Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Borgin færð í vetrarklæðnað

Í gær, 23:46 Lesendur mbl.is hafa sent inn ljósmyndir sem sýndu höfuðborgarsvæðinu skarta sínu fegursta í kjölfar ofankomunnar í nótt. Sjón er sögu ríkari. Meira »

Brjóti gegn anda flugvallarsamkomulags

Í gær, 23:27 Björgólf­ur Jó­hann­es­son, for­stjóri Icelanda­ir Group, segir að fyrirhugaðar framkvæmdir á Hlíðarenda brjóti gegn anda samkomulagsins sem fulltrúar ríkisins, Reykjavíkurborgar og Icelandair Group skrifuðu undir í fyrra varðandi framtíð Reykjavíkurflugvallar. Meira »

Þjóðin kjósi um hríðskotabyssurnar

Í gær, 22:40 Fréttir af því að lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hafi fengið 150 hríðskotabyssur að gjöf frá Norðmönnum hafa vakið athygli. Búið er að setja undirskriftarsöfnun af stað þar sem skorað er á stjórnvöld að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort „vélbyssuvæða beri hinn almenna lögreglumann“. Meira »

„Trúi því að verkfallið verði stutt“

Í gær, 22:02 „Staðan er sú að þrátt fyrir að hafa lagt mig fram af mikilli sannfæringu síðustu 24 tímana þá er ljóst að það skellur á verkfall,“ sagði formaður Félags tónlistarkennara á samræðufundi tónlistarkennara í Kaldalónssal Hörpunnar í kvöld. „Ég trúi því þó að þetta verkfall verði mjög stutt.“ Meira »

Stálu rúmlega 100 hjólbörðum

Í gær, 21:38 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur til rannsóknar innbrot og þjófnað á rúmlega 100 hjólbörðum sem kunna að verða boðnir til sölu. Er fólk beðið að vera vakandi fyrir því að kaupa ekki hjólbarða sem kunna að vera þýfi. Meira »

Þekkir einhver Ólafsfirðingana?

Í gær, 21:34 Sextán ára gamall hóf Brynjólfur Sveinsson að ljósmynda. Síðar varð hann kaupmaður og stöðvarstjóri Pósts og síma og þrátt fyrir annríki var hann alla tíð ötull ljósmyndari. Meira »

Fámennari skólar lifa ekki af

Í gær, 20:53 Kennarafélag Framhaldsskólans í Austur-Skaftafellssýslu mótmælir fyrirhugaðri skerðingu náms til stúdentsprófs og takmörkun á aðgengi eldri nemenda að námi í framhaldsskólum. Fækkun nemenda í framhaldsskólum landsins muni bitna harðast á fámennari skólum á landsbyggðinni. Meira »

Norðurlöndin taki við Íslendingum

Í gær, 21:21 Viðamikil vinna við gerð áætlana gegn ebólu hér á landi hefur staðið yfir á undanförnum mánuðum. Núverandi áætlanir miða að því að reyna að flytja Íslendinga sem veikjast erlendis til sérhæfðra sjúkrahúsa á Norðurlöndunum. Takist það ekki verða þeir fluttir með sérhæfðum flugvélum á Landspítalann. Meira »

Alvarlegar athugasemdir hunsaðar

Í gær, 20:31 Fjölmenni er samankomið á opnum borgarafundi þar sem fjallað er um þá stöðu sem sé komin í málefnum flugvallarins í Vatnsmýri. Samtökin Hjartað í Vatnsmýrinni standa fyrir fundinum, en þau segja að flest bendi til þess að borgaryfirvöld ætli gefa út framkvæmdaleyfi til verktaka á Hlíðarendasvæðinu og loka þar með svokallaðri neyðarbraut. Meira »

Hríðskotabyssurnar norsk gjöf

Í gær, 20:16 Jón F. Bjart­marz, yf­ir­lög­regluþjónn hjá embætti rík­is­lög­reglu­stjóra, segir að 150 hríðskotabyssur sem lögreglan hefur fengið hafi verið gjöf frá norskum yfirvöldum. Hann segir ennfremur, að ekki sé búið að taka ákvörðun um að setja vopn í allar lögreglubifreiðir. Meira »

Farþegarnir héldu ró sinni

Í gær, 19:48 „Rútan fauk bara til að framan og endaði út af veginum. Veðrið var einkar slæmt, það voru 37 metrar á sekúndu,“ segir Róbert Agnarsson, starfsmaður rútufyrirtækisins ÞÁ bíla en rúta á vegum fyrirtækisins fauk út af hring­veg­in­um við Ing­ólfs­fjall í gær. Meira »

Skotvís vill fjölga veiðidögum

Í gær, 19:29 Skotveiðifélag Íslands (Skotvís) segir það fagnaðarefni að að umhverfisráðherra hafi í fyrra gefið út fastan rjúpnaveiðitíma til þriggja ára. Félagið leggur hins vegar til að stunda megi veiðar að minnsta kosti í 18 daga, yfir sex vikna tímabil. Meira »

Verkfallstónninn sleginn

Í gær, 19:08 Fundi tónlistarkennara og sveitarfélaga, sem staðið hefur hjá ríkissáttasemjara frá því klukkan tíu í dag, lauk upp úr hálfsjö. Nýr fundur hefur ekki verið boðaður. Er því ljóst að verkfall skellur á. Meira »

„Mun minni þátttaka hjá körlum“

Í gær, 18:22 „Það var mun minni þátttaka hjá körlum en konum,“ segir Sigurveig Gísladóttir, fulltrúi velferðarnefndar sem fer með jafnréttismál í Seyðisfjarðarkaupstað um könnun sem lögð var fyrir starfsfólk bæjarins á síðasta ári. Í könnuninni voru jafnréttismál, launamál, einelti og kynferðisleg áreitni skoðuð. Meira »

Svarthöfði á Barnaspítalanum

Í gær, 17:49 Börnin á Barnaspítala Hringsins ráku upp stór augu þegar sjálfur Svarthöfði heimsótti deildina í dag í fylgd trausts aðstoðarmanns. Það tók smá stund fyrir börnin að taka þá félaga í sátt en þegar þeir færðu börnunum leikföng úr versluninni Nexus voru þau til í að blanda geði við fúlmennin alræmdu. Meira »

UNICEF á Íslandi bregst við ebólu

Í gær, 18:58 „Það eina sem við getum gert hér til að verjast ebólu er að koma í veg fyrir að veiran breiði úr sér í Vestur-Afríku,“ segir Sólveig Jónsdóttir, kynningastjóri og fjölmiðlafulltrúi UNICEF á Íslandi. „Við verðum að gera allt sem við mögulega getum til að veita fólki hjálp sem þarf á henni að halda.“ Meira »

50% fleiri umsóknir árlega

Í gær, 18:11 Hælisumsóknir hér á landi hafa aukist um 50% frá ári til árs frá árinu 2009. Þannig voru umsóknir um hæli 172 á síðasta ári en 118 á árinu 2012, 76 árið 2011, 51 árið 2010 og 35 á árinu 2009. Þetta er meðal þess sem kemur fram í ársskýrslum Útlendingastofnunar sem birtar voru í dag. Meira »

Sjá ekki til lands í læknadeilu

Í gær, 17:24 „Við metum ástandið þannig að það sé ekki neitt að þokast í samkomulagsátt,“ segir Þorbjörn Jónsson, formaður Læknafélags Íslands, en félagið fundaði með fulltrúum samninganefndar ríkisins hjá Ríkissáttasemjara. Meira »
ÓDÝR BLEKHYLKI OG TÓNERAR
Ódýr blekhylki og tónerar Verslun í Hagkaup, Sm...
Íslenski sjávarhættir, Skagfirzk fræði og Annálar til sölu
Til sölu: Íslenskir sjávarhættir e. Lúðvík Kristjánsson, bindi I-V, v. 30 þ. S...
HJÓN MEÐ TVÖ BÖRN ÓSKA EFTIR 3-4 HERBERG
Hjón með tvö börn óska eftir 3-4 herbergja íbú...
ÚTSALA Glæsileg matarstell og glös frá Mikasa til sölu
Glæsileg matarstell og kaffistell frá Mikasa Culture Platinum.Í boði eru margar ...
 
Consular clerk/cashier
Önnur störf
CONSULAR CLERK/CASHIER Sendir...
Landsst. 6014101811 i st.d. harpa
Félagsstarf
Landsst. 6014101811 I St.d. Harpa...
1 mál
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Staður og stund
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, B...