinni

09:01 Það fer eftir því hvernig fullyrðingar og fyrirvarar um virkni vöru eru settar fram hvort auglýsingar teljist misvísandi eða villandi fyrir neytendur. Fyrirtækið Allt hitt heldur úti vefsíðu um tækið Zappkit sem á að virka á fjölda kvilla en fyrirvari er á síðunni um að engum lækningum sé lofað. Meira »

Hálka og hálkublettir víða

08:08 Það er hálka og snjóþekja á Suðurlandi en hálkublettir og hálka á Suðvesturlandi. Flughált er undir Eyjafjöllum og að Vík. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Vegagerðinni. Meira »

Brutust inn og stálu skartgripum

09:26 Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu bárust tvær tilkynningar um innbrot og þjófnað í Vogahverfi í Reykjavík í gær. Í báðum tilvikum var gluggi spenntur upp, farið inn í húsin og skartgripum stolið. Meira »

Flestir gæsastofnar í góðum vexti

08:47 Gæsastofnum sem verpa hér eða hafa hér viðkomu reiddi yfirleitt þokkalega af á árinu. Heiðagæsastofninn setti nýtt stærðarmet í fyrra og taldist vera um 372.000 fuglar. Meira »

Gasmengun færist frá suðri til norðurs

07:49 Búist er við gasmengun vegna eldgossins í Holuhrauni víða á Suðausturlandi fyrripart dags, en einkum á Norðurlandi síðdegis á svæðinu frá Skagafirði austur á Tjörnes. Meira »
Töskuvigt digital
Lítil og nett en öflug digital vigt fyrir ferðatöskur, mælir allt að 40 kg. Fer...
FORNBÓKABÚÐIN BÓKIN KLAPPARSTÍG
MIKIÐ ÚRVAL BÓKA Í FORNBÓKABÚÐINNI KLAPPARSTÍG 25-27. VORUM AÐ TAKA INN MIK...
TOYOTA PRIUS SOL HYBRID 5/2012
Toyota Prius Sol Hybrid 5/2012 ekinn aðeins 19 þús.km. Sj...
Vantar gæslu fyrir kisu/kisann?
www.kattholt.is rekur hótel fyrir kisu/kisann. Förum áhyggjulaus í fríið. Sty...
 
Aðventusamkoma
Félagsstarf
Háaleitisbraut 58â€"60 Aðvent...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Fastir liðir eru eins ...
Hagvangur
Ferðaþjónusta
Hlutverk Íslandsstofu er að efla ímynd o...
Bílstjórar
Akstur
Bílstjórar Vanir bí...