Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Enginn með allar tölur réttar

19:35 Enginn var með allar tölur réttar í lottói kvöldsins og gengur fyrsti vinningur því til næsta úrdráttar. Í pottinum voru 22.287.590 krónur. Meira »

Hríðarmugga á Austurlandi

19:19 Í kvöld má reikna með hríðarmuggu á Austfjörðum og Austurlandi einkum á fjallvegum. Einnig skafrenningi og allhvössum NA-vindi. Búast má við staðbundinni ísingu á vegum Meira »

Grýtt með grjóti og málningu

19:10 „Þreytan og máttleysið var farið að segja til sín enda höfðum við verið svo til án matar og drykkjar allan daginn.“ Þannig lýsir lögreglumaður sem stóð vakt við Alþingishúsið 20. janúar árið 2009, en þá áttu sér stað fjölmennustu mótmælin í svokallaðri Búsáhaldabyltingu. Meira »

Lögreglan leitar Jónu Maggýar

18:16 Lög­regl­an á Höfuðborg­ar­svæðinu lýs­ir eft­ir 14 ára stúlku, Jónu Maggý Klemenzdóttur, en síðast er vitað um ferðir henn­ar á fimmtudag. Hún er klædd í dökkbláa Cintamani úlpu, svartar þröngar íþróttabuxur og hvíta strigaskó. Talið er að hún sé á höfuðborgarsvæðinu eða á Selfossi. Meira »

Hafa ekki þurft að borga

18:15 Georg Lárusson, forstjóri Landhelgisgæslunnar, segir að þegjandi samkomulag sé á milli Íslands og Noregs um að ekki sé greitt af vopnum sem Norðmenn senda til Íslands. Meira »

Álag á langt fram yfir öryggismörk

18:06 Stjórn Félags almennra lækna (FAL) harmar að samningaviðræður ríkis og lækna hafi siglt í strand. Stjórnin segir álag á marga lækna vera langt fram yfir öryggismörk. Meira »

Átök og spilling efst á baugi

17:06 „Það er tvennt sem er efst á baugi í þessum kosningum; annars vegar afstaða til átakanna í austurhluta landsins og þar með afstaða til Rússa og hins vegar er horft til spillingar,“ segir Ögmundur Jónasson, þingmaður Vinstri grænna, sem er við kosningaeftirlit í Úkraínu. Meira »

12% segist tala góða íslensku

17:57 Aðeins 12% innflytjenda á Íslandi telja sig tala góða íslensku og ekki nema fjórðungur telur sig hafa starf við hæfi.  Meira »

Engir milljarðar afskrifaðir

17:05 Jón Þór Ólason, lögmaður Karls Steingrímssonar, segir það alrangt að milljarðar hafi verið afskrifaðir í tengslum við gjaldþrot Eignamiðjunnar ehf. Meira »

Þúsund lítrar af kjötsúpu

16:24 Um þúsund lítrar af kjötsúpu voru borin fram á Kjötsúpudaginn, sem haldinn var hátíðlegur á Skólavörðustíg í dag. Þetta er í 12. sinn sem Samtök kaupmanna á Skólavörðustíg fagna vetrarkomu með þessum hætti. Meira »

Hraunstraumurinn til austurs

16:01 Hraunstraumurinn frá eldgosinu í Holuhrauni er farinn að þokast til austurs. Hraunið er því að breikka, en flatarmál þess mældist í gær um 63 ferkílómetrar. Meira »

Vill finna leiðir til að fjölga í kirkjunni

15:30 Gunnlaugur Stefánsson, sóknarprestur í Heydölum, hefur lagt fram á kirkjuþingi tillögu um að kirkjuráði skipi þriggja manna starfshóp sem leggi fram tillögur sem miði að því að fjölga meðlimum í þjóðkirkjunni. Meira »

Mikil fækkun í refastofninum frá 2008

14:30 Refum hefur fækkað hér á landi, að mati Náttúrufræðistofnunar Íslands (NÍ). Nýjustu útreikningar sýna að refum hefur fækkað talsvert frá 2008. Vísbendingar eru um að árið 2010 hafi verið um þriðjungi færri dýr í refastofninum en þegar stærð hans var metin árið 2007. Meira »

Færri og sterkari útibú

13:47 Fækkun bankaútibúa hér á landi er í samræmi við það sem er að gerast út um allan heim í viðskiptabankastarfsemi, að sögn Höskuldar H. Ólafssonar bankastjóra Arion banka. Meira »

Vísindaveisla í Öskju

12:03 Mikið er um að vera í Öskju, náttúrufræðihúsi Háskóla Íslands, í dag, en þar stendur verkfræði- og náttúrvísindasvið HÍ fyrir vísinda- og tæknidegi. Þar halda vísindamenn erindi um allt milli himins og jarðar, Sprengjugengið verður með tilraunir og þá verður glænýtt Holuhraun til sýnis. Meira »

Færeyjar samkeppnishæfari utan EES

14:20 Verði alþjóðlega íslenska skipaskráin gerð samkeppnisfær miðað við önnur ríki mun þekking á kaupskipaútgerð hér á landi aukast, fleiri störf munu skapast og meðalaldur hérlendra skipverja líklega lækka. Færeyingar standa sterkar að vígi þar sem þeir eru ekki aðilar að EES-samningnum. Meira »

Lögreglan rannsakar „Afa feita“

12:35 Lögreglan hefur hafið rannsókn á meintum barnaníðingi sem á að hafa lokkað börn inn til sín og berað á sér kynfærin. Málið barst lögreglu á fimmtudagskvöld og rannsókn hófst strax morguninn eftir. Meira »

Á flótta undan lögreglu á ofsahraða

11:45 Ökumaður gerði tilraun til að stinga lögreglumenn af um klukkan fimm í morgun. Ökumaðurinn ók mjög greitt eftir Sæbraut í Reykjavík, en lögreglan segir að hann hafi mælst á 135 km hraða. Á flóttanum ók hann niður umferðarskilti og stórskemmdi bifreiðina. Meira »
MATADOR VÖRUBÍLADEKK
Matador vörubíladekk - tilboð Framleidd af Continental Rubber s.r.o. ...
Trúss kerra
Lokuð trúss kerra. kerran er 235cm löng 135cm breið og 155cm há þetta eru innanm...
Aðalfundur Hollvinasamtaka líkarþjónustu
Aðalfundur Hollvinasamtaka líknarþjónustu verður mánudag 27. þ.m. í Neskirkju og...
Til sölu Vetrardekk og álfelgur
Vetrardekk og álfelgur til sölu Stærð: 205x55xR16 Tegund: Cooper Mynstursdýpt...
 
Samkomur
Félagsstarf
Akurinn, kristið samféla...
Stjórnandi til leiguvantar aukinn kraft
Starf óskast
Stjórnandi til leigu Vantar aukin...
Auglýsingastjóri
Sérfræðistörf
Auglýsingastjóri Sjónvarpsstöðin ÍNN a...
Forstöðumaður
Listir
Forstöðumaður í...