Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Mikil ánægja með frumsýningu Hrúta

23:11 Í kvöld var haldin Íslandsfrumsýning á myndinni Hrútar, en hún vann um helgina til verðlauna á kvikmyndahátíðinni í Cannes í Frakklandi. Frumsýningin var á heimaslóðum, en myndin var tekin upp í Bárðardal í Suður-Þingeyjarsýslu og var myndin sýnd í Laugabíói að Laugum í Reykjadal. Meira »

Haldið sofandi í öndunarvél

21:51 Maðurinn sem lenti í bifhjólaslysinu við Hvítársíðu í Borgarfirði er haldið sofandi í öndunarvél á gjörgæslu á Landspítalanum í Fossvogi. Slysið varð fyrr í dag þar sem maðurinn, ásamt konu sem var farþegi á hjólinu, fóru út af veginum með fyrrnefndum afleiðingum. Meira »

Dúxaði og ætlar í kvikmyndageirann

21:15 Eftir að hafa hlotið hæstu einkunn útskriftarnemenda í Fjölbrautarskólanum í Garðabæ stefnir Dagmar Björk Bjarkadóttir á að fara að læra kvikmyndaframleiðslu. Hún segir að lykillinn á bak við árangurinn sé frekar einfaldur. Hún hafi alla tíð viljað standa sig vel í námi og alltaf gert sitt besta. Meira »

Leiguverð enn lang hæst á Íslandi

21:05 Meðalverð bílaleigubíls við Keflavíkurflugvöll er um 150% hærra en meðalverð við aðrar flugstöðvar í Evrópu, en dagverð fyrir tveggja vikna leigu er komið niður í 8.018 krónur hér á landi úr 9.134 krónum í könnun sem gerð var í lok mars. Meira »

Aðsóknin vonandi tímabundin

20:30 „Við náttúrlega vonum að þetta sé bara tímabundið. En við höfum hugann við þetta og fylgjumst vel með vel með fjöldanum sem er að koma inn,“ segir framkvæmdarstjóri Þjónustumiðstöðvar Miðborgar og Hlíða um Gistiskýlið við Lindargötu. Meira »

Þveröfug áhrif húsaleigufrumvarps

19:47 Tekjuhá heimili myndu fá hlutfallslega meira út úr nýju húsnæðisbótakerfi félagsmálaráðuneytisins heldur en tekjulægri heimili, gangi það eftir. Þetta er í andstöðu við markmið frumvarpsins sem var hugsað sem aukinn stuðningur við efnalitla. Meira »

Alvarlegt slys í Borgarfirði

18:44 Alvarlegt bifhjólaslys varð í dag í Borgarfirði við Hvítársíðu, en maður og kona voru flutt með þyrlu Landhelgisgæslunnar til Reykjavíkur. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglu rann bifhjólið út af veginum, en slysið átti sér stað á malarvegi. Meira »

„Maður verður að elska Guð“

19:16 Á síðasta ári gengu 45 konur í klaustur í Englandi og Wales en sú tala hefur ekki verið hærri í 25 ár. Systir Agnes í Karmelklaustrinu í Hafnarfirði segir það eðlilegt að ákveðin aukning verði í mismunandi löndum á mismunandi tímum. Hún segir að það þegar kona ákveður að helga líf sitt Guði er hún að svara ákveðinni köllun. Meira »

23 útskrifuðust frá Húsavík

18:34 Fram­halds­skól­an­um á Húsa­vík var slitið við hátíðlega at­höfn í Húsa­vík­ur­kirkju laug­ar­dag­inn 23. maí að viðstöddu fjöl­menni. Þar voru brautskráðir 23 nemendur, 20 af stúdentsbrautum og 3 af starfsbraut. Meira »

Fresta ekki verkföllum ástæðulaust

18:09 Stóru samninganefndir þeirra stéttarfélaga sem frestuðu verkföllum í dag hafa verið boðaðar til fundar til að ræða efnislega þau tilboð sem liggja fyrir frá Samtökum atvinnulífsins. Þetta herma heimildir mbl.is, en yfir hundrað manns hafa m.a. verið boðaðir til fundar í stóru samninganefnd Flóabandalagsins. Meira »

Vilja ekki samning sem aðrir gera

17:23 Fundað var í kjaradeilu BHM og ríkisins í dag og lítið þokast í samningsátt. Samningamenn BHM lýstu óánægju sinni með ummæli forsætisráðherra í fjölmiðlum í gær þar sem hann sagði að ekki yrði samið við BHM fyrr en samið yrði á almennum vinnumarkaði. Meira »

Efast um samningsvilja ríkisins

16:30 Ekkert þokaðist í samningsátt á fundi Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga og samninganefnd ríkisins í dag. Nýr fundur hefur ekki verið boðaður og stefnir allt í að verkfall hjúkrunarfræðinga hefjist annað kvöld. Meira »

Sigur á 40 ára landsliðsafmælinu

16:12 „Við höfum spilað á erfiðari móti en þessu, þetta stóð yfir í þrjá daga en Evrópumótin standa yfir í tvær vikur,“ segir Jón Baldursson, spilandi fyrirliði íslenska karlalandsliðsins í Brids sem varð Norðurlandameistari um helgina í Færeyjum. Meira »

Guðlaugur Þór kjörinn varaformaður AECR

14:37 Guðlaugur Þór Þórðarson, ritari Sjálfstæðisflokksins og þingmaður, var kjörinn varaformaður Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna (AECR) um helgina á ráðsfundi samtakanna, sem haldinn var í Winchester í Bretlandi. Meira »

Fyrirtæki vilja semja en ekki bíða eftir SA

13:50 Fulltrúar Framsýnar hafa um helgina átt í viðræðum við nokkur fyrirtæki á félagssvæðinu sem standa utan Samtaka atvinnulífsins um gerð kjarasamnings. Frumkvæðið hefur komið frá fyrirtækjunum. Meira »

Loka hluta Háaleitisbrautar í viku

15:44 Unnið er við að leggja nýja vatnslögn meðfram Kringlumýrarbraut og á morgun, þriðjudaginn 26. maí, verður byrjað að grafa fyrir henni þvert á Háaleitisbraut. Vegna framkvæmdanna verður þeim kafla Háaleitisbrautar sem liggur frá Kringlumýrarbraut að Skipholti lokað tímabundið. Meira »

Andlát: Skúli Alexandersson

13:59 Skúli Alexandersson, fyrrverandi alþingismaður og sveitastjórnarmaður, lést á laugardaginn á Landspítalanum, 88 ára að aldri. Skúli fæddist þann 9. september 1926 og sat á þingi í fyrir Alþýðubandalagið á árunum 1979-1991. Meira »

Fresta verkföllum um fimm sólarhringa

13:13 Forsvarsmenn samninganefnda VR, LÍV, Flóabandalagsins, StéttVest og Samtaka atvinnulífsins hafa náð samkomulagi um frestun verkfallsaðgerða, sem áttu að hefjast þann 28. maí næstkomandi, um fimm sólarhringa. Meira »
HARMONIKKUHURÐIR SPARA MIKIÐ PLÁSS
Oftast afgreiddar samdægurs í réttu máli, verð frá kr. 13.900,- Mex ehf - Sími ...
Ifö klósett til sölu
Ifö klósett með stúd í gólf og setu til sölu á aðeins kr.14 þúsund ,nýtt uppl ...
Guðbrandsbiblía til sölu
til sölu Guðbrandsbiblía, ljósprentuð útgáfa frá 1956. Ástand gott. Nánari upplý...
Vinnuborð
Til sölu sérsmíðað öflugt vinnuborð ú járni með krossviðarplötu og áfastri 300 m...
 
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Lögfræðingaf...
Vantar bílstjóra
Akstur
Bílstjórar óskast Óskum eftir bílstjó...
Útboðstígagerð og frágangur grafarsvæða
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Stígagerð o...
Útboð no 13507 og 13523
Tilboð - útboð
ÚTBOÐ Reykja vík ur borg Innkaupadei...