Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Bændur reikna með metuppskeru

05:30 „Þetta er ofsalega flott, ég hef aldrei séð annað eins. Akrarnir eru svo þéttir. Það stefnir í algera metframleiðslu á hvern hektara, ef uppskera næst í haust.“ Meira »

Of margir bílaleigubílar

05:30 „Það er almennt offramboð á bílaleigubílum í dag,“ segir Steingrímur Birgisson, forstjóri Bílaleigu Akureyrar, sem er með um 4.000 bíla í rekstri. Rúmlega 21.500 bílaleigubílar eru skráðir á Íslandi í dag en í upphafi árs 2015 voru þeir um 17.500. Meira »

Safnar hjörtum í náttúrunni

05:30 „Oft finnst mér þau blasa við, hreinlega æpa á mig. Þau geta verið steinar eða mynduð úr blómum, fléttum og skófum, hrími, klaka, leir, mosa, snjó eða í raun hverju sem er. Og þetta getur verið hvar sem er.“ Meira »

Elstu hverfin urðu verst úti

05:30 „Vatnið fer alltaf auðveldustu leið og því getur þrýstingur leitt vatnið upp úr vatnsleiðslukerfinu og getur komið upp um klósettin heima hjá fólki sem býr í gömlu hverfunum.“ Meira »

Hafa ekki efni á eflingunni

05:30 Lögreglumenn á Akranesi og í Borgarnesi skiptast nú á að hafa eftirlit með byggðarlögunum tveimur að næturlagi, í stað sólarhringsvakta á báðum stöðum. Þetta segir Ólafur Guðmundsson, yfirlögregluþjónn hjá lögreglunni á Vesturlandi. Meira »

Stórt skarð höggvið í útgerðina

05:30 Gunnsteinn Ómarsson, bæjarstjóri Ölfuss, segir stórt skarð höggvið í útgerð og fiskvinnslu í Þorlákshöfn eftir kaup HB Granda á aflahlutdeildum í bolfiski af Hafnarnesi VER í bænum. Meira »

Eldsneytislaus vestur af Reykjanesi

Í gær, 23:38 Varðskipið Týr var sent til að aðstoða ástralska skútu sem orðið hafði eldsneytislaus vestur af Reykjanesi nú í kvöld.  Meira »

Engir leysibendar í ár

05:30 Ekki hefur komið upp, það sem af er þessu ári, að leysibendum sé beint að flugvélum Flugfélags Íslands. Slík atvik eru hvimleitt vandamál flugmanna víðs vegar um heim og hefur nokkuð borið á þeim hér á landi síðustu ár. Meira »

Sækir veikan skipverja á Vestfjarðamið

Í gær, 22:28 Þyrla Landhelgisgæslunnar er nú á leið á Vestfjarðamið að sækja veikan skipverja. Það var á níunda tímanum í kvöld að stjórnstöð Landhelgisgæslunnar barst beiðni um þyrlu vegna veiks skipverja um borð í skipi sem statt var á Vestfjarðamiðum. Meira »

Evrópusambandinu hafnað í sjö ár

Í gær, 21:51 Meirihluti hefur verið fyrir því að standa utan Evrópusambandsins í öllum skoðanakönnunum sem gerðar hafa verið hér á landi undanfarin sjö ár. Samkvæmt niðurstöðum nýjustu könnunar MMR eru rúm 69% andvíg inngöngu í sambandið sé aðeins miðað við þá sem taka afstöðu með eða á móti. Meira »

Sjómennskan í blóð borin

Í gær, 21:30 Makrílveiði hefur glæðst mikið að undanförnu og kom Kap VE í land í síðustu viku með 400 tonn eftir skamma dvöl úti á miðunum. Þar var Halldór Alfreðsson, 19 ára peyi úr Vestmannaeyjum, í sínum fyrsta túr sem annar stýrimaður. Fá 19 ára ungmenni eru á sjó, hvað þá með titilinn stýrimaður. Meira »

Brenndi nokkrum kílóum á dansgólfinu

Í gær, 21:21 Mikið líf og fjör var í miðbænum í dag, en hiti fór hátt í 20 gráður sem er með því mesta sem mælst hefur í sumar. Fjölmargir nýttu góða veðrið til að sóla sig og njóta lífsins, en mbl.is fór á stúfana og fangaði stemninguna í bænum. Meira »

Sannkallað kvennaríki á Sprengisandi

Í gær, 20:53 Sjö konur höfðu ráð og völd í hendi sér á Sprengisandi í síðustu viku og segir Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir alþingismaður, sem þar var við hálendisgæslu, menn ekki muna annað eins kvennaríki á miðhálendinu í annan tíma. Meira »

Landvættum fjölgar jafnt og þétt

Í gær, 20:29 Allt stefnir í að Landvættir verði orðnar um 180 talsins í lok þessa árs. Þar er átt við þá sem ljúka fjórum krefjandi íþróttaviðburðum í fjórum mismunandi landshlutum á innan við 12 mánuðum. Meira »

Heimsleikarnir í myndum myndasyrpa

Í gær, 19:17 Heimsleikunum í crossfit lauk síðastliðið sunnudagskvöld með glæsilegum sigri Katrínar Tönju Davíðsdóttur sem hlaut titilinn hraustasta kona heims annað árið í röð. Aðrir íslenskir keppendur stóðu sig einnig vel á mótinu. Sjáið myndir frá lokadeginum. Meira »

Gerðist óvænt brúðkaupsljósmyndari

Í gær, 20:33 Árni Tryggvason, leiðsögumaður og ljósmyndari, birti fallega mynd af brúðhjónum á Facebook-síðunni Bakland ferðaþjónustunnar, í dag. Árni, sem er leiðsögumaður hjá Saga Travel, brá sér um stund í hlutverk brúðkaupsljósmyndara er hann sá verðandi brúðhjón í vanda við Seljalandsfoss. Meira »

Vatnið ekki óþrjótandi auðlind

Í gær, 20:25 „Ég get ekki séð að það sé nokkur möguleiki fyrir okkur að gera svona samning,“ segir Haraldur L. Haraldsson, bæjarstjóri Hafnarfjarðar, um tillögur hollenska fjárfestisins Henris Middeldorps, sem falaðist eftir því að Hafnarfjarðarbær seldi fyrirtæki hans 500 sekúndulítra af neysluvatni. Meira »

Eiðurinn heimsfrumsýndur í Toronto

Í gær, 17:50 Eiðurinn, nýjasta kvikmynd Baltasars Kormáks, verður heimsfrumsýnd á alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Toronto, Toronto International Film Festival. Myndin verður sýnd í flokkinum Special Presentations, en Toronto-hátíðin er haldin dagana 8.-18. september. Meira »
HARMONIKKUHURÐIR SPARA MIKIÐ PLÁSS
Margar gerðir, oftast afgreiddar samdægurs, verð frá kr. 13.900,- Sími 848 3215...
Tjöld,bækur ofl
Til sölu tjöld,2 manna kr 4000,og 4 manna kr 10000. Samanbrjótanlegur ferðasvef...
Tölvuþjónusta
Alhliða tölvuviðgerð, vírushreinsun, vírusvarnir, gagnabjörgun og verðtilboð. F...
Til sölu Leðursófi, 3ja sæta, selst á k
Til sölu Leðursófi, 3ja sæta, selst á kr. 10 þús. Barnarúm, stækkanlegt og mjög ...