Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Nóg að tala um stórkostlegt gáleysi

20:35 „Ég veit ekki hvers vegna var verið að setja þetta inn í lögin. Ég held að það sé ekki ástæða til þess í raun. Í fyrri lögum var vísað í stórkostlegt gáleysi og er enn í nýju lögunum og við teljum að það hafi verið fullnægjandi til þess að taka meðal annars á svona málum.“ Meira »

Allir munu þykjast vera Píratar

20:35 „Þetta er svo dæmigert þegar um er að ræða fólk sem telur sig hreinlega eiga rétt á stuðningi. En allt í einu nýtur það hans ekki lengur. Og þá kemur það með slíkar fáránlegar yfirlýsingar,“ segir Richard Falkvinge, stofnandi sænska Pírataflokksins, í samtali við mbl.is. Meira »

Tveimur bílum stolið í morgun

20:04 Tveimur bílum var stolið af bílasölunni Bifreiðasölunni í morgun. Jónas Valur Jónasson, hjá Bifreiðasölunni, segir að þjófarnir hafi vitað hvað þeir voru að gera þar sem þeir rótuðu ekki í neinu. Þeir fóru meðfram veggnum og ýttu þar öryggismyndavél til þannig ekki náðist mynd af þeim við iðjuna. Meira »

Ók af vettvangi

19:36 Lögregla lýsir eftir ökumanni sem ók bifreið sinni af vettvangi eftir 10 bíla árekstur í blindbyl á Holtavörðuheiði rétt fyrir klukkan fimm í dag. Meira »

Ábyrgð samfélagsins að grípa boltann

18:55 Þórdís Elva Þorvaldsdóttir segir mikinn sigur fólginn í því að þolendur hefndarkláms upplifðu samstöðu í #freethenipple bylgunni sem gekk yfir netheima í gær. Hún segir mikilvægt að þær konur sem beruðu brjóst sín í gær njóti áframhaldandi stuðnings. Meira »

Stórhríð á Holtavörðuheiði

18:54 Stórhríð er á Holtavörðuheiði og auk þess flughált að því er segir í tilkynningu Vegagerðarinnar. Víða er hált á Vesturlandi og Vestfjörðum. Meira »

Páskaskjálftar við Heklu

18:11 Fjórir litlir jarðskjálftar hafa mælst norðaustur af Heklu á síðustu 36 klukkutímum samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Er þetta þriðja árið í röð sem skjálftar verða á þessu svæði á þessum árstíma en lítil sem engin virkni hefur verið á svæðini það á milli. Ekki þykir ástæða til að hækka viðbragðsstig en vert er að hafa í huga að fyrri Heklugos hafa ekki gert boð á undan sér með miklum fyrirvara. Meira »

Lenti í Reykjavík vegna hálku

18:30 Flugvél Icelandair sem var á leið til Keflavíkur frá London lenti á Reykjavíkurflugvelli í dag. Samkvæmt upplýsingum frá upplýsingafulltrúa Icelandair, Guðjóni Arngrímssyni, hringsólaði flugvélin yfir Keflavíkurflugvelli í einhvern tíma vegna slæmra brautarskilyrða, en hálka var á flugbrautinni. Meira »

Lenti heilu og höldnu

17:41 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð út síðdegis þar sem lítil einkaflugvél var í vandræðum vegna éljagangs og sambandsleysis nálægt Borgarnesi. Meira »

7 bíla árekstur á Holtavörðuheiði

17:33 Sjö bíla árekstur varð á Holtavörðuheiði í dimmviðri fyrir stundu. Samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni er heiðin þó ekki lokuð. Lögregla er á leið á vettvang en frekari upplýsingar liggja ekki fyrir að svo stöddu. Meira »

Aníta las best

16:45 Aníta Daðadóttir, Salaskóla, bar sigur úr bítum í árlegri upplestrarkeppni sjöunda bekkjar í Kópavogi. Átján keppendur úr öllum níu grunnskólum Kópavogs tóku þátt í keppninni, sem fór fram í Salnum 25. mars síðastliðinn. Í öðru sæti var Björn Breki Steingrímsson, Salaskóla og í þriðja sæti var Bjartur Jörfi Ingvason, Snælandsskóla. Meira »

Tilbúið að gefa æfingasvæðið eftir

16:38 Íþróttafélagið Fylkir hefur sent borgarstjóra bréf þar sem lýst er yfir vilja félagsins til að gefa eftir æfingasvæði félagsins á milli Hraunbæjar og Bæjarháls. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá Reykjavíkurborg en þar kemur fram að viljayfirlýsing félagsins sé þó bundin þeim skilirðum að í staðinn leggi Reykjavíkurborg gervigras á aðalknattspyrnuvöll og æfingavelli félagsins. Borgarráð fjallaði um erindið á fundi sínum í Árbæ í gær. Meira »

Fréttin var uppspuni frá rótum

16:26 Gunnlaugur Grettisson, rekstrarstjóri Herjólfs, segir að uppspunnin frétt sem birtist á Facebook-síðu Herjólfs hafi ekkert með Herjólf eða Eimskip að gera, heldur hafi aðili ótengdur fyrirtækinu birt hana í athugasemdum á Fésbókarsíðunni og spurt hvort eitthvað væri til í því sem þar kom fram. Meira »

Ný rennibraut í Árbæjarlaug

15:12 Borgarstjórinn í Reykjavík, Dagur B. Eggertsson, tekur formlega í notkun nýja rennibraut í Árbæjarlaug á morgun. „Athöfnin verður stutt, hnitmiðuð og hraðskreið,“ segir í frétt frá borginni. Meira »

Íbúarnir sjóði allt neysluvatn

15:00 Svo virðist sem yfirborðsmengun hafi komist í vatnsból á Svalbarðsströnd trúlega tengt leysingum. Af öryggisástæðum eru íbúar beðnir um að sjóða allt neysluvatn. Meira »

Tryggingafélag í skattaparadís

15:30 Oddviti Framsóknar og flugvallarvina gagnrýndi í gær fyriráætlanir Orkuveitu Reykjavíkur um að stofna frumtryggingafélag í skattaparadísinni Guernsey, lítilli eyju norðvestur af Frakklandi. Meira »

Hissa á framgöngu saksóknarans

15:12 Hafsteinn Pálsson, formaður Félags íslenskra atvinnuflugmanna, furðar sig á framgöngu franska saksóknarans Brice Robin vegna brotlendingar flugvélar Germanwings í Frakklandi í vikunni. Ekki sé venjan að upplýsa um þau gögn sem fyrir liggi fyrr en að rannsókn sé lokið. Meira »

Regluverk um tjónaökutæki endurskoðað

14:30 Reglugerð um skráningu og eftirlit með tjónaökutækjum verður tekin til endurskoðunar og hafist handa við það innan skamms. Þetta er á meðal þess sem kom fram á opnum fundi um umferðaröryggi, sem haldinn var í húsakynnum Sjóvár í Kringlunni. Meira »
JESSENIUS FACULTY OF MEDICINE
Jessenius Faculty of Medicine (JFM CU) í Martin í Slóvak...
Góður Pajero í sportið/sveitina!
MMC Pajero 2.8 tdi upphækkaður 33" sjálfsk., cruise, hiti í sætum. Góður í spor...
BÆKUR TIL SÖLU Á BOKIN.IS 11.500 BÆKUR TIL SÖLU BOKIN.IS
GRÍÐARLEGT ÚRVAL BÓKA Á BOKIN.IS Bækur innskráðar síðustu daga. Rúmleg...
ÝMISLEGT
Teg. BIJOU - D-H skálar á kr. 12.900, buxur við á kr. 5...
 
Útboð
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Reykja vík ur borg Innkaupadei...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...