Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Rigningu spáð í kvöld

07:06 Eftir nokkra rólega daga er útlit fyrir vaxandi austanátt með rigningu í kvöld. Ganga skilin yfir landið á morgun, þriðjudag og vindur verður norðlægari. Meira »

Slökkvilið sent að Hringhellu

06:58 Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins er að störfum á athafnasvæði málmendurvinnslustöðvarinnar Furu við Hringhellu í Hafnarfirði en þar fór að rjúka úr rusli sem er á svæðinu. Meira »

Jarðskjálftahrina í Kötluöskjunni

05:46 Jarðskjálftahrina hófst í Kötluöskjunni í nótt og hafa tveir jarðskjálftar mælst yfir fjórum stigum, samkvæmt upplýsingum frá jarðvársviði Veðurstofu Íslands. Þessir skjálftar eru þeir stærstu í Mýrdalsjökli frá því nútíma mælingar hófust. Meira »

Kvartað undan hávaða og lágflugi

05:30 Í nýlegri umfjöllun á vefnum Allt um flug kemur fram að tvær til þrjár kvartanir vegna flugs berist að meðaltali á viku til Samgöngustofu. Meira »

Stefnir í metár í sjúkraflugi

05:30 Sjúkraflugferðum fjölgaði um 18% á fyrstu sjö mánuðum ársins miðað við sama tíma í fyrra og hafa aldrei fleiri ferðir verið flognar á þessum mánuðum ársins en nú. Meira »

Engar hömlur á losun örplasts

05:30 Jón Birgir Eiríksson jbe@mbl.is Engar hömlur eru á losun örplasts með skólpi á Íslandi, líkt og í nágrannalöndunum Svíþjóð og Finnlandi. Afleiðingin er sú að Íslendingar losa út mun meira magn plastagna með skólpi. Meira »

Kynlausir klefar verði í öllum laugum

05:30 Stefnt er að því að í öllum sundlaugum Reykjavíkur verði svokallaðir kynlausir klefar, þar sem einstaklingar geti haft klæðaskipti í sérstöku einkarými. Meira »

Mikil umhverfisáhrif af vindorkuveri

05:30 Sá virkjanakostur sem telst hafa víðfeðmust áhrif á umhverfið er vindorkuver í Búrfellslundi.  Meira »

Fjöldi mansalsmála til rannsóknar

05:30 Átta til níu mansalsmál hafa verið til rannsóknar hjá lögreglunni síðasta mánuð. Flest þeirra mála sem koma inn á borð eru, að sögn Snorra Birgissonar, lögreglufulltrúa hjá lögreglunni á höfuðborgarvæðinu, í ferðaþjónustu-, bygginga- eða veitingageiranum. Meira »

Gjaldtaka lögreglu sögð í bága við lög

Í gær, 22:38 Borgaryfirvöld eru ekki krafin um neinn löggæslukostnað af hálfu lögreglunnar vegna Menningarnætur. Hið sama gildir ekki um hátíðir á borð við Þjóðhátíð í Eyjum, Síldarævintýri á Siglufirði, LungA á Seyðisfirði eða Mærudaga á Húsavík. Mikil óánægja ríkir með þetta misræmi lögreglu. Meira »

Ekki miklar áhyggjur af „þristum“

Í gær, 20:59 Nokkrir jarðskjálftar riðu yfir í Bárðarbungu snemmkveldis, sá stærsti þeirra 3,2 að stærð. Rólegt hefur verið yfir eldstöðinni síðan. „Svona einn og einn þristur, við fáum ekki miklar áhyggur af þeim,“ segir Sigurdís Björg Jónasdóttir, náttúruvársérfræðingur hjá Veðurstofu Íslands. Meira »

Makar sessunautar á framboðslista

Í gær, 20:24 Héraðsdómslögmennirnir Lárus Sigurður Lárusson og Sævar Þór Jónsson sitja hlið við hlið á lista Framsóknarflokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður fyrir komandi þingkosningar. Sævar og Lárus eru giftir og eiga saman einn son en báðir gefa þeir kost á sér til setu á Alþingi í fyrsta sinn. Meira »

Þreföldun íbúðafjölda í nýrri Vogabyggð

Í gær, 18:50 Fjölga á íbúðum á aðalskipulagi í Vogabygg í Reykjavík úr 400 í 1.300 samkvæmt nýrri auglýsingu Reykjavíkurborgar. Gert er ráð fyrir að breytingum á húsa- og gatnafyrirkomulagi. Reisa á skóla, göngubrú og nýtt torg og hafa um fjórðung íbúða leigu­íbúðir, stúd­enta- og bú­setu­rétta­r­í­búðir. Meira »

Annasamur sunnudagur lögreglu

Í gær, 17:43 Þrír menn í annarlegu ástandi komu við sögu hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í dag, en um var að ræða þrjú aðskilin tilvik. Meira »

Styrkur vegna bragga nemur 41 milljón

Í gær, 16:47 Kostnaður Reykjavíkurborgar vegna uppbyggingar á bragga í Nauthólsvík, sem er í eigu borgarinnar, og að leigja hann út næstu 10 árin til HR nemur núvirt 41 milljón. Horft er á slíkan kostnað sem styrk til skólans í tengslum við samvinnu borgarinnar og HR um eflingu þekkingarþorps í Vatnsmýri. Meira »

Viðbúnaður vegna neyðarboða frá flugvél

Í gær, 18:47 Mikill viðbúnaður var virkjaður í dag þegar stjórnstöð Landhelgisgæslunnar hóf að berast neyðarboð frá íslenskri flugvél yfir landinu. Samhæfingarstöðin í Skógarhlíð var virkjuð, björgunarsveitir kallaðar út og sömuleiðis áhafnir TF-SYN og TF-SIF. Meira »

Reyndu að lauma sér um borð

Í gær, 17:32 Tveir erlendir menn, sagðir 16 og 17 ára, voru handteknir við Skarfabakka um kl. 12 í dag þar sem þeir voru að reyna að komast um borð í erlent skemmtiferðaskip. Drengirnir voru komnir inn á lokað svæði við skipið og voru að reyna að komast um borð þegar þeir náðust. Meira »

Áfram milt veður næstu daga

Í gær, 16:40 Veðurstofa Íslands spáir hægri norðlægri eða breytilegri átt og dálítilli rigningu austanlands en annars skýjuðu með köflum og stöku skúrum. Vestlægri á morgun og dálítilli vætu norðvestan til en léttir til fyrir austan. Vaxandi austanátt og fer að rigna syðst á landinu annað kvöld. Hiti 6-15 stig, hlýjast syðst en hlýnar fyrir norðan og austan á morgun. Meira »
Heilsárshús til sölu 39fm. Verð aðeins 4.5 milljón
39 fm. 35 fet eða 10,65 metrar að lengd. 12 fet eða 3,65 metrar að breidd. 200...
NP Þjónusta
NP Þjónusta Tek að mér bókhald, endurútreikning og vsk. Hafið samband í síma: 86...
Véla & tækjakerrur til afgreiðslu samdægurs
Einnig bílaflutningakerrur og fjölnotavagnar með innbyggðum sliskjum. Sími 615 ...
 
Skipulagsauglýsingar
Tilkynningar
Borgarbyggð Skipulagsauglýsingar Hót...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar/útskurður m/ leiðb. kl...
Deiliskipulag
Tilkynningar
Stykkishólmsbær Auglýsing um breyting...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...