Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Hvassast á Norðvesturlandi

Í gær, 22:58 Veðurstofa Íslands gerir ráð fyrir sunnan og suðaustan átt næsta sólarhringinn, 13-18 metrum á sekúndu vestantil. Þurrt á norðaustanverðu landinu en annars súld eða rigning. Meira »

Víkingur hljóp í skarðið

Í gær, 22:51 Breiðafjarðarferjan Baldur, sem séð hefur um siglingar á milli Vestmannaeyja og lands á meðan Herjólfur er í slipp, bilaði í dag og var í kjölfarið tilkynnt að síðdegisferðir hennar féllu þar með niður. Meira »

Skotar vilja flengja elítuna

Í gær, 22:35 Leiðtogar bresku flokkanna eru sakaðir um að hafa brugðist í sjálfstæðisdeilunni. Þeir hafi ekki rétta tungutakið og skorti góðar röksemdir. Meira »

Stjórnmálin engin endastöð

Í gær, 22:24 „Ég held að allflestir sem hafa fylgst með þessu máli og horfa á það með einhverri sanngirni sjái að það hefur gengið út fyrir allt. Ég held að það sé algerlega augljóst,“ sagði Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra í þættinum Eyjan á Stöð 2 í kvöld. Meira »

Ætla að búa til eigin reyk

Í gær, 21:03 Eftir viku eiga Íslendingar þess kost að hlusta á nokkur vinsælustu popplög 9. og 10. áratugarins og UB40-söngvarinn Ali Campbell segist jafnframt vonast til að komast í þyrlu á gosstöðvar. Meira »

„Þetta er sláandi munur“

Í gær, 20:07 „Þetta er sláandi munur og það hlýtur að vera í forgangi hjá ráðamönnum að bæta úr þessu,“ segir Jórunn Pála Jónasdóttir, formaður Landssamtaka íslenskra Stúdenta, um þá staðreynd að Ísland fjárfestir minnst allra Norðurlandanna í menntun og um 50% minna í háskólamenntun miðað við skýrslu OECD. Meira »

Flugvélin er ekki fundin enn

Í gær, 21:27 Grænlenskar björgunarsveitir hafa enn ekki fundið litla flugvél sem lagði af stað frá Keflavíkurflugvelli á fimmtudaginn á leið til Kulusuk á Grænlandi. Vonir standa enn til þess að flugmaður vélarinnar finnist á lífi en hann var einn í henni. Meira »

Gæti orðið hár á Norðausturlandi

Í gær, 20:32 Dreifingaspár benda til að styrkur brennisteinstvíildis (SO2) geti orðið hár á norðausturlandi, einkum í Mývatnssveit, Kelduhverfi, Tjörnesi, Húsavík, Aðaldal og Reykjahverfi. Þetta kemur fram á vefsíðu Veðurstofu Íslands. Meira »

Hafði varla undan að dæla

Í gær, 19:51 Björgunarsveitir voru kallaðar út um klukkan 18:30 í kvöld þegar leki kom að báti um 13 sjómílum norðaustur af Siglufirði samkvæmt tilkynningu frá Slysavarnarfélaginu Landsbjörgu. Báturinn var rafmagnslaus og því ekki hægt að dæla úr honum nema með handdælum um borð og hafði skipverjinn ekki undan. Meira »

Skólakerfið er á niðurleið

Í gær, 19:25 Margrét Pála Ólafsdóttir segir að þörf sé á grundvallarbreytingum í skólakerfinu. Hún vill sjá gjörbreytta námsskrá fyrir landið í heild þar sem skólar hefðu aukið frelsi. Hún segir þá sem unnið hafa að Hjallastefnunni búa yfir þekkingu sem sé einstök á heimsvísu. Meira »

Mannlausan bát rak upp í fjöru

Í gær, 18:27 Bátur slitnaði frá bryggju í Kaldrananesi í Bjarnarfirði á Ströndum nú síðdegis samkvæmt tilkynningu frá Slysavarnarfélaginu Landsbjörgu. Bátinn rak mannlausan yfir fjörðinn og upp í fjöru við Reykjarvíkursker. Meira »

Agnes Helga er fundin

Í gær, 16:45 Agnes Helga Sigurpálsdóttir, sem lögreglan lýsti eftir fyrr í dag, er fundin. Lögreglan þakkar veitta aðstoð við leit að henni. Meira »

Koma ónýttu húsnæði ÍLS í útleigu

Í gær, 16:25 Þingmenn Samfylkingar munu mæla fyrir tveimur þingsályktunartillögum á komandi viku; Annars vegar um aðgerðir til að efla lítil og meðalstór fyrirtæki og fyrirtæki í tækni- og hugverkaiðnaði og hins vegar um bráðabirgðaaðgerðir í byggðamálum. Meira »

Úttekt á hækkun matarskatts

Í gær, 15:10 Árni Páll Árnason, formaður Samfylkingar, sendi í dag bréf til Velferðarvaktarinnar þar sem farið er þess á leit að sérstök úttekt verði gerð á áhrifum fyrirætlunar ríkisstjórnarinnar að hækka virðisaukaskatt á matvælum og öðrum vörum í neðra þrepi virðisaukaskatts frá sjö prósentum upp í tólf prósent. Meira »

Afkoma atvinnuleitenda í uppnám

Í gær, 14:05 Bæjarráð Kópavogs samþykkti á fundi sínum fyrir helgi bókun vegna fyrirhugaðrar styttingar á hámarks greiðslutímabili atvinnuleysisbóta úr 36 mánuðum í 30 mánuði. Ráðið telur að með þessu sé verið velta kostnaði á sveitarfélögin í landinu og það sé óeðlilegt. Meira »

Gæti borgað nýjan Landspítala

Í gær, 15:33 Þingmaður Framsóknarflokksins segir að hugsanlega séu sanngirnisrök fyrir því að þeir sem kjósi að borða mikinn sykur greiði sérstakan skatt vegna þess. Óhófleg sykurneysla sé talin orsakavaldur margra sjúkdóma og meðhöndlun þeirra valdi miklum kostnaði. Meira »

Ísland fjárfestir minnst í menntun

Í gær, 14:30 Ísland fjárfestir minnst allra Norðurlandanna í menntun og um 50% minna í háskólamenntun miðað við skýrslu OECD, Education at a glance. Útgjöld íslenska ríkisins til menntunar hafa minnkað jafnt og þétt á síðustu árum sé litið til útgjaldanna sem prósentu af vergri landsframleiðslu. Meira »

Lengdin á við þrjá fótboltavelli

Í gær, 13:34 Glæsiskipið Royal Princess kom til hafnar í Reykjavíkur í morgun með yfir þrjú þúsund farþega. Það er rúmlega 140 þúsund brúttótonn að stærð og stærsta skip sem hingað hefur lagt leið sína. Royal Princess er um 330 metrar að lengd eða á við þrjá fótboltavelli og hæðin er rúmlega 60 metrar. Meira »
Snyrti-/nuddbekkur rafmagns fyrir Snyrti,Fótaðgerða,Nuddfræðinga.
Rafmagns snyrti-/nuddbekkur, svartir og beige á litinn.100% visa raðgreiðslur. V...
HÚSGÖGN, HEIMILISTÆKI, SKRAUTMUNIR OG FLEIRA
VERÐ OG UPPLÝSINGAR UM VÖRUR Á HEIMASÍÐUNI. WWW.HUSGOGN.NET Enginn opnunartími....
Kamína
Til sölu ný kamína haas-sohn reykrör fylgir með uppl í s:6938778...
Hillur og skápar í bóka- eða vinnuherbergi
Vantar þig góðar hillur og skápa í skrifstofuna, bókaherbergið, í holið, vinnuhe...
 
Snyrtivöruverslunin glæsibæ
Afgreiðsla/verslun
Snyrtivöruverslunin Glæsibæ Óskar að ...
K100: sölumaður
Fjölmiðlun
Sölumaður K100 óskar eftir frábærum e...
Skjárinn
Fjölmiðlun
Sölumaður K100 óskar eftir frábærum e...
Tilboð í framleiðslu
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ HS Orka óskar eftir tilboðum í ...