Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

222 þúsund óku Héðinsfjarðargöng

18:10 Meðalumferð á dag um Héðinsfjarðargöng mældist 609 bílar á sólarhring árið 2014 og hefur aldrei verið meiri frá því að göngin voru opnuð. Meira »

Sagðist hafa reykt „jónu“ í óðagoti

17:54 Héraðsdómur Reykjavíkur hefur dæmt konu á 25. aldursári í 30 daga fangelsi og svipt hana ökurétti ævilangt. Konan varð uppvís að akstri undir áhrifum kannabisefna og var þetta í fjórða skipti sem það gerist. Meira »

101 ferð til New York

17:43 63% aukning verður á brottförum frá Keflavík til New York frá því í maí í fyrra samkvæmt frétt Túrista. Þá var að jafnaði flogið tvisvar á dag en á sama tíma í ár verða ferðirnar samtals 101. Meira »

Vilja nýtt hótel í Hafnarfjörð

17:29 Rætt var um uppbyggingu nýs hótels í Hafnarfirði á bæjarráðsfundi í morgun. Talið er að nýtt hótel gæti skrifað bænum 1,5 milljarði króna á ári. Meira »

Ferskir straumar á myrkum dögum

17:15 Nútímatónlistarveislan Myrkir músíkdagar á sér stað um þessar mundir í Hörpu en hátíðin hefur verið einn mikilvægasti vettvangur framsækinnar tónlistar á Íslandi frá stofnun hennar. Opnunartónleikar Myrka músíkdaga verða í kvöld þar sem Sinfóníuhljómsveit Íslands flytur íslensk verk undir stjórn Petri Sakari. Mbl.is fékk að kíkja á æfingu verksins Lupus chorea eftir Hilmar Þórðarson sem verður frumflutt í kvöld. Meira »

Fundið að drætti hjá ríkissaksóknara

16:52 Hæstiréttur kvað upp dóma í þremur málum í dag þar sem fundið var að drætti sem rekja mátti til embættis ríkissaksóknara. Í öllum málunum þremur var dómurinn óraskaður, í tveimur voru karlmenn dæmdir í skilorðsbundið fangelsi en í þeim þriðja var sýknað. Meira »

Forseti var á landinu 255 daga í fyrra

16:16 Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, var erlendis 56 heila daga í embættiserindum og 43 daga í einkaerindum í fyrra. Heildarkostnaður ríkissjóðs vegna greiðslna til handhafa forsetavalds vegna þessara ferða nam rúmum tíu milljónum króna. Á árinu 2014 var forseti 255 heila daga á landinu. Meira »

Barber afhenti trúnaðarbréf sitt

16:50 Forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, fundaði í gær með nýjum sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi, Robert C. Barber, sem afhenti trúnaðarbréf sitt á Bessastöðum. Meira »

Dregur þrjá virkjunarkosti til baka

15:38 Orkustofnun hefur ákveðið að draga til baka þrjá virkjunarkosti sem lagðir hafa verið fyrir verkefnisstjórn þriðja áfanga rammaáætlunar. Virkjunarkostirnir sem dregnir hafa verið til baka eru Arnardalsvirkjun, Helmingsvirkjun og Vetrarveita í Hálslóni. Meira »

Borgar sig að fara í harðar aðgerðir

15:33 Mótmælt er harðlega í leiðara Blaðs stéttafélagsins að kveðið sé á um að opna þurfi á „möguleika á fjölbreyttum rekstrarformum“ í heilbrigðiskerfinu í viljayfirlýsingu á milli stjórnvalda og lækna í tengslum við nýgerða kjarasamninga lækna. Meira »

Blönduð byggð á lóð RÚV

15:31 Þrjár samþykktir er snúa að lóð og húsnæði Ríkisútvarpsins við Efstaleiti voru samþykktar í borgarráði í dag. Líkt og mbl.is greindi frá fyrr í dag var samþykktur leigusamningur þar sem Reykjavíkurborg tekur á leigu stóran hluta Útvarpshússins til fimmtán ára en þar stendur til að starfrækja þjónustumiðstöð Laugardals, Háaleitis og Bústaða. Meira »

Hríðarveður á Norðausturlandi fram á kvöld

15:28 Það lægir heldur í kvöld um landið vestanvert, en norðaustan- og austanlands er reiknað með hvössum vindi og jafnvel stormi. Hríðarveður á þeim slóðum fram á kvöld, víða með skafrenningi og takmörkuðu skyggni. Meira »

Höfnuðu Joakim Hemmert

15:09 Mannanafnanefnd hefur kveðið upp úrskurð. Íslenskir ríkisborgarar af karlkyni fá ekki að bera nafnið Joakim Hemmert. Heimilt er hins vegar fyrir konur að bera nöfnin Kala, Sivía og Morgunsól og karla að bera nöfnin Sæbjartur og Viðjar. Meira »

Kjaradeila SGS til sáttasemjara

14:41 Samninganefnd Starfsgreinasambands Íslands veitti í dag samningaráði sambandsins umboð til að vísa kjaradeilu þess við Samtök atvinnulífsins til ríkissáttasemjara. Starfsgreinasambandið fer með umboð 16 aðildarfélaga um allt land og semur fyrir rúmlega 12 þúsund manns á almennum vinnumarkaði. Meira »

RÚV leigir Reykjavíkurborg

13:47 Ríkisútvarpið og Reykjavíkurborg hafa samið um það að Reykjavíkurborg leigi til næstu fimmtán ára allan turn Útvarpshússins við Efstaleiti og hluta af 1. og 2. hæð Útvarpshússins, samtals liðlega 2000 fermetra. Meira »

Sakar ákæruvaldið um að leka gögnum

15:01 „Hvað gerðist þarna í bankanum er algerlega órannsakað. Það var bara ákveðið að fara á eftir mínum umbjóðanda,“ sagði Gísli Hall hrl. í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag þar sem málflutningur fór fram í svokölluðu Sterling-máli. Meira »

Pawel hættir skrifum í Fréttablaðið

14:12 Pistlahöfundurinn vinsæli Pawel Bartoszek hefur ákveðið að taka sér frí frá pistlaskrifum í Fréttablaðið. Pawel lýsir þessu yfir á Facebooksíðu sinni í dag, þar sem hann þakkar góðar viðtöku, en lýsir jafnframt undarlegum samskiptum við lesanda, sem hélt að hann kynni ekki íslensku. Meira »

Svikahrappar herja á landsmenn

13:41 Flestir landsmenn, eða tæplega 73% Íslendinga 18 ára og eldri, hafa lent í því að reynt hafi verið að svíkja fé af þeim eða svindla á einn eða annan hátt. Þetta kemur fram í nýrri könnun Capacent Gallup. Meira »
Til sölu þvottavél og ísskápur með frysti.
Til sölu vel með farin þvottavél 30,000 kr og Ísskápur 15,000kr. Upplýsingar í ...
HÚSGÖGN, HEIMILISTÆKI, SKRAUTMUNIR OG FLEIRA
VERÐ OG UPPLÝSINGAR UM VÖRUR Á HEIMASÍÐUNI. WWW.HUSGOGN.NET Enginn opnunartími....
Varahlutir í PAJERO o.fl. teg.
Eigum notaða varahluti í flesta Mitsubishi bíla svo sem Pajero, Pajero Sport, L2...
Stór bókaskápur með hurðum til sölu
Til sölu stór bókaskápur með lokuðum hurðum, lás á hurðinni, en lykill týndur. H...
 
Vopnafjarðarhreppur: skrifstofustjóri
Stjórnunarstörf
Starf skrifstofustjóra Vopnafjarðarh...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
1 mál
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...