Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Úrkoma og norðaustan stormur

Í gær, 22:46 Skil fara í dag norður yfir landið með samfelldri úrkomu og NA-stormi. Gera má ráð fyrir hríðarveðri og skafrenningi, einkum á Þröskuldum og Steingrímsfjarðarheiði, en almennt er hlýna í lofti og vindur gengur smámsaman niður um sunnan- og austanvert landið. Meira »

Tveir unnu 76 milljónir

Í gær, 22:33 Tveir heppnir miðaeigendur í Þýskalandi voru með aðaltölur réttar og eina stjörnutölu í EuroJackpot í dag. Þeir fengu þar með rúmar 76 milljón krónur hvor í sinn hlut en enginn var með allar tölur réttar. Meira »

Fjarðabyggð sigraði Ásahrepp

Í gær, 21:27 Lið Fjarðabyggðar bar í kvöld sigur úr býtum í viðureign liðsins við Ásahrepp í spurningakeppninni Útsvar á RÚV.   Meira »

Á 25 hljóðfæri og spilar á þau öll

Í gær, 21:27 Amabadömurnar Steinunn Jónsdóttir og Salka Sól Eyfeld eru fyrstu íslensku reggísöngkonurnar. Steinunn var í kór, lærði dans, einsöng og á víólu á meðan Salka er mjög liðtækur tónlistarmaður auk þess að vera söngkona. Hún á 25 hljóðfæri og spilar á þau öll. Meira »

Slash á sitt eigið tilfinningatákn

Í gær, 20:58 Gítargoðið Slash er hæfileikaríkur teiknari og á sitt eigið tilfinningatákn sem hann fann uppá sjálfur sem lítur svona út: iiii]; )’ „Þetta er bara eitthvað sem mér datt í hug,“ segir hann en það geta fæstir státað af þessu. Slash er líka auðþekkjanlegur með pípuhattinn og sígarettuna í munnvikinu. Meira »

Engin lausn hjá skurðlæknum

Í gær, 20:12 Fundi samninganefndar ríkisins og Félags skurðlækna hjá sáttasemjara lauk klukkan þrjú í dag án þess að samningar næðust.  Meira »

Barnahús tvöfaldast að stærð

Í gær, 19:50 „Gamla húsnæðið var sprungið vegna fjölgun mála á síðustu árum. Það var þverpólitísk samstaða um að bæta aðstæður í húsinu og fjölga sérfræðingum,“ segir Bragi Guðbrandsson, forstjóri Barnahúss en í dag klukkan 15 flutti stofnunin í nýtt húsnæði. Meira »

Teknir út fyrir sviga

Í gær, 19:56 Engin sátt varð á fundi deiluaðila í kjaradeilu tónlistarskólakennara. Formaður Félags tónlistarskólakennara segir hugmyndum félagsins ekki haffa verið tekið fagnandi. Meira »

Púla til styrktar langveiku barni

Í gær, 19:27 „Það eru 224 þátttakendur búnir að skrá sig en það er alveg uppselt fyrir löngu. Við byrjuðum að selja inn fyrir þremur vikum og það seldist allt upp strax,“ segir Linda Hilmarsdóttir, eigandi líkamsræktarstöðvarinnar Hress, um Hressleikana sem haldnir eru á morgun. Meira »

Keppir á handahjóli á Spáni

Í gær, 18:41 „Þetta verður í fyrsta skiptið sem ég fæ að keppa við aðra handahjólakeppendur en hingað til hef ég aðeins tekið þátt í hlaupum þar sem ég keppi við hlaupara,“ segir Arna Sigríður Albertsdóttir sem er nú á Spáni þar sem hún mun keppa í X Handbike Race í Vall d'Uixó á Spáni, fyrst Íslendinga. Meira »

Bilun í stofnkerfi Mílu

Í gær, 18:06 Bilun er komin upp í stofnkerfi Mílu á Austurlandi við Borgarfjörð eystra. Talið er að um slit á ljósleiðara sé að ræða en bilanagreining stendur nú yfir. Meira »

21% íbúa í sjónvarpssal

Í gær, 17:46 Í kvöld mætir lið Ásahrepps liði Fjarðarbyggðar í spurningaþættinum Útsvari á Rúv. Ásahreppur er minnsta sveitarfélagið sem tekur þátt í Útsvari í ár. Skráðir íbúar í Ásahreppi eru 193 og gert er ráð fyrir að um 40 þeirra muni mæta í sjónvarpssal. Verða því um 21% íbúa hreppsins samankomnir í Efstaleitinu í kvöld til að styðja sitt fólk til dáða. Meira »

Á 77 km hraða í 30-götu

Í gær, 17:10 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu svipti í dag tvær konur ökuréttindum til bráðabirgða en þær voru staðnar að hraðakstri í Arnarbakka í Reykjavík til móts við Dvergabakka. Önnur var á 77 km hraða og hin á 64. Meira »

Ætla að ræða við alla í skýrslunni

Í gær, 16:16 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hyggst hafa samband við alla þá sem nefndir eru á nafn í skýrslu Geirs Jóns Þórissonar, fyrrverandi lögreglumanns, og kalla þá á sinn fund. Á fundunum er fyrirhugað að kalla eftir sjónarmiðum fólksins og ræða hugsanleg viðbrögð. Um að er ræða á annað hundrað manns. Meira »

„Hagi sér eins og manneskjur“

Í gær, 15:52 Hátt í þrjú þúsund hafa boðað komu sína á fjöldafund á Austurvelli þar sem aðgerðum ríkisstjórnarinnar verður mótmælt, en grasrótarsamtök standa fyrir mótmælunum. Markmiðið er ekki að koma ríkisstjórninni frá heldur að ráðamenn þjóðarinnar hagi sér „eins og manneskjur“. Meira »

Staðfesti lögbann á gjaldtöku

Í gær, 17:04 Héraðsdómur Suðurlands staðfesti í dag kröfu fjármálaráðherra á lögbann við gjaldtöku af gestum sem heimsækja Geysissvæðið. Landeigendafélag Geysis sendi frá sér yfirlýsingu í kjölfar dómsins þar sem segir að niðurstaða Héraðsdóms leysi ekki það sem málið í raun og veru snýst um. Meira »

Hiti í Reykjavík undir meðallagi

Í gær, 16:03 Austlægar og norðlægar áttir voru ríkjandi í októbermánuði en veðurlag var lengst af meinlítið. Fremur kalt var að tiltölu í mánuðinum miðað við aðra mánuði ársins. Meðalhitinn í Reykjavík var 4,2 stig en 2,7 stig á Akureyri, á báðum stöðvum nánast sá sami og í október í fyrra. Meira »

„Frægasti pylsusali heims“

Í gær, 15:34 „Farsælasti pylsuvagn heims er ekki eins og margir myndu halda í New York, heldur er hann í miðbæ Reykjavíkur, höfuðborgar Íslands.“ Svona kemst Jason Hesse, blaðamaður tímaritsins Forbes, að orði um Bæjarins beztu pylsur í grein sinni sem birtist á vef Forbes í dag. Meira »
Uppstoppaður Himbrimi til sölu
Uppstoppaður Himbrimi til sölu, verð 150.000 kr. Þessi fugl festist í silunganet...
Viltu auka business þinn. Fallegir Nuddsteinar(Basalt) ásamt Steinapotti 39.000 Egat.is
Fyrir nuddarann og snyrtifræðinginn. Hlægilegt verð 100% visa raðgreiðslur. :Fal...
Fallegur snyrti- og nuddbekkur - Verð 69.000 Ódýr - Fallegur. Ábyrgð 5 ár
www.simnet.is/eirikurs/nuddbord.html 100% visa raðgreiðslur. S. 8626194. Borð...
Brýningavél með vatnskælingu til sölu
Til sölu ný brýnsluvél ásamt 3 fylgihlutum, uppl. í síma 893-2470 eða smarar@sim...
 
Fulltrúaráðsfundur
Fundir - mannfagnaðir
Fulltrúaráðsfundur Ski...
I.o.o.f. 7. [ 1941022-71/2[ i*81/2
Félagsstarf
I.O.O.F. 7. [ 1941029 71/2[ FL...
Samkoma
Félagsstarf
Háaleitisbraut 58â€"60 Samkoma ...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...