Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Kalt að búa í áætlunum

11:12 Verið er að byggja 1500 íbúðir í Reykjavík og 3500 til viðbótar eru komnar í deiliskipulag, segir Hjálmar Sveinsson formaður umhverfis- og skipulagssviðs Reykjavíkurborgar. Halldór Halldórsson, oddviti Sjálfstæðismanna, segir að það sé kalt að gista í áætlunum og það vanti einfaldlega íbúðir núna. Meira »

Rætt um vegtolla

10:52 Jón Gunnarsson, samgöngu- og sveitarstjórnaráðherra, fjallaði um mögulega skattlagningu á umferð inn á höfuðborgarsvæðið í þættinum Sprengisandi við litla hrifningu Loga Einarssonar og Katrínar Jakobsdóttur, formanna Samfylkingar og VG. Meira »

Ósáttir vilja til Íslands

10:50 Ísland er vinsælasti áfangastaður þeirra sem vilja flytja vegna samfélagsviðhorfs eða stjórnmálaskoðana. Eftir kosningaúrslit síðustu missera, sér í lagi í Bretlandi og Bandaríkjunum, íhuga fleiri að flytja sig um set. Meira »

Lagði íbúð í rúst

10:30 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók tvo menn vegna kvartana sem bárust um hávaða í fjölbýlishúsum í nótt. Í öðru tilvikinu hafði maðurinn lagt leiguíbúð, sem hann var gestkomandi í, gjörsamlega í rúst. Meira »

Reyndi að stinga af á hlaupum

10:18 Átta ökumenn voru handteknir grunaðir um ölvunar- og/eða fíkniefnaakstur á höfuðborgarsvæðinu í nótt Öllum var sleppt að loknum sýnatökum nema einum. Sá reyndi að stinga lögreglu af og ók meðal annars á lögreglubíl með þeim afleiðingum að lögreglumaður slasaðist. Meira »

Ausandi rigning í Bláfjöllum

09:36 Ausandi rigning er í Bláfjöllum og ljóst að skíðasvæðið þar verður ekki opnað á næstunni. Hægt er að skíða í Tindastól og Hlíðarfjalli. Meira »

Snjór á Holtavörðuheiði

08:17 Vegir eru að mestu greiðfærir á Suður- og Vesturlandi. Þoka er á Hellisheiði. Snjóþekja er á Holtavörðuheiði. Á Vestfjörðum er snjóþekja eða hálka, þæfingur er á Steingrímsfjarðarheiði. Meira »

Kári er fundinn

09:03 Kári Siggeirsson sem lýst var eftir á föstudag er fundinn, samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Þungbúið áfram og líkur á þokulofti

06:49 Útlit er fyrir fremur hæga suðlæga eða breytilega átt í dag. Rigning eða súld á sunnanverðu landinu og hiti 3 til 7 stig. Slydda eða snjókoma norðan til og hiti nálægt frostmarki. Úrkomuminna á landinu síðdegis, en þungbúið áfram og líkur á þokulofti. Meira »

Yfirfullir fangaklefar

06:43 Mikið annríki var hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í nótt og þegar allir fangaklefar á lögreglustöðinni á Hverfisgötu voru orðnir fullir varð að opna fyrir fangageymslur í Hafnarfirði. Meira »

Umræðan er alltaf fyrsta skrefið

Í gær, 22:58 Í bókinni Forystuþjóð ræða Edda Hermannsdóttir og Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir við fólk úr ýmsum áttum og á ýmsum aldri til að draga upp mynd af stöðu jafnréttismála á Íslandi í dag. Meira »

Varst þú vitni að líkamsárás?

Í gær, 22:57 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu leitar enn eftir vitnum að líkamsárás sem átti sér stað á Bíldshöfða í Reykjavík föstudaginn 10. febrúar kl. 16:31. Meira »

Ánægjulegt símtal í vændum

Í gær, 21:22 Einn var með allar lottótölur kvöldsins réttar og er það áskrifandi sem á þann miða þannig að hann fær ánægjulegt símtal fljótlega. Samkvæmt upplýsingum frá Íslenskri getspá mun hann eiga von á rúmlega 24,8 milljónum inn á reikninginn sinn innan tíðar. Meira »

Leiðrétting á leiðréttingu

Í gær, 20:13 Anna Guðlaug Nielsen, sérfræðingur viðskiptaþróunar og greiningar hjá 365 miðlum, skrifar leiðréttingu á leiðréttingu við grein forstjóra einkamiðla á Vísi, en þar leggur hún fram dæmi sem sýni að RÚV fari með fleipur í leiðréttingu sinni. Meira »

Hulunni svipt af herra Darcy

Í gær, 18:30 Sagnfræðingar í Bretlandi hafa dregið upp allt aðra mynd af herra Darcy í bókinni Hroki og hleypidómar eftir Jane Austen en þær sem birst hafa í sjónvarpsþáttum og kvikmyndum áratugum saman. Meira »

Betra að skrifa undir en fá á sig lög

Í gær, 20:45 „Við náðum góðu spjalli en ég var með 150 manna fund,“ segir Kon­ráð Þor­steinn Al­freðsson, vara­formaður Sjó­manna­sam­bands Íslands, í samtali við mbl.is. Hann kynnti kjarasamning sjómanna á fundi hjá Sjómannafélagi Eyjafjarðar í Hofi nú síðdegis. Meira »

Við erum hætt að bíða

Í gær, 20:00 Birtu Björnsdóttur og Jón Pál Halldórsson hafði dreymt um að breyta lífi sínu og upplifa ævintýri á hverjum degi í stað þess að vera alltaf að bíða etir því að eitthvað gerðist. Meira »

„Þetta er ógeðslega gaman“

Í gær, 17:54 „Það er búið að ganga vonum framar. Húsið er búið að vera stappað og það hefur verið mikið fjör,“ segir Jón Viðar Arnþórsson, bardagakappi og formaður Mjölnis, í samtali við mbl.is. Mjölnir flutti starfsemi sína í dag formlega úr Vesturbænum í nýtt hús­næði í Öskju­hlíðinni. Meira »
Hillusamstæða
Hillusamstæða 28 ára gömul hillusamstæða til sölu, var keypti í Heimilisprýði á...
Hnévagn - Fjórhjólahækja!
Hnévagn með stýri og bremsum til sölu, verð kr. 50.000 Ertu öklabrotinn og flæk...
Bókhaldsþjónusta
Skattframtöl, bókhald, ársreikningar, vsk uppgjör & launauppgjör, stofnun félaga...
 
L edda 6017021419 i
Félagsstarf
? EDDA 6017021419 I Mynd af auglýsin...
Staður og stund
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Eruð ferðamenn aðalvandamálið
Fundir - mannfagnaðir
Félag sjálfstæðismanna í Skóga- o...
Lausafjáruppboð
Nauðungarsala
Uppboð Eftirtalin ökutæki verða boðin ...