Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Þrýsta á íslensk stjórnvöld

13:23 Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri Reykjavíkur, mun flytja ávarp á útifundi sem haldinn verður á Ingólfstorgi síðdegis um ástandið á Gaza. Tilgangurinn með útifundinum er að lýsa yfir samstöðu með íbúum Gaza, fordæma árásir Ísraelshers og þrýsta á íslensk stjórnvöld að vera meira afgerandi í andstöðunni við blóðbaðið. Meira »

Sendar RÚV í Öxarfirði tengdir varasamböndum

12:59 Útvarpssendar RÚV í Öxarfirði hafa í nokkra mánuði verið tengdir varasambandi eftir að mastur á Viðarfjalli féll um síðustu áramót. Umrætt mastur þjónaði útvarpssendingum til útvarpsendurvarpa í Öxarfirði. Þetta varasamband bilaði fyrir tveim vikum og hefur truflana gætt á útsendingum í kjölfarið. Meira »

Árásin náðist á upptöku

12:40 Hæstiréttur hefur staðfest gæsluvarðhaldsúrskurð héraðsdóms yfir tveimur mönnum sem veittust að þeim þriðja í Grundarfirði aðfaranótt fimmtudags 17. júlí. Fram kemur í dómi Hæstaréttar að myndband hafi náðst af árásinni en frásögn árásarmannanna hafi ekki verið í samræmi við upptökuna. Meira »

„Bráðabani“ að fara niður að vatninu

12:08 „Þetta hefði farið verr ef þetta hefði verið um miðjan dag,“ segir Ármann Höskuldsson jarðfræðingur, sem staddur er við Öskjuvatn og skráir þar ummerki eftir skriðuna sem féll rétt fyrir miðnætti á mánudag. Hann segir hlíðina enn óstöðuga og óráðlegt að fara niður að vatninu. „Það er bara bráðabani.“ Meira »

Vígalegur mökkur steig til himins

10:59 „Þetta var svolítið vígalegur mökkur,“ segir Stefán Valur Jónsson, björgunarsveitarmaður í Skagfirðingasveit á Sauðárkróki. Stefán og þrjú önnur úr sveitinni sinna hálendisgæslu norðan Vatnajökuls og eru að því best er vitað þau einu sem urðu vitni að hamförunum í Öskjuvatni um miðnætti í fyrrakvöld. Meira »

Samfylkingin fordæmir aðgerðir Ísraelsstjórnar

10:40 Þingflokkur Samfylkingarinnar fordæmir aðgerðir Ísraelsstjórnar á Gazasvæðinu síðustu vikur. Þá hefur flokkurinn lagt til að íslenska ríkisstjórnin grípi til tiltekinna aðgerða og verður tillagan tekin upp á fundi utanríkismálanefndar næstkomandi fimmtudag. Meira »

Bit innanlands ekki valdið Lyme-sjúkdómi

11:17 Hvorki Lyme-sjúkdómur né heilabólga hafa verið staðfest hér á landi af völdum bits skógarmítla innanlands. Þetta segir sóttvarnarlæknir sem veitir einnig upplýsingar um fyrirbyggjandi aðgerðir gegn biti af völdum skógarmítla og hvernig fjarlægja á skógarmítla af húð. Meira »

Áhugi sýndur á leigu af RÚV

10:56 Ýmsir aðilar hafa sýnt leigunni á efri hæðum útvarpshússins við Efstaleiti áhuga. Efri hæðir þess voru auglýstar til leigu fyrr í mánuðinum, en ekki hefur enn verið óskað eftir formlegum tilboðum. Ekki fékkst gefið upp hvaða aðilar hafi sýnt leigunni áhuga. Breytingar þjóni nýjum áherslum mun betur. Meira »

Sindri með yfirlýsingu vegna líkamsárásar

10:39 Knattspyrnudeild Sindra á Hornafirði hefur sent frá sér tilkynningu vegna atviks í leiks Sindra og Snæfells í 2. flokki karla síaðsta sunnudag, þar sem leikmaður Sindra réðst á leikmann Snæfellsness með þeim afleiðingum að leikmaður Snæfells var fluttur illa slasaður á sjúkrahús. Yfirlýsinguna má sjá í heild sinni hér að neðan. Meira »

Vísitalan lækkar á milli mánaða

09:24 Vísitala neysluverðs lækkar um 0,17% milli mánaða. Sumarútsölur eru víða í gangi og lækkaði verð á fötum og skóm um 11,6% (áhrif á vísitöluna -0,55%). Flugfargjöld til útlanda hækkuðu um 17% (0,29%). Meira »

Leikvöllur fyrir hunda áformaður

08:17 Skipulagsnefnd Kópavogsbæjar óskaði á mánudag eftir upplýsingum um stöðu mála varðandi hundaleikvöll í bænum.   Meira »

Báðir búnir að grafa þriðjung

07:58 Vinna við Norðfjarðargöng hefur gengið mun betur en við Vaðlaheiðargöng. Eru starfsmenn verktakanna fyrir austan búnir að ná félögum sínum í Vaðlaheiði, þegar litið er til grafinna metra. Meira »

Framkvæmdir í fullu fjöri á Hólmsheiðinni

07:37 Framkvæmdir standa nú yfir á fangelsinu á Hólmsheiði. Örn Baldursson, verkefnastjóri hjá Framkvæmdasýslu ríkisins, segir framkvæmdir vera á áætlun. Meira »

Fimm bækur tilnefndar til Ísnálarinnar

07:15 Höfundar og þýðendur fimm bóka hafa hlotið tilnefningu til Ísnálarinnar – Iceland Noir-verðlaunanna 2014, fyrir bestu þýddu glæpasöguna. Meira »

Nýir sýslumenn og lögreglustjórar

05:30 Anna Birna Þráinsdóttir, sýslumaður í Vík í Mýrdal, verður sýslumaður á Suðurlandi, þegar ný lög um embætti sýslumanna og lögreglustjóra taka gildi, þann 1. janúar nk. Meira »

Kviknaði í gaskút á svölum

07:32 Lögregla og slökkvilið á höfuðborgarsvæðinu voru kölluð út um kvöldmatarleytið í gær, þegar eldur kom upp í gaskúti á svölum íbúðarhúss. Að sögn lögreglu náðist að skrúfa fyrir gasið á kútnum áður en frekari hætta varð af honum. Meira »

Í annarlegu ástandi á hóteli

06:18 Um klukkan hálftvö í nótt var lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu tilkynnt um karlmann í annarlegu ástandi í afgreiðslu hótels í miðborginni. Þegar höfð voru afskipti af honum brást hann illa við og hafði m.a. í hótunum við lögreglumenn. Meira »

Vegakerfið fari í forgang

05:30 Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra segir brýnt að huga að viðhaldi vega næstu árin.  Meira »
A2 FYRIR HEITA POTTINN
A2 Úthringi kerfið er mjög hentugt kerfi til að vakta heita potta. Kerfið hefur ...
FLOTTUR DIESEL VX 200 CRUSIER , TILBOÐ
Er með flottan Toyota Landcrusier 200. Árgerð 2009 . Ekinn 129.000. Flottur Die...
Sumartilboð! - Garðhús 9 fm - kr. 269.250,-
Rúmgóð og vönduð 9 fm garðhús nú á einstöku vortilboði - kr. 269.250,- Sýningar...
Til sölu - frystiskápur- tölvuborð- ofl.
Tölvuborð úr gleri á snúningsfæti fyrir PC tölvu, kringlótt tölvuborðið er 80 cm...
 
Grafískur hönnuður
Önnur störf
Grafískur hönnuður Við leitum að grafís...
Starfsmaður í noregi
Iðnaðarmenn
Starfsmaður Starfsmann vantar til s...
Organisti
Listir
Eskifjarðarsókn, Austurlandsp...
Ertu efnakona?
Afgreiðsla/verslun
Ertu efnakona? Þjónu...