Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Ísland aftarlega á merinni

20:43 Ísland er í fararbroddi í frjósemislækningum á heimsvísu en situr aftarlega á merinni hvað varðar þátttöku ríkisins í kostnaði við frjósemisaðgerðir. Þetta segir Guðmundur Arason kvensjúkdómalæknir, en hann fer fyrir ráðstefnu norrænna heilbrigðisstarfsmanna sem starfa á sviði frjósemislækninga. Meira »

Ferðamaðurinn „fundinn“ og kominn á Mýrarboltann

20:37 Norbert Hillebrand, þýski ferðamaðurinn sem lögreglan lýsti eftir í gær,m er kominn fram. Hillebrand var í raun aldrei týndur, heldur varð misskilningur milli hans og félaga hans til þess að talið var að hann væri týndur. Meira »

Funda um Tyrkland og Rússland

19:51 Utanríkismálanefnd mun funda á miðvikudag eða fimmtudag í næstu viku til að ræða stöðu mála í Tyrklandi og mögulegar viðskiptaþvinganir Rússa gegn Íslendingum. Meira »

Kaupendur úti áhyggjufullir

19:08 Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi hafa ekki fengið meldingu um að viðskiptaþvinganir af hálfu Rússa séu í farvatninu, en ljóst er að loki rússnesk stjórnvöld fyrir innflutning íslenskra fiskafurða verður skaðinn mikill, bæði fyrir íslenska og rússneska aðila. Meira »

„Skipulagning er lykillinn að öllu“

19:08 Stefanía Katrín Finnsdóttir, sem vann til bronsverðlauna í alþjóðlegri Ólympíukeppni í efnafræði, segir að þakka megi góðri skipulagningu árangurinn. Í samtali við mbl.is segir hún að keppnin hafi þótt óvenju erfið í ár. Meira »

Einkaþota sprakk á bílastæði

19:06 Fjórir létust þegar einkaþota brotlenti á bílauppboði. Atvikið átti sér stað nærri Blackbushe flugvellinum um klukkan þrjú í dag. Flugvélin, sem er af gerðinni Phenom 300, fór eins og jarðýta gegnum bílastæðið. Meira »

Land og synir spiluðu utandagskrár

18:09 Land & Synir spiluðu á 900Grill á utandagskrá Nova og Tuborg í dag. Á morgun stíga a sviðið Tríó Margeirs Ingólfssonar ásamt Unnsteini Manúel & Ásdísi Maríu, Ingó Veðurguð a Vinaminni og margir fleiri. Meira »

Þung umferð út úr bænum

18:58 Mikil umferð hefur verið af höfuðborgarsvæðinu í allan dag, enda mikil ferðahelgi í vændum. Lögregla biður fólk að fara varlega og flýta sér hægt, svo allir komist á leiðarenda. Meira »

Dunkin' Donuts - Myndir myndasyrpa

17:55 Dunkin' Dounuts opnar innan tíðar í miðborg Reykjavíkur. Ljósmyndari mbl.is fékk að skyggnast bak við tjöldin til að sjá hverju landsmenn mega eiga von á á þessum nýjasta matsölustað borgarinnar. Meira »

Par í annarlegu ástandi með stolin skráningarnúmer

17:19 Kortér yfir tólf var lögreglu tilkynnt um par í annarlegu ástandi í kyrrstæðum bíl fyrir utan verslun í hverfi 210. Klukkan kortér í tvö í dag var óskað eftir aðstoð lögreglu vegna karlmanns sem var búinn að koma sér fyrir á tröppum fyrir utan íbúðarhús í hverfi 105. Meira »

Óskar upplýsinga um nauðganir

17:10 Jón Þór Ólafsson, þingmaður Pírata, hefur farið fram á að innanríkisráðherra svari því hversu margar nauðganir hafa verið kærðar frá aldamótum til og með 8. september 2015 þegar Alþingi kemur saman eftir sumarfrí. Þá hefur hann óskað eftir því að upplýsingarnar verði flokkaðar eftir dagsetningu og staðsetningu. Meira »

Mýrarboltanum frestað til sunnudags

17:03 Mótshaldið í Mýrarboltanum á Ísafirði hefur verið frestað til sunnudags vegna veðurs en spáin fyrir morgundaginn er ekki glæsileg fyrir vestan. Bæjarblaðið Bæjarins besta greindi frá þessu nú síðdegis. Meira »

Viðey, Hrísey eða Heimaey?

16:55 Eyjafarar voru hressir á leið í bátsferðir dagsins í Landeyjahöfn. Sumir ætluðu að troða upp í brekkunni, aðrir vildu hitta Páleyju lögreglustjóra og enn aðrir vonuðust til þess að eiga stund með Bubba Morthens. Einstaka gestir höfðu þó engar áætlanir og vissu ekki til hvaða eyju förinni væri heitið Meira »

Enn laust í flug til Eyja

15:24 Flugfélagið Ernir áætlar að fljúga með hátt í 700 farþega til og frá Vestmannaeyjum um helgina. Félagið verður með loftbrú á milli lands og Eyja frá Reykjavík og fer hver að verða síðastur að ná sér í flug um helgina, samkvæmt upplýsingum frá flugfélaginu. Meira »

Þurfa oft að hleypa inn í hollum

15:08 Föstudagurinn fyrir verslunarmannahelgina er meðal stærstu söludaga ársins og ef miðað er við söluna í fyrra munu viðskiptavinir kaupa um 266 þúsund lítra af áfengi í dag. Mesta örtröðin er jafnan milli 16 og 18, en oft hefur komið til þess að hleypa þurfi inn í hollum. Meira »

„Öll mál eru mismunandi“

15:37 „Það hefur engin breyting verið á verklagsreglunum hjá okkur varðandi tilkynningu til fjölmiðla um kynferðisbrot,“ segir Alda Hrönn Jóhannsdóttir aðstoðarlögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu. Hún segir það koma til greina að endurskoða hvernig upplýsingum sé miðlað til fjölmiðla, sé óskað eftir því. Meira »

Allt stopp á Selfossi

15:18 Mjög þung umferð er nú á Suðurlandi og þá einkum innan marka Selfoss. Lögreglumaður á Suðurlandi, sem mbl.is ræddi við, segir ökumenn verða að sýna biðlund. Meira »

Færðu blá ljós á eftir þér?

14:42 Það er ekki bara almenningur á leið á útihátíð eða landsmót sem ekur um á þjóðvegum landsins um þessa helgi - lögreglan er þar einnig og fylgist hún grannt með öllu sem þar fer fram. Meira »
Camp Let tjaldvagn 1991
Mikið endurnýjaður og vel með farinn Camp Let tjaldvagn til sölu. Verð 200.000 ...
07 Caddy life 1,9 dísel til sölu
5 manna með dráttarkrók og þakbogum ekin 156.000 km, bíll í góðu standi uppl. ...
BOKIN.IS 12 500 BÆKUR TIL SÖLU BOKIN.IS BOKIN.IS
BOKIN.IS Þú innskráir þig og byrjar að versla bækur BOKIN.IS RÚML...
Til sölu fallegur Audi A4
Audi A4 árgerð 2000, ekinn 218.000 km, nýskoðaður, hefur alltaf fengið gott viðh...
 
Bókari óskast
Skrifstofustörf
Bókari óskast Ósku...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Starfsmenn til noregs
Iðnaðarmenn
Starfsmenn til Noregs Suðurverk ...
Samkoma
Félagsstarf
Háaleitisbraut 58â€"60 Samkoma ...