Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Lögregla boðar til blaðamannafundar

15:41 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur boðað til blaðamannafundar, vegna rannsóknar hennar á hvarfi Birnu Brjánsdóttur, klukkan fimm í dag. Meira »

Ný vísbending í máli Birnu

15:38 Nýjar vísbendingar í hvarfi Birnu Brjánsdóttur hafa orðið til þess að björgunarsveitir verða kallaðar aftur til miðstöðvar til að endurskipuleggja leitina. Þetta staðfesti upplýsingafulltrúi Landsbjargar Þorsteinn G. Gunnarsson í samtali við mbl.is. Meira »

Einstakt að sjá samtakamáttinn

14:27 Sigurður Ólafur Sigurðsson, ljósmyndari Slysavarnafélagsins Landsbjargar, deildi hjartnæmri færslu á Facebook-síðu sinni í gærkvöldi. Sigurður hefur gegnt ýmsum hlutverkum sem sjálfboðaliði í aðgerðum björgunarsveita í gegnum tíðina, bæði sem leitarmaður og leitarstjórnandi. Meira »

Gríðarleg hálka á Suðurnesjum

13:23 Gríðarleg hálka er á Suðurnesjum en í morgun hafa fimm umferðaróhöpp verið tilkynnt til lögreglunnar á Suðurnesjum. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni er mikið um að bílar séu að renna út af vegum og á umferðarmerki en engin slys hafa orðið á fólki. Meira »

Ofurölvi og ósjálfbjarga

12:07 Lögreglan var kölluð að bar í miðborginni á sjötta tímanum í morgun vegna ofurölvi og ósjálfbjarga karlmanns fyrir utan barinn. Hávær samkvæmi héldu vöku fyrir nágrönnum annars staðar á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Aðgerðastjórnendur af öllu landinu

11:48 Þorsteinn G. Gunnarsson, upplýsingafulltrúi Slysavarnafélagsins Landsbjargar, segir svæðið sem leitað er á í dag víðfeðmt eða nánast allt suðvesturhorn landsins. Í gærkvöldi og í nótt bættust aðgerðastjórnendur við af nánast öllu landinu til að létta álagi af fólki og tryggja nægilega yfirsýn. Meira »

Þyrlan leitar á Reykjanesskaga

10:56 Þyrla Landhelgisgæslunnar, TF-LIF, er farin til leitar að Birnu Brjánsdóttur. Hún fór í loftið klukkan 10:40. Gert er ráð fyrir að þyrlan leiti víðs vegar á Reykjanesskaga, samkvæmt upplýsingum frá Landhelgisgæslunni. Meira »

Staðfest að Birna var í bílnum

11:45 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur fengið það staðfest að lífsýni sem fannst í rauðri Kia Rio-bifreið, sem tvímenningarnir sem sitja í gæsluvarðhaldi höfðu á leigu, er úr Birnu Brjánsdóttur sem leitað hefur verið að frá því um síðustu helgi. Það er því staðfest að Birna var í bifreiðinni. Meira »

Dagurinn leggst vel í björgunarsveitarmenn

10:46 Dagurinn og leitin í dag leggst vel í félagana Axel Erni Viðarsson og Sæmund Elíasson. Þeir eru báðir í Björgunarsveitinni Súlum á Akureyri og komu því að norðan á föstudagskvöld til þess að taka þátt í leitinni að Birnu Brjánsdóttur. Meira »

„Ég er nánast klökkur að standa hér“

10:06 „Markmið dagsins er að leita um hundrað metra út frá veginum,“ sagði Ingólfur Haraldsson sem er í svæðisstjórn björgunarsveita á höfuðborgarsvæðinu á skipulagsfundi björgunarsveitanna í morgun. Ásgeir Þór Ásgeirsson yfirlögregluþjónn var staddur á fundinum þar sem hann þakkaði björgurnarsveitarmönnum fyrir gjöfult framlag sitt í leitinni. Meira »

Einn látinn laus úr gæsluvarðhaldi

09:57 Vonir eru um að eitthvað geti skýrst varðandi ferðir rauða Kia Rio-bílsins laugardagsmorguninn 14. janúar, daginn sem Birna Brjánsdóttir hvarf. Enn vantar upplýsingar um ferðir bifreiðarinnar á milli 7 og 11. Tveir skipverjar eru enn í gæsluvarðhaldi en sá þriðji hefur verið látinn laus. Meira »

Opið í Bláfjöllum

09:17 Skíðasvæðið í Bláfjöllum verður opið frá klukkan 10 til 17 í dag en um er að ræða Kónginn og barnasvæðið. Lítill snjór er á svæðinu. Meira »

Hálka um allt land

08:51 Hálka eða hálkublettir eru nokkuð víða á Suður- og Vesturlandi, einkum á fjallvegum og inn til landsins.  Meira »

Líkamsárás á þorrablóti

07:17 Lögreglan handtók mann á þorrablóti í Mosfellsbæ um þrjúleytið í nótt en maðurinn er grunaður um líkamsárás á blótinu. Hann er vistaður í fangageymslu lögreglunnar vegna rannsóknar málsins. Meira »

Stormi spáð í nótt

06:55 Víða hæglætisveður í dag en vaxandi suðaustanátt þegar líður á daginn suðvestan til á landinu. Suðaustanhvassviðri og jafnvel stormur, einkum á hálendinu í nótt og fram eftir morgundegi. Meira »

Engar nýjar upplýsingar um hvarfið

08:33 Leit er að hefjast að Birnu Brjánsdóttur en leitarsvæðið er enn sem fyrr nágrenni höfuðborgarsvæðisins. Leitin í gær skilaði engum árangri og engar nýjar vísbendingar hafa komið fram sem geta veitt aðstoð við leitina, að sögn Ásgeirs Þórs Ásgeirssonar yfirlögregluþjóns. Meira »

Dópaður og vopnaður undir stýri

07:14 Fjölmargir ökumenn voru teknir annaðhvort ölvaðir eða undir áhrifum vímuefna undir stýri bifreiða í gærkvöldi og nótt á höfuðborgarsvæðinu. Einn þeirra var með barefli, hníf og hnúajárn á sér auk þess að vera ekki með ökuréttindi og undir áhrifum fíkniefna. Meira »

Söngelsk lögga gerir allt vitlaust

06:49 Lögreglumaður á Norðausturlandi hristi heldur betur upp í starfssystkinum sínum nýverið þegar hann hóf upp raust sína. Eitthvað voru sönghæfileikarnir á reiki því vinnufélagarnir töldu að um árás væri að ræða. Meira »
Laugarnesvegur 87, 3ja herb. á 6./efstu
Íbúð á 6. og efstu hæð í íbúðablokk byggð 2002-2003, sjá afstöðu á mynd. Gólf er...
JEMA Flottar lyftur i bílskúrinn og víðar.
Eigum nokkrar af þessum 1 metra lyftum 2,8 tonna, sama verð 235.000+vsk , meðfæ...
Sumarhús
Get boðið hágæðaefni úr finnskri furu (límtré) í vönduð sumarhús. Allt efni til...
Trúlofunar og giftingarhringar frá Ernu
Dömuhringurinn á myndinni er með íolít eðalsteini sem numinn var á Indlandi. Íol...
 
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Aðalfundur Stangaveiðiféla...
Hádegisfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Opinn fundur vegna skipulagstillögu
Fundir - mannfagnaðir
Opinn fundur vegna skipulagstillögu ...