Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Gunnar Bragi fundaði með Work

09:37 Gunnar Bragi Sveinsson, utanríkisráðherra, átti í gær fund í Pentagon með aðstoðarvarnarmálaráðherra Bandaríkjanna, Robert S Work, sem tók við embætti fyrir rúmu ári. Ræddu ráðherrarnir þróun varnar- og öryggismála í Norður-Evrópu, m.a. með tilliti til umsvifa rússneska heraflans og aðgerða Rússa í Úkraínu og víðar. Meira »

Vindur tætti í sig húsbíl

09:00 Kanadísk hjón með þrjú börn fengu heldur betur innsýn í íslenskt veðurfar á þriðjudaginn þegar vindur eyðilagði húsbíl þeirra. Björgunarsveitin Kári í Öræfum kom fjölskyldunni til bjargar en sveitin hefur yfir bryndreka að ráða. Meira »

Sækja örmagna ferðamann

08:55 Björgunarsveitir Slysavarnafélagsins Landsbjargar af Suður- og Norðurlandi hafa verið ræstar út til að sækja örmagna ferðamann í Þjófadali vestan við Hveravelli. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Landsbjörg. Meira »

Engum ætti að leiðast um helgina

08:41 Oft er talað um að fyrsta helgin í júlí sé mesta ferðahelgi sumarsins fyrir utan verslunarmannahelgina. Það er alls ekki ólíklegt að margir muni leggja í ferðalag á næstu dögum en um helgina fara fram fjölmargar bæjarhátíðir og viðburðir. Meira »

Stelkur gengur jaðrakan í móðurstað

08:19 Ungar jaðrakans fundust í stelkshreiðri í Önundarfirði nýverið.   Meira »

Skurðaðgerðir árangursríkar

07:57 „Horfur sjúklinga sem gangast undir skurðaðgerð vegna lungnakrabbameins á Íslandi hafa batnað.“   Meira »

Seinkun á dreifingu Morgunblaðsins

07:12 Vegna bilunar í prentsmiðju Morgunblaðsins í gærkvöldi seinkaði prentun blaðsins. Af þessum sökum fór dreifing blaðsins úr skorðum, en verið var að ljúka við keyrslu blaðsins til blaðbera. Gera má ráð fyrir því að þeir ljúki ekki við dreifingu Morgunblaðsins fyrr en síðar í dag. Meira »

Umferðarmet var slegið í júní

07:37 „Umferð í nýliðnum júnímánuði jókst mikið miðað við sama mánuð á síðasta ári eða um 4,6% og var nýtt met slegið í umferðinni um hringveginn í sama mánuði, þ.e.a.s. aldrei hafa fleiri ekið um hringveginn í júnímánuði fram til þessa.“ Meira »

Tekinn með þýfi eftir innbrot í bíl

06:15 Tilkynnt var um innbrot í bifreið við Skipholt á fjórða tímanum í nótt. Ungur maður í annarlegu ástandi var handtekinn á vettvangi og var hann með muni sem hann hafði stolið úr bifreiðinni. Meira »

Kona féll í sjóinn við Sæbraut

05:57 Ung kona féll í sjóinn við Sæbraut á þriðja tímanum í nótt. Sérsveit ríkislögreglustjóra kom konunni til bjargar, og var hún flutt með sjúkrabíl á Landspítalann til aðhlynningar. Meira »

Atvinnuuppbygging sett í uppnám

05:30 Í kjölfar þess að Alþingi samþykkti breytingartillögu við rammaáætlun, sem felur í sér að hvorki Holtavirkjun né Urriðafossvirkjun eru settar í nýtingarflokk, er ljóst að Landsvirkjun mun ekki geta útvegað nægilega orku til að anna tveimur stórum stóriðjuverkefnum í Helguvík og á Grundartanga. Meira »

Smábátasjómenn til umboðsmanns

05:30 Landssamband smábátaeigenda (LS) hefur ákveðið að kvarta til Umboðsmanns Alþingis vegna reglugerðar sjávarútvegsráðherra sem kvótasetti makrílveiðar. Meira »

Gerðardómur boðar til fundar

05:30 Gerðardómur hefur boðað deiluaðila til fundar í kjaradeilu BHM og ríkisins á morgun, að sögn Garðars Garðarssonar hæstaréttarlögmanns, sem var í gær skipaður formaður gerðardóms. Meira »

Árni Friðriksson í makrílleit

05:30 Rannsóknaskip Hafrannsóknastofnunar, Árni Friðriksson, mun næstkomandi mánudag leggja af stað í makrílleiðangur til þess að meta útbreiðslu og þéttleika makríls á fæðugöngusvæðum hans í norðurhöfum. Meira »

Færri sólskinsstundir í júní

05:30 Hiti í júnímánuði var undir meðallagi síðustu tíu ára um land allt. Minnst var vikið í Skaftafelli, þar sem meðalhiti mánaðarins var 0,8 stigum undir meðalhita síðustu tíu ára, en það mesta á Laufbala, þar sem hiti var fjórum stigum undir meðaltali síðastliðins áratugar. Meira »

Deilt um skrásetningargjald

05:30 Umboðsmaður Alþingis hefur sent háskólaráði Háskóla Íslands bréf vegna afgreiðslu á beiðni nemanda um endurskoðun skrásetningargjalds skólans. Meira »

Hækka um 2-10 þúsund á mánuði

05:30 Samkomulag hefur náðst milli Starfsgreinasambandsins og sveitarfélaga um nýtt starfsmat sem nær til rúmlega 1.000 félagsmanna í stéttarfélögum innan SGS sem starfa hjá sveitarfélögum. Meira »

Leggja áherslu á börn og ungmenni

Í gær, 22:45 „Þetta gekk allt saman mjög vel í morgun, veðurguðirnir drottnuðu yfir okkur,“ segir Torfi Leósson skipuleggjandi Sri Chinmoy Friðarhlaupsins. Tilgangur hlaupsins er að efla frið, vináttu og skilning manna og meinningarheima á milli. Meira »
Toy Landcrusier 120 38"
Toyota Landcrusier 120 árg. 2008 til sölu. Breyttur 38", driflæsingar, aukatan...
Tveir hægindastólar Raf og handstýrður.
Hálfsárs, leðurklæddir, rafstýrður hinn handstýrður.. Gæðastólar frá LÚR. Kost...
SUMARHÚS/GESTAHÚS / BREYTINGAR
Sumarhús â€" Gestahús â€" Breytingar O  Framleiðum st...
Ilva Sófi
Tungusófi til sölu. Keyptur nýr í ILVA 2008. Tungan er föst. 283 cm á lengd. Tu...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opin smí...
Bílstjórar
Akstur
Bílstjórar óskast Næturbílstjóri óska...
Samaugl. útboð 20113
Tilboð - útboð
*Nýtt í augl...
Verkefnisstjóri húsasafns íslands
Stjórnunarstörf
Þjóðminjasafn Íslands er vísinda- og þjó...