Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Verkfalli við HA aflýst

Háskólinn á Akureyri.
21:50 Félag háskólakennara á Akureyri og Háskólinn á Akureyri hafa komist að samkomulagi um gerð stofnanasamnings. Boðuðu verkfalli háskólakennara á Akureyri hefur því verð aflýst. Meira »

Ragnheiður Björk bæjarlistarmaður Akureyrar

Frá Vorkomu Akureyrarstofu. Aftari röð frá vinstri: Anton Benjamínsson framkvæmdastjóri Slippsins, Ágúst Guðmundsson framkvæmdastjóri Neptune, ...
20:05 Myndlistamaðurinn Ragnheiður Björk Þórsdóttir hlýtur 8 mánaða starfslaun listamanns á Akureyri 2014-2015. Þetta var tilkynnt ás.k. Vorkomu Akureyrarstofu, sem haldin var í einmuna veðurblíðu á Akureyri í dag. Meira »

Kristín leiðir Sjálfstæðismenn í Snæfellsbæ

Framboðslissti Sjálfstæðismanna í Snæfellsbæ í sveitastjórnarkosningunum 2014.
19:31 Framboðslisti D-listans í Snæfellsbæ fyrir bæjarstjórnarkosningarnar þann 31. maí var samþykktur samhljóða á fundi fulltrúaráðs Sjálfstæðisfélaganna í Snæfellsbæ í dag. Meira »

Nýtt hótel í Neskaupstað

Hákon Guðröðarson og Hafsteinn Hafsteinsson.
18:51 „,Það er verið að byggja upp gistingu í nánast hverjum einasta firði,“ segir annar rekstrarstjóri nýs 15 íbúða hótels sem opnar í Neskaupstað um miðjan maí, þar sem kaupfélagið var áður. Þeir reka líka sælkeraverslun og matartrukkinn Fjallkonuna. Elsti starfsmaður fyrirtækisins er 87 ára. Meira »

Verðlaun Jóns Sigurðssonar veitt

Einar K. Guðfinnsson afhenti Bertel Haarder Verðlaun Jóns Sigurðssonar í Jónshúsi í Kaupmannahöfn í dag.
17:59 Bertel Haarder, fyrrverandi menntamálaráðherra Danmerkur, hlaut í dag Verðlaun Jóns Sigurðssonar, sem afhent voru í 7. sinn í Jónshúsi í Kaupmannahöfn. Meira »

Fréttir um 1% hækkun misskilningur

Á Reykjavíkurflugvelli. Verkfallsaðgerðir FFR hafa áhrif bæði á innanlands- og utanlandsflug.
17:19 Félag flugmálastarfsmanna ríkisins fer fram á ríflega 18% launahækkun að meðaltali, ekki 1% eins og fram kom í fréttum í gær og heldur ekki 25,6% eins og sagði í fréttum í dag. Meira »

Sumri fagnað með húfu á höfði myndasyrpa

Nú er sumar og gumar á öllum aldri glöddust af því tilefni í dag.
18:15 Hátíðahöld voru í flestum hverfum Reykjavíkur í dag í tilefni af fyrsta degi sumars og var veðrið blíðara en oft áður við sama tilefni, þótt flest börn hafi haft húfu á höfði. Ljósmyndari mbl.is fór á stjá og heimsótti m.a. Árbæinn og Frostaskjól þar sem sumri var fagnað. Meira »

Hunds leitað eftir árekstur

Horft út Eyjafjörðinn með Akureyri í forgrunni.
17:42 Harður árekstur varð í Eyjafirði í dag, þar sem tveir bílar skullu saman á gatnamótum við Eyjafjarðarbraut eystri, skammt frá Leirubrú. Meðsl fólksins eru ekki talin alvarleg, en í öðrum bílnum var hundur sem hljóp í burtu eftir áreksturinn og er hans nú leitað. Meira »

Leggst þungt á heimili

Signý Jóhannesdóttir.
17:02 „Við sjáum aðvörunarljós blikka í tölum um fjölda þeirra sem fresta því að sækja sér nauðsynlega læknisþjónustu,“ segir Signý Jóhannesdóttir, varaforseti ASÍ og formaður Stéttarfélags Vesturlands. Hún segir einn grundvallarþátt velferðar gott aðgengi að heilbrigðisþjónustu. Meira »

Forsætisráðherra fundar með frjálslyndum

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra.
16:58 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra og formaður Framsóknarflokksins mun taka þátt í alþjóðaþingi frjálslyndra flokka, Liberal International, í Rotterdam í Hollandi dagana 24.-27. apríl. Meira »

Vilborg lögð af stað heim

Vilborg Arna dvelur nú í grunnbúðum Everest.
16:10 Vilborg Arna Gissurardóttir er lögð af stað niður úr grunnbúðum Everest. Fulltrúar nepalskra stjórnvalda komu í dag til fundar við sjerpa og þá gönguhópa sem hugðust halda áfram. Ingólfur Axelsson sagði fyrir fundinn að útlitið væri ekki gott og nú herma fregnir að fjallinu hafi verið lokað út árið. Meira »

Þóra hinn fullkomni kandídat

Þóra Arnórsdóttir var þunguð af sínu þriðja barni þegar hún bauð sig fram til forseta ...
15:51 Yale háskólinn í Connecticut í Bandaríkjunum sendi í dag frá sér fréttatilkynningu þar sem greint er inngöngu Þóru Arnórsdóttur í World Fellow námskeið skólans, fyrst Íslendinga. Þar segir að Þóra sé fullkominn kandídat í námskeiðið og muni leggja hópnum til sterka sýn og mikla hæfileika. Meira »

Langveik börn fá draumaferðina

Styrkþegar ásamt stjórnendum Vildarbarna við úthlutun í dag.
15:29 25 börnum og fjölskyldum þeirra, samtals um 150 manns, var afhentur ferðastyrkur úr sjóðnum Vildarbörn Icelandair í dag, sumardaginn fyrsta. Markmið sjóðsins er að gefa langveikum börnum, foreldrum þeirra og systkinum, tækifæri til þess að fara í draumaferð sem þau ættu annars ekki kost á. Meira »

Icelandair hefur breytt áætlun sinni

14:00 Vegna verkfalls starfsmanna Isavia á Keflavíkurflugvelli í fyrramálið hafa Icelandair breytt áætlun allra flugvéla sem fara frá Ameríku í dag sem og allra flugvéla sem eru í áætlun á morgun. Meira »

Eina þjóðin sem á þennan dag

Sveitarómantík í Árbæjarsafni.
13:00 „Það sem er merkilegast við sumardaginn fyrsta er að við erum eina þjóðin í heiminum sem á slíkan dag. Fyrir vikið þykir mér sérstaklega vænt um hann,“ segir Árni Björnsson þjóðháttarfræðingur um daginn í dag sem markar upphaf sumars og Íslendingar halda veglega upp á. Meira »

Sinfóníuhljómsveitin á BBC Proms í sumar

Ivan Volkov.
14:57 Sinfóníuhljómsveit Íslands hefur verið boðið að leika á Proms tónlistarhátíðinni undir stjórn aðalhljómsveitarstjóra hennar, Ilans Volkov. Tónleikarnir verða haldnir í Royal Albert Hall þann 22. ágúst næstkomandi. Meira »

Segja FFR hafa krafist 25,6% hækkunar

Örtröð myndaðist í Leifsstöð þann 8. apríl þegar vinnustöðvun flugmálastarfsmanna lauk kl. 9. Þriðja vinnustöðvunin ...
13:01 Samtök atvinnulífsins segja að Félag flugmálastarfsmanna ríkisins (FFR) hafi krafist að meðaltali um 25,6% hækkun launa, en ekki 1% hækkun, eins og forystumenn FFR hafi haldið fram í fjölmiðlum. Meira »

ESA samþykkir byggðakort fyrir Ísland

Höfuðstöðvar Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) eru í Brussel í Belgíu.
12:09 ESA, eftirlitsstofnun EFTA, samþykkti í dag tillögu Íslands um svæði þar sem veita má byggðaaðstoð, svokallað byggðakort.  Meira »
Húsaviðhald
     Rétt þak ehf.-viðhald húsa og nysmiði, s.s klæðning,  gluggaskipti, glerski...
Háþrýstiþvottur
Allur almennur háþrýstiþvottur. Tökum að okkur háþrýstiþvott, hreinsum stéttir, ...
5 Tonna lyfturnar að lenda
EE umboðið auglýsir. 5 tonna 2 pósta lyfturnar koma eftir páska, þeir sem eiga p...
Húsaviðgerðir - husco.is
Viðgerðir og viðhald fasteigna er okkar fag. Húsaklæðning ehf. hefur í áratugi ...
 
Vélavörður
Önnur störf
Vélavörður Vanan vélav...
Samkoma
Félagsstarf
Safnaðarheimili Grensásk...
L glitnir 6014042319 i vor-fundur
Félagsstarf
l GLITNIR 6014042319 I Vor- fundur ...
Efri ey 1 í meðallandi
Tilkynningar
Efri-Ey 1 í Meðalland...