Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Mikið að gera hjá lögreglunni

07:15 Talsvert mikið var að gera hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í nótt. Einkum vegna fólks undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Meira »

Kvikmyndagerðarmenn verða stéttarfélag

Í gær, 22:01 Félag kvikmyndagerðarmanna hóf í dag séttarfélag með aðild að Rfiðnaðarsambandi Íslands. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá félaginu. Meira »

Rigning eða slydda á morgun

Í gær, 21:49 Samkvæmt veðurspá Veðurstofu Íslands er útlit fyrir fremur hæga breytilega átt á landinu í kvöld og á morgun. Ennfremur verður skýjað og einhver úrkoma gerir vart við sig um allt land. Ýmist rigning eða slydda. Meira »

Vann rúmar 48 milljónir króna

Í gær, 19:44 Heppinn lottóspilari er 48,6 milljónum króna ríkari eftir Lottó-útdrátt kvöldsins. Er hann einn um fyrsta vinninginn og fær hann því óskiptan. Meira »

Snjóþekja á ýmsum fjallvegum

Í gær, 18:59 Vegir eru greiðfærir á Suður- og Vesturlandi samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni. Snjóþekja er á Laxárdalsheiði.  Meira »

Heilbrigðismál sameina þjóðina

Í gær, 18:18 „Aðgangur að heilbrigðisþjónustu er eitt þeirra mála sem ég tel að sé meiri samstaða um en oft má ráða af umræðunni í þjóðfélaginu,“ sagði Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra, á lokahátíð undirskriftarsöfnunarinnar „Endurreisum heilbrigðiskerfið“ í dag. Meira »

Skipið komið til Seyðisfjarðar

Í gær, 17:35 Fiskiskip, sem Landhelgisgæslan hóf umfangsmikla leit að í gærkvöldi og hafði upp á um klukkan eitt í nótt, er komið til Seyðisfjarðar en þangað vísaði Gæslan skipinu. Meira »

Andlát: Alyson J.K. Bailes

Í gær, 18:13 Alyson J.K. Bailes, aðjúnkt við Stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands, lést í Skotlandi 29. apríl. Alyson var fædd í Manchester í Bretlandi 6. apríl árið 1949. Meira »

Áætlunin í takt við kröfu undirskriftanna

Í gær, 16:47 Kristján Þór Júlíusson, heilbrigðisráðherra, var viðstaddur loka­hátíð und­ir­skrifta­söfn­un­ar­inn­ar „End­ur­reis­um heil­brigðis­kerfið“ sem fram fór í hús­næði Íslenskr­ar erfðagrein­ing­ar í dag. Meira »

Kyndilhlaup og gestir frá Færeyjum myndasyrpa

Í gær, 16:40 Íslandsleikar Special Olympics fóru fram á Þróttarvellinum í Reykjavík í dag í samvinnu við KSÍ og íþróttafélagið Ösp.  Meira »

„86.000 radda kór hefur tjáð sig“

Í gær, 15:52 Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, afhenti Sigurði Inga Jóhannssyni, forsætisráðherra, veglegan bunka með 86.729 undirskriftum við lokahátíð und­ir­skrifta­söfn­un­ar­inn­ar „End­ur­reis­um heil­brigðis­kerfið“ sem fram fór í húsnæði Íslenskrar erfðagreiningar í dag. Meira »

Snjóþekja og hálka víða á vegum

Í gær, 15:49 Vegir eru greiðfærir á Suður- og Vesturlandi samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni en þó eru hálkublettir á Holtvörðuheiði og Bröttubrekku. Snjóþekja er á Laxárdalsheiði. Meira »

„Það er engin framtíð“

Í gær, 15:30 Fimm manna fjölskyldu frá Úsbekistan, sem sótt hafði um hæli hér á landi vegna trúarofsókna í heimalandinu, var vísað úr landi á þriðjudag án þess að mál þeirra fengi efnislega meðferð. Eftir átta mánaða dvöl hér voru þau send til Frakklands því þau millilentu þar á leiðinni til Íslands í fyrra. Meira »

Taka örvandi lyf til að bæta árangur

Í gær, 13:01 Um 13% íslenskra háskólanema í grunnnámi hafa misnotað örvandi lyf, ef marka má niðurstöður doktorsverkefnis Bergljótar Gyðu Guðmundsdóttir, sem hún vann við University of Rhode Island. Svo virðist sem fylgni sé milli misnotkunar lyfjanna og kvíða og einkenna ADHD. Meira »

Hefur ekki áhrif á þyrlur Gæslunnar

Í gær, 11:38 Á þessari stundu er ekkert sem bendir til þess að þyrluslysið í Noregi hafi rekstrarleg áhrif á þyrlurekstur Landhelgisgæslunnar. Meira »

Dagur reið niður Skólavörðustíg

Í gær, 14:44 Dagur B. Eggertsson borgarstjóri reið niður Skólavörðustíginn í dag í skrúðreið sem er Hestadögum, viðburði sem Landssamband hestamannafélagi stendur fyrir í samstarfi við Íslandsstofu. Riðið var frá Hallgrímskirkju. Meira »

Stefnir í stærsta lottópott ársins

Í gær, 12:15 Enginn var með allar tölurnar réttar í Lottó útdrætti síðustu viku og verður fyrsti vinningur því fimmfaldur í kvöld. Potturinn var síðast fimmfaldur í febrúar. „Þá sigraði fólk utan af landi sem var í rómantískri ferði í borginni og keypti sér miða í Happahúsinu,“ segir Inga Huld Sigurðardóttir, markaðsstjóri Íslenskrar getspár. Meira »

Afhendir 86.729 undirskriftir

Í gær, 10:24 Forsætisráðherra, fjármálaráðherra og heilbrigðisráðherra hafa boðað komu sína á lokahátíð undirskriftasöfnunarinnar „Endurreisum heilbrigðiskerfið“ sem fer fram í dag í fyrirlestrasal Íslenskrar erfðagreiningar. Kári Stefánsson mun afhenda stjórnvöldum undirskriftalistann. Meira »
EIGNARLÓÐIR
Eignarlóðir Til sölu í landi Kílhrauns á Skeiðum, 50 mínútna akstur frá Reykjaví...
Kolaportið alltaf gott veður !
Góða veðrið og góða skapið er í KOLAPORTINU!...
Á lager Husqvarna 701 Enduro árg. 2016
Frábært ferða Enduro hjól frá Husqvarna. 6 gíra, EFI, ABS bremsur, vökvakúpling....
Ísskápur Scan cool
Ísskápur Scan cool. Með þrem frystiskúffum. 8 mánaða gamall. Verð 28 þús. Mjög v...
 
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Hjúkrunarfræðingur
Heilbrigðisþjónusta
Hlíðabær Hjúkrunarfræðingur Hlíðabær...
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Lögmannafélag Íslands AÐALFUNDUR ...
Aþ þrif - laus störf
Önnur störf
ATVINNA AÞ-Þrif leitar að einstakling...