Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Ríkisstjórnin hefur fallið á þessu prófi

22:40 Páll Valur Björnsson, þingmaður Bjartrar framtíðar, lagði áherslu á réttindi barna og ungmenna, sérstaklega þeirra sem standa höllum fæti, við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Meira »

Ekki sanngjarnt að fólk eigi varla fyrir mat

22:25 „Kosningarnar í næsta mánuði snúast fyrst og fremst um velferð, í víðasta skilningi þess orð. Og þær snúast um heimili landsins,“ sagði Karl Garðarsson, þingmaður Framsóknarflokksins, við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Meira »

Eldhúsdagsumræður á Twitter

22:10 Landsmenn fylgdust með eldhúsdagsumræðum á Alþingi á twitter. Tístendur lögðu mikið upp úr því að koma léttum bröndurum að, eins og sjá má hér að neðan. Meira »

Nauðsynlegt að brjóta bankana upp

22:10 „Það þarf að laga bankakerfið að þörfum almennings, því tækifærið til að gera það verður farið eftir að ríkið selur hluta í bönkunum,“ sagði Árni Páll Árnason, þingmaður Samfylkingarinnar, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum á Alþingi nú í kvöld. Sagði hann að nauðsynlegt væri að brjóta bankana upp og raða bútunum upp á nýtt. Meira »

Bruðluðu með skattfé almennings

21:48 Með skuldaniðurfellingunni var bruðlað með skattfé almennings til þess að greiða niður sum verðtryggð lán á Íslandi. Ekki námslán hinna ungu, heldur aðeins íbúðalán þeirra sem þegar höfðu komið sér þaki yfir höfuðið. Þetta sagði Björt Ólafsdóttir, þingmaður Bjartrar framtíðar, í eldhúsdagsumræðum. Meira »

„Fólk er búið að fá nóg“

21:36 Ásta Guðrún Helgadóttir, þingmaður Pírata, vildi rifja það upp með landsmönnum hvers vegna gengið væri til kosninga í næsta mánuði á eldhúsdagsumræðum í kvöld. Meira »

Vilja besta heilbrigðiskerfi í heimi

21:20 „Öllum er ljóst að efla þarf heilbrigðiskerfið og núverandi ríkisstjórn hefur í samningum við lækna lofað bót og betrun. Við þetta loforð hefur hún ekki staðið,“ sagði Sigríður Ingibjörg Ingadóttir í eldhúsdagsumræðum á Alþingi rétt í þessu. Meira »

Kosningarnar snúast um framtíðina

21:28 „Nú hefur orðið viðsnúningur í rekstri ríkissjóðs. Árangur íslands hefur farið fram úr björtustu vonum. Örfá ár eru síðan við vorum á bjargbrúninni en nú er staðan önnur,“ sagði Ólöf Nordal innanríkisráðherra við eldhúsdagsumræður í kvöld. Meira »

Óásættanlegt hve margir lifa við fátækt

20:58 Birgitta Jónsdóttir, kafteinn Pírata, talaði um að við lifðum á tímum gríðarlegra hraðra umbreytinga við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Spillingin flæddi upp á yfirborðið í algerri síbylju og það sem fólk reiddist yfir í dag væri orðið að gamalli tuggu eftir viku. Meira »

„Svona rugl er ekki í boði“

20:32 „Það að íslenskt samfélag hafi verið á hvolfi og pólitíkin lömuð svo mánuðum skiptir út af vandræðum einstakra ráðherra og innanflokksátaka í stjórnarflokkunum nær náttúrulega engri átt,“ sagði Óttarr Proppé, þingmaður og formaður Bjartrar framtíðar, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum. Meira »

Reynslumikill bílstjóri lykilatriði

20:28 Lilju Alfreðsdóttur utanríkisráðherra var tíðrætt um bætt samfélag við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Markmið flestra mála sem rædd væru í sal Alþingis væri að bæta samfélagið á Íslandi. Meira »

„Þetta gætu verið börnin okkar“

20:15 „Við getum hjálpað fleirum en við gerum núna og við eigum að hjálpa fleirum en við gerum núna,“ sagði Katrín Jakobsdóttir, þingmaður og formaður Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum á Alþingi nú í kvöld. Gerði hún málefni flóttafólks að sérstöku umræðuefni. Meira »

Afar mörgu verið komið til leiðar

20:13 „Það er eðlilegt að við komum saman og ræðum árangur þingstarfa og veltum fyrir okkur helstu baráttumálum. Á þessu kjörtímabili hefur afar mörgu verið komið til leiðar,“ sagði Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, við eldhúsdagsumræður á Alþingi í kvöld. Meira »

Vopnað rán í Kópavogi

19:45 Síðdegis í dag var framið vopnað rán í Bílaapótekinu við Hæðasmára í Kópavogi. Maður sem huldi andlit sitt kom þar inn vopnaður hníf og ógnaði starfsfólki. Þetta staðfestir Gunnar Hilmarsson, aðalvarðstjóri í Kópavogi. Meira »

Framboð Andra kostaði 15 milljónir

18:17 Forsetaframboð Andra Snæs Magnasonar kostaði rétt tæpar 15 milljónir króna. Þetta kemur fram í uppgjöri sem Andri sendi mbl.is vegna þátttöku hans í kjöri til forseta Íslands í júní. Meira »

„Þjóðin þolir ekki lengri bið“

19:54 „Panamaskjölin, hrunið og öll sérhagsmunagæslan sem viðgengist hefur, gerir það að verkum að þjóðin þolir ekki lengri bið eftir réttlæti og sanngirni,“ sagði Oddný G. Harðardóttir, þingmaður og formaður Samfylkingarinnar, í ræðu sinni í eldhúsdagsumræðum á Alþingi rétt í þessu. Meira »

Eldhúsdagsumræður að hefjast

19:31 Almennar stjórnmálaumræður sem oftast kallast eldhúsdagsumræður á Alþingi hefjast núna klukkan 19:40 og standa fram eftir kvöldi. Umræðurnar skiptast í þrjár umferðir og hefur hver þingflokkur 10 mínútur í fyrstu umferð en svo 6 mínútur í annarri og þriðju umferð. Meira »

„Ekki beint geðslegt“

18:14 „Maður vonar að þetta sé tilfallandi og verði fljótt að ganga yfir. Manni finnst þetta ekki beint geðslegt,“ segir Guðrún Guðný Elíasdóttir Long, íbúi í Súðavík, en tilkynnt var um það í morgun að saurgerlar hefðu fundist í neysluvatni í bænum. Meira »
Volvo XC 70 D4 2014 Momentum
ekinn 67 þús Diesel leður Hiti í sætum Sjálfskiptum Filmur Viðastýri Áset...
215/75X16
Til sölu 4st Contenental dekk notuð 215/75x16 undan Ford Transit húsbíl sterk ...
PL úrin uppí 70% afsláttur í nokkra daga
Vönduð armbandsúr á ótrúlegu verði eða frá 5.000,- Pierre Lannier Paris, frönsk ...
Tilboð Hyundai I30 árgerð 2010 kr. 999.000
Hyundai á útsöluverði kr 1.100.000 Undirtegund I30 Ár 2010 Akstur 129.000 ...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, fél...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Fundarboð
Fundir - mannfagnaðir
Kjördæmisráð Sjálfstæðisflokksins ...