Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Málum fjölgar mikið

07:37 Umboðsmaður Alþingis segir í árlegri skýrslu sinni að aukinn málafjöldi síðustu ár hafi gert það að verkum að embættinu takist ekki að sinna hlutverki sínu með fullnægjandi hætti í samræmi við lög um umboðsmann Alþingis. Meira »

Tólf þúsund vilja aðstoða

07:20 Tólf þúsund hafa lýst sig reiðubúna til að veita aðstoð við að taka á móti flóttamönnum hér á landi. Framtakið hefur vakið athygli erlendra fjölmiðla. Meira »

Kveikt í miðasöluskúr

06:57 Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins var kallað út um þrjú leytið í nótt vegna elds í miðasöluskúr við Valbjarnarvöllinn í Laugardalnum. Meira »

Hækkanir frá 18 til 45%

05:30 „Ég held að það sé alveg ljóst að það mun reyna á forsendur í kjarasamningi okkar,“ segir Gylfi Arnbjörnsson, forseti Alþýðusambandsins (ASÍ). Meira »

Enn mikil óánægja ríkjandi

05:30 Að sögn Katrínar Sigurðardóttur, formanns Félags geislafræðinga, höfðu engar uppsagnir geislafræðinga verið dregnar til baka þegar Morgunblaðið ræddi við hana í gærkvöldi. Meira »

Fáir karlar í „kvennanám“

05:30 Karlar eru 11% nýnema í félagsráðgjöf og 10% í uppeldis- og menntunarfræði í Háskóla Íslands.  Meira »

Nýjar merkingar eftir banaslysið

05:30 Rekstraraðilar við Jökulsárlón hafa komið upp nýjum varúðarskiltum og girt af það svæði sem hjólabátum er jafnan ekið á milli þjónustumiðstöðvar og lónsins sjálfs. Meira »

Geta bætt öðru og þriðja folaldi við

05:30 Hrossabændur geta aukið tekjur sínar af stóðinu verulega með því að láta taka blóð úr fylfullum hryssum.   Meira »

Fráveita komin á áætlun

05:30 Grjótskriður stöðvuðust á snjóflóðavarnagörðunum sem byggðir hafa verið fyrir ofan byggðina í Siglufirði. Hins vegar komst vatn um kverkina þar sem garðar mætast og urðu skemmdir á fáeinum húsum í suðurhluta bæjarins vegna þess. Meira »

BHM stefnir ríkinu fyrir Félagsdómi

05:30 BHM hefur stefnt íslenska ríkinu fyrir Félagsdómi vegna vangoldinna launa ljósmæðra síðan í verkfalli félagsins. Stefnt er að því að taka málið fyrir þann 9. september. Meira »

Andlát: Sæmundur Óskarsson

05:30 Sæmundur Óskarsson, fyrrverandi prófessor við verkfræðideild Háskóla Íslands og rafmagnsverkfræðingur, lést á gjörgæsludeild Landspítalans við Hringbraut 22. ágúst sl., 85 ára að aldri. Meira »

Fagnar frumkvæði Eyglóar

Í gær, 22:31 Stjórn Sambands ungra framsóknarmanna fagnar frumkvæði velferðarráðherra málefnum flóttafólks og lýsir jafnframt yfir ánægju með ákvörðun forsætisráðherra að skipa ráðherranefnd um flóttamannavandann. Þetta kemur fram í ályktun frá félaginu. Meira »

Fjölmargir vilja veita hjálparhönd

Í gær, 21:32 „Kæra Eygló, ég og dóttir mín getum boðið flóttamönnum frá Sýrlandi hlýju, virðingu og vináttu. Við getum að auki gefið notuð föt, húsgögn og húsbúnað sem við þurfum ekki lengur sjálfar á að halda.“ Meira »

Gæti komið á verri tíma

Í gær, 20:07 „Þetta er fyrirtæki hefur tengst 70-80% bæjarbúa beint eða óbeint í gegnum árin. Þetta fyrirtæki hefur starfað nokkuð lengi og þessar fregnir hafa vissulega áhrif á efnahagslífið hérna. Þetta er náttúrulega reiðarslag.“ Meira »

Grunnlífeyrir hækki í 300 þúsund

Í gær, 18:28 Samfylkingin hyggst á komandi þingvetri setja í forgang hækkun grunnlífeyris í 300 þúsund krónur til samræmis við nýgerða kjarasamninga en þingmenn og varaþingmenn flokksins funduðu á Esjustofu við Mógilsá í dag um verkefni komandi vetrar. Meira »

Listaverki stolið úr Hallgrímskirkju

Í gær, 21:23 Hluta af skúlptúr sem var til sýnis í anddyri Hallgrímskirkju var stolið þaðan í hádeginu í dag. Að sögn myndlistarmannsins Helga Þorgils Friðjónssonar er þjófsins nú leitað. Meira »

„Þetta var hrikalega erfitt“

Í gær, 19:15 Þorbergur Ingi Jónsson hafnaði í sextánda sæti í 101 km hlaupi í Frakklandi um helgina. Hann segir að hlaupið hafi verið hrikalega erfitt, aðallega hafi hitinn reynst íslensku hlaupurunum erfiður. Meira »

Pylsur innkallaðar vegna aðskotahluts

Í gær, 18:17 Síld og fiskur ehf. hefur innkallað tvær framleiðslulotur af Bónus vínarpylum með þremur pökkunardagsetningu vegna aðskotahlutar sem fannst í einni pylsunni. Meira »
ALLT MILLI HIMINS OG JARÐAR !!!!!!!!!!
NOTAÐ&N;ÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 á bak við BYKO. Mikið úrval af fallegum...
Íslenski sjávarhættir og Sveitir og jarðir í Múlaþingi 1-5
Hið mikla rit Íslenskir sjávarhættir e. Lúðvík Kristjánsson, bindi I-V er til sö...
NOTAÐ&NÝTT
NOTAÐ&N;ÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 á bak við Byko. Mikið úrval af fallegum...
Vökvapressur gálgar og gírkassatjakkar
Væntanlegt gírkassatjakkar pressur og gálgar. Einnig fáanlegar stærri pressur ra...
 
Heilbrigðisstofnun suðurlands
Önnur störf
Svæfingalæknir Við erum að leita að m...
Ice atvinnuaugl.
Önnur störf
FLUGVIRKJAR ÓSKAST ÍSL EN SK A SI A . I...
Aðalskipulag
Tilboð - útboð
Reykjavíkurborg Umhverfis- og skipulags...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...