Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

19 flugfélög til 73 áfangastaða

14:15 Gert er ráð fyrir 16% aukningu á umferð farþega um Keflavíkurflugvöll í ár frá því í fyrra, en talið er að heildarfjöldi farþeganna muni nema 4,5 milljónum. Alls munu 19 flugfélög halda uppi ferðum til 73 áfangastaða frá Keflavíkurflugvelli um háannatímann. Meira »

Hvatinn til fræðslu

13:20 Tvær ungar vísindakonur eyða nú mestum hluta frítíma síns í að halda úti nýrri vefsíðu sem sérhæfir sig í vísindafréttum. Síðan heitir Hvatinn en að sögn Önnu Veroniku Bjarkadóttir er tilgangurinn að gera vísindin, sem almennt sé lítið fjallað um á Íslandi, aðgengilegri fyrir almenning. Meira »

BBC fjallar ítarlega um bjórbannið

12:46 Fréttastofa breska ríkisútvarpsins birtir í dag ítarlega umfjöllun um bjórbannið á Íslandi sem var við lýði frá árinu 1915 til ársins 1989. Farið er yfir ástæður bannsins auk þess sem meðal annars er tekið viðtal við Stefán Pálsson sagnfræðing og bjóráhugamann. Meira »

Fjöldi lítilla skjálfta

12:22 Frá því um hádegi í gær hafa mælst rúmlega 20 jarðskjálftar í Bárðarbungu. Stærsti skjálftinn mældist 1,9 að stærð kl. 10:19 í morgun. Í kvikuganginum mældust rúmlega 30 skjálftar. Meira »

Líkti bæjarstjórn við hjónaband

12:02 Gunnar Einarsson, bæjarstjóri í Garðabæ var gestur Sigurjóns M. Egilssonar í útvarpsþættinum Sprengisandi í morgun. Ræddi hann meðal annars um ásakanir Maríu Grétarsdóttur, fulltrúa M-lista Fólksins í bænum sem sagði hann boða valdníðslu í Garðabæ með því að leyfa ekki áheyrnarfulltrúa í nefndum. Gunnar sagði að erfitt væri að vinna með fólki sem sæi spillingu í hverju horni og skorti vilja til samstarfs. Meira »

Heimsmeistarinn heimsækir Ísland

11:54 Heimsmeistarinn í skák, hinn norski Magnus Carlsen, verður heiðursgestur Reykjavíkurskákmótsins í ár. Mun hann dvelja á landinu 13.-16. mars í boði mótshaldara en nákvæm dagskrá heimsmeistarans á meðan dvölinni stendur hefur enn ekki verið gefin upp. Meira »

„Verðum að girða okkur í brók“

11:02 „Við verðum að fara að girða okkur í brók og framleiða meira,“ segir Sindri Sigurgeirsson, formaður bændasamtakanna. Sindri var viðmælandi Sigurjóns M. Egilssonar í útvarpsþættinum Sprengisandi á Bylgjunni í morgun og ræddu þeir meðal annars skort á mjólk og nautakjöti. Meira »

Milljónir eftir sjö ára þolinmæði

11:17 Einn Íslendingur var með 13 rétta á enska getraunaseðlinum í gær og verður rúmum 4 milljónum króna ríkari fyrir vikið. Hann hefur alltaf tippað eins og notað sama seðilinn í hverri viku undanfarin 7 ár. Segja má að þolinmæðin hafi loks skilað sér því nú uppsker hann þennan stóra vinning. Meira »

Ekki við hæfi að mála nakta karla

10:30 Þegar fyrstu íslensku konurnar fóru út til Kaupmannahafnar í myndlistarnám var þar sérstök deild sem konur þurftu að vera í, þá þótti ekki við hæfi að þær fengju að mála lifandi módel eins og sést á verkum Kristínar Vídalín sem sýnd eru á sýningu á verkum fyrstu myndlistarkonum þjóðarinnar. Meira »

Opin skíðasvæði í dag

10:07 Gott skíðafæri er víða um landið í dag og geta margir landsmenn notið þess að bruna niður brekkur skíðasvæðanna. Á skíðasvæðinu í Oddsskarði verður opið í dag frá klukkan 10 til 16. Þar er vestanátt, þrír metrar á sekúndu og sjö stiga frost, léttskýjað. Meira »

Tvær líkamsárásir í höfuðborginni

07:26 Tvær líkamsárásir voru tilkynntar til lögreglu í nótt, önnur Smárabarði þar sem maður var handtekinn um tvö leytið. Gistir hann fangageymslu þar til skýrsla verður tekin af honum. Hin líkamsárásin átti sér stað skömmu fyrir tvö en þar hlaut karlmaður minniháttar meiðsl eftir að hafa verið kýldur í andlitið. Gerandi er ókunnugur og málið í rannsókn. Meira »

Jeppi brann á Blönduósi

Í gær, 22:10 Á tíunda tímanum í kvöld kviknaði í jeppa sem stóð við blokkina að Hnjúkabyggð 27 á Blönduósi. Engin slys urðu á fólki.   Meira »

Líkur á fleiri gosum í kjölfarið

Í gær, 20:50 Miklar líkur eru á því að gos verði undir jökli og í kjölfarið megi vænta öskufalls og flóða, að sögn Kristínar Jónsdóttur, fagstjóra jarðvár á Veðurstofu Íslands. Bendir hún á að lega eldstöðvarinnar og saga gosstöðvarinnar gefi þetta til kynna. Meira »

Krónan klædd í gallabuxur

Í gær, 20:47 Heimildarmyndin Íslenska krónan verður frumsýnd í Bíói Paradís 7. mars næstkomandi. Leikstjóri er Garðar Stefánsson hagfræðingur en hann skrifaði einnig handritið ásamt Atla Bollasyni bókmenntafræðingi. Meira »

„Ég fann að þetta hafði áhrif“

Í gær, 20:00 Flestum finnst gott að fá hrós og að hrósa. Þrátt fyrir það eru Íslendingar að mati margra ekki nógu duglegir að hrósa og segja sumir að það sé einfaldlega ekki hluti af þjóðarsálinni. Á morgun verður alþjóðlegi hrósdagurinn haldinn hátíðlegur og eru landsmenn hvattir til þess að nýta tækifærið til að hrósa. Meira »

Las gamankvæði eftir ömmu sína

Í gær, 20:47 Af tilefni Rótarídagsins var komið saman til kaffisamsætis á Fjórðungssjúkrahúsinu á Norðfirði í dag. Rótarífélagar á staðnum skemmtu vistmönnum á hjúkrunardeild og Breiðabliki íbúðum aldraðra með harmonikuspili, söng og gamanmálum. Meira »

Gasið gæti leynst í lægðum

Í gær, 20:20 „Það þekkist erlendis að eftir að gosi lýkur þá eykst hlutfall koltvísýrings og kolmónoxíðs í gasstreyminu. Þær gastegundir eru þyngri en súrefni og falla því til jarðar og geta myndað nokkurs konar polla í lægðum í umhverfinu.“ Meira »

Bjargaði unnustunni frá drukknun

Í gær, 18:48 Litlu mátti muna fyrr í dag þegar maður bjargaði konu sinni frá drukknun í sjónum við Djúpalónssand á Snæfellsnesi. Starfar maðurinn sem strandvörður á Spáni og var því betur undirbúinn en flestir til að bjarga unnustu sinni. Merkingar á sandinum eru sagðar ófullnægjandi. Meira »
KTM 1050 Adventure ABS árg. 2015 tilboð
Nýtt og spennandi 2 cyl hjól í Adventure línunni. ABS bremsur, spólvörn, 6 gíra....
Viftur - viftur.is
Úrval af viftum af öllum stærðum og gerðum. Eitt mesta úrval landsins af viftum ...
Kæliklefar - Frystiklefar - Íshúsið ehf
Kæli- eða frystiklefar sem eru auðveldir í uppsetningu. Einnig lausfrystar. Úrva...
HARMONIKKUHURÐIR - NÝJAR GERÐIR
Margar nýjar gerðir til afgreiðslu. Mex byggingavörur - Lynghálsi 3 - S. 567 130...
 
7 eignir
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Bata til sölu
Til sölu
Skólager til sölu Erum með 1400 skóp...
Augnlæknar reykjavíkur: móttökuritari
Önnur störf
Móttökuritari Óskum eftir móttökuritara ...