Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Ræða málin áfram óformlega

Í gær, 23:13 Viðræður fimm stjórnmálaflokka um myndun mögulegrar ríkisstjórnar eru enn óformlegar. Ekki hefur verið tekin ákvörðun um að hefja formlegar viðræður. Þetta hefur Ríkisútvarpið eftir Birgittu Jónsdóttur, þingmanni Pírata, en flokkur hennar hefur rætt við Vinstrihreyfinguna - grænt framboð, Viðreisn, Bjartra framtíð og Samfylkinguna undanfarna daga. Meira »

Vanhæfur fyrir og eftir hrun

Í gær, 22:44 Markús Sigurbjörnsson, forseti Hæstaréttar, var vanhæfur til þess að dæma í málum sem tengdust Glitni fyrir og eftir bankahrunið vegna eignar sinnar á hlutabréfum í bankanum. Meira »

Hrafn GK skammt frá Siglufirði

Í gær, 22:22 „Við förum bara að detta inn í fjörðinn fljótlega,“ segir Róbert Gils Róbertsson, skipstjóri á Hrafni GK en skipið, sem gert er út af útgerðarfélaginu Þorbirni í Grindavík, fékk veiðafæri í skrúfuna í morgun þegar það var statt norðaustur af Grímsey. Meira »

Sótti sjúkling við erfið skilyrði

Í gær, 22:00 Stjórnstöð Landhelgisgæslunnar barst skömmu eftir klukkan 18:00 beiðni um aðstoð björgunarþyrlu vegna sjúklings í Vestmannaeyjum sem koma þurfti til Reykjavíkur. Sjúkraflugvél hafði þá reynt að komast til Vestmannaeyja en þurft frá að hverfa vegna veðurs. Meira »

Litla lundapysjan heillar

Í gær, 21:30 „Það er svo mikið við þessa sögu sem segir að hún hafi alltaf átt að koma út,“ segir Örn Hilmisson.  Meira »

Besta útgáfan af strákum

Í gær, 21:20 Hvernig geta strákar eflt sjálfa sig og náð betri árangri í því sem þeir taka sér fyrir hendur? Í sjálfstyrkingarbókinni Öflugir strákar - Árangur er engin tilviljun bendir Bjarni Fritzson strákum á ýmsar leiðir til að styrkja sjálfsmynd sína, verða óstöðvandi, lifa í núinu, taka frumkvæði og fara út fyrir kassann. Meira »

„10 árum á eftir hinum“

Í gær, 20:44 „Það væri skrýtið ef við næðum ekki að snúa þessu við,“ segir Arnór Guðmundsson, forstjóri Menntamálastofnunar, spurður út í slakt gengi í PISA-könnun. Hann bendir á góðan árangur grunnskóla í þremur sveitarfélögum sem hafa bætt sig milli ára með lestrarverkefni í samvinnu skóla og sveitarfélaga. Meira »

Hnika ekki frá Dýrafjarðargöngum

Í gær, 21:20 Hvergi verður hnikað frá né frestað fyrirhuguðu útboði á Dýrafjarðargöngum í janúar. Þetta segir í yfirlýsingu frá sameiginlegum fundi þingmanna Norðvesturkjördæmis og Fjórðungssambands Vestfirðinga sem haldinn var í Reykjavík í dag. Meira »

Hugrún hætt að leggjast í híði

Í gær, 20:35 Í gær gekk Hugrún Halldórsdóttir á Esjuna. Á sama tíma í fyrra var hún að moka snjó af tröppum aðalbyggingar Háskóla Íslands með æfingahópnum sínum. Varla er hægt að ímynda sér ólíkari desemberdaga. Meira »

Búa ekki yfir nægri þautseigju

Í gær, 20:07 „Það er alltaf hluti nemenda sem hefur metnað fyrir námi sínu á meðan aðrir hafa ekki metnaðinn og þrautseigjuna sem þarf til að taka þátt í því sem þau hagnast ekki á sjálf,“ segir Valgerður G. Johnsen kennari, spurð út í mögulegar ástæður fyrir slöku gengi íslenskra nemenda í PISA-könnuninni. Meira »

Geislaskreytingar færast í aukana

Í gær, 19:59 Nú keppast landsmenn við að lýsa upp skammdegið með ljósaskreytingum af ýmsu tagi. Á undanförnum árum hefur færst í vöxt að fólk kjósi að lýsa upp hús og heimili með laser-geislum sem komið er fyrir utandyra og beint að veggjum. mbl.is fór á stúfana og kíkti á geislaskreytingar og jólaljós í borginni. Meira »

Mótmæla lokun Laugavegar

Í gær, 19:58 Miðbæjarfélagið, sem er hagsmunafélag atvinnurekenda og eigenda atvinnuhúsnæðis í miðbæ Reykjavíkur, mótmælir harðlega fyrirhuguðum lokunum á neðri hluta Skólavörðustígs og Laugavegar nú á aðventu. Meira »

Slydda og talsverð rigning í kortunum

Í gær, 19:30 Búast má við talsverðri rigningu eða slyddu á Ströndum á morgun samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofunni. Veðurspá næsta sólarhringinn gerir annars ráð fyrir hægri austlægri átt á landinu í kvöld en vaxandi norðaustanátt norðvestan til. Meira »

Dæmdar bætur vegna handtöku

Í gær, 18:51 Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi í dag íslenska ríkið til þess að greiða karlmanni 800 þúsund krónur í miskabætur vegna handtöku í tengslum við rannsókn á meintri vændisstarfssemi. Maðurinn var handtekinn þar sem hann var að afgreiða viðskiptavini veitingastaðar í Reykjavík sem rannsókn lögreglunnar beindist að. Meira »

Sýndi barnabarni sínu kynfærin

Í gær, 17:49 Karlmaður var í dag dæmdur í 60 daga skilorðsbundið fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur fyrir að hafa sært blygðunarsemi fjögurra ára gamals barnabarns síns. Maðurinn leyfði stúlkunni að skoða kynfæri sín undir sæng sem hann hafði yfir sér og notaði til þess vasaljós. Meira »

Þrír fá 32 milljónir króna

Í gær, 19:05 Fyrsti vinningur í Víkingalottóinu gekk út í kvöld en hann skiptist á milli þriggja heppinna lottóspilara. Hver og einn fær rúmar 32 milljónir króna í sinn hlut. Meira »

Tilfinningar fram yfir staðreyndir

Í gær, 18:22 Margt sameiginlegt var með orsökum niðurstöðu Brexit-þjóðaratkvæðagreiðslunnar í Bretlandi og kjörs Donalds Trump sem forseta Bandaríkjanna. Á fundi stjórnmálaskýrenda í Háskóla Íslands kom fram að hvoru tveggja byggði mikið á tilfinningum en minna á grjóthörðum staðreyndum. Meira »

Líkir fjárlagafrumvarpi við hamfarir

Í gær, 17:15 Páll Matthíasson, forstjóri Landspítalans, segir fjárlagafrumvarp fyrir árið 2017 vera gífurleg vonbrigði og í rauninni algjörar hamfarir. Hann segir ljóst að stjórnmálamenn hafi ekki verið að hlusta á umræðuna í samfélaginu um fjárþörf Landspítalans. Meira »
Stofuskápur úr furu til sölu.
Skápur úr furu ,hentar vel í sumarbústaðinn 15 þúsund kr., hæð 200 cm, breidd 7...
Æfingabekkur
Æfingabekkur til sölu. Upplýsingar í síma : 8935005...
Leikjavefurinn Snilld - www.snilld.is
www.snilld.is - Frábært úrval af leikjum á leikjavefnum Snilld. Skelltu þér i...
Infrarauður Saunaklefi -Tilboð 40.000 kr afsláttur eða 299.000 1stk eftir
Tilboð 40.000 kr afsláttur eða 299.000 1stk eftir - 3manna klefi - low EMF- m...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Almennur félagsfundur
Fundir - mannfagnaðir
Félag sjálfstæðismanna í Skóga- ...
Hólsvirkjun
Tilkynningar
Þingeyjarsveit Hólsvirkjun í Fnjóska...
Aðventukaffi ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...