Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Straumurinn liggur í Vínbúðina

14:30 Fólk er farið að streyma í vínbúðir víða um land, en dagurinn fyrir verslunarmannahelgina er einn annasamasti dagur ársins í áfengisverslununum. Þegar ljósmyndara mbl.is bar að garði í Heiðrúnu voru nokkuð langar biðraðir farnar að myndast. Meira »

Afar fjölmennt á Þjóðhátíð

14:18 „Húkkaraballið í gær gekk frábærlega og var það fjölmennasta frá upphafi. Þetta var haldið utandyra í annað skiptið og það hefur gefist frábærlega,“segir Hörður Grettisson í þjóðhátíðarnefnd. Hátíðin verður formlega sett í dag klukkan 14:30. Meira »

Verslunarmannahelgin á Twitter

14:17 Verslunarmannahelgin fer fallega af stað. Veðurguðirnir virðast ætla að sýna sparibrosið sitt, allavega eitthvað framan af. Merkið #verslo er þegar komið á fullt skrið eins og sjá má af nokkrum tístum hér fyrir neðan. Meira »

Ráðgjafateymi fyrir nauðungarvistaða

14:09 Innanríkisráðneytið hyggst ráða fjóra ráðgjafa til að annast ráðgjöf við nauðungarvistaða einstaklinga á sjúkrahúsi.  Meira »

Gæti orðið kalt að gista í tjaldi

13:24 Kalt gæti orðið að næturlagi um helgina og gæti hiti farið niður í tvær til þrjár gráður yfir nóttina. Á morgun, laugardag, er gert ráð fyrir skúrum víða um land, einkum sunnan- og vestantil. Þá er von á hægum vindi og nokkuð mildu veðri, hita 10 til 15 stig yfir daginn. Meira »

Sendiráðið tekur mótmælin alvarlega

13:02 Bandaríska sendiráðið á Íslandi segir það ánægjuefni að Ísland sé land þar sem þúsundir manna geti komið saman með friðsælum hætti og haft tjáningarfrelsi til að koma skoðunum sínum á framfæri, líkt og gerðist í fjölmennum mótmælum við sendiráðið í gær, gegn blóðbaðinu á Gaza. Meira »

Barnafjölskyldur flykkjast í Vatnaskóg

13:25 „Tjaldsvæðin eru að fyllast af tjöldum og veðrið er æðislegt, þannig að þetta fer rosalega vel af stað,“ segir Þóra Björg Sigurðardóttir í Vatnaskógi en þar fer fram hátíðin Sæludagar nú um helgina. Meira »

Í undanúrslit í kafbátakeppni

13:05 Nemendur við Háskólann í Reykjavík eru komnir í undanúrslit alþjóðlegu kafbátakeppninnar RoboSub í San Diego í Bandaríkjunum. Undanúrslitin fara fram í dag og á morgun en úrslitakeppnin er á sunnudag. Meira »

Lögreglan leitar Guidos

12:59 Lögreglan á Hvolsvelli lýsir eftir dreng á fjórtánda ári, Guido Javier Japke Varas, sem saknað hefur verið síðan á miðvikudag. Síðast var vitað af honum á höfuðborgarsvæðinu í gær. Meira »

Umferð orðin þung á Suðurlandsvegi

12:53 Að sögn lögreglu á Selfossi er umferð orðin nokkuð þung á Suðurlandsveginum en margir eiga leið um Suðurlandið í dag. Margir eru eflaust á leið til Landeyjahafnar í Herjólf og þá er einnig nokkuð um að fólk dvelji í sumarhúsum á Suðurlandi. Meira »

Óvenju rólegt hjá lögreglu í Eyjum

12:48 Í gærkvöldi voru um 7 til 8 þúsund gestir mættir á þjóðhátíð í Vestmannaeyjum. Óvenju rólegt var hjá lögreglunni í Vestmannaeyjum sl. nótt. Ellefu fíkniefnamál komu upp í gær og nótt. Þar fór lögreglan í fjórar húsleitir og í þremur þeirra fannst fíkniefni. Meira »

Með uppskriftina að drullunni

11:42 „Vellirnir eru klárir, við erum vanir menn, þú finnur ekki vanari menn í drullumalli en okkur,“ segir Jón Páll Hreinsson, mýrarfláki á Mýrarboltamótinu á Ísafirði sem fer fram nú um helgina. Meira »

Sækja brenndan ferðamann

11:41 Björgunarskipið Gunnar Friðriksson á Ísafirði er nú á leið í Grunnavík í Jökulfjörðum að sækja ferðamann sem brenndist á fæti þegar hann fékk heitt vatn yfir sig. Meira »

Hringdi 70 sinnum í 112

11:05 Konan sem handtekin var rétt fyrir klukkan fimm í nótt hringdi sjötíu símtöl í 112, símanúmer Neyðarlínunnar, á tveimur stuttum tímabilum í nótt. Þegar konan lét ekki af háttsemi sinni, þrátt fyrir margítrekaðar beiðnir þar um, var hún handtekin. Meira »

„Það er bara engin umferð“ myndskeið

10:20 Auður þjóðvegur blasti við varðstjórum í umferðardeild LRH þegar þeir settust í ljúfa laut með blaðamanni mbl.is við upphaf verslunarmannahelgar. Voru varðstjórarnir sammála um að þeir hefðu hreinlega aldrei séð annað eins. Meira »

Hálendiskort helgarinnar

11:19 Ef þú ætlar að bregða þér af bæ um helgina, og jafnvel upp á hálendi, skaltu skoða kortið sem fylgir þessari frétt.  Meira »

Allt iðar af lífi á Sauðárkróki

10:24 Veðrið leikur við keppendur og gesti á Unglingalandsmóti UMFÍ á Sauðárkróki. Sól, blankalogn og 15 stiga hiti er í Skagafirði. Keppendur hófu daginn snemma en þá hófst keppni í nokkrum greinum sem standa mun yfir í allan dag. Mótssetning verður á íþróttavellinum í kvöld. Meira »

Aðstoðarskólastjórinn á fallegasta garðinn

08:58 Helga Kristín Gunnarsdóttir aðstoðarskólastjóri við grunnskóla Seltjarnarnes á fegursta garðinn á Seltjarnarnesi þetta árið samkvæmt áliti umhverfisnefndar Seltjarnarness Meira »
50 KW DEUTZ+STAMFORD
Getum boðið á góðu verði Deutz umhverfisvænar rafstöðvar 50-150 kw með Stamford ...
Málverk e. Grétu Björnsson til sölu
til sölu þetta olíumálverk eftir Grétu Björnsson. Stærðin á því er 65x55 cm. Ver...
STAÐGREIÐUM GULL
Staðgreiðum gull, demanta og úr Hringar, hálsmen, armbönd,...
Yamaha Virago árg. 85.
Til sölu Yamaha Virago árg 85 í góðu standi. Verð kr. 390 þús. uppl. s. 892 7798...
 
Leyfi til veiða á sæbjúgum
Tilkynningar
Leyfi til veiða á s...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naud...
Breyting á aðalskipulagi
Tilkynningar
Stykkishólmsbær Hafnargöt...
Frímerki - mynt - seðlar
Til sölu
Frímerki - Mynt - Seðlar Uppb...