Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Óska eftir vitnum að óhappi

09:38 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu óskar eftir vitnum af umferðaróhappi sem átti sér stað við gatnamót Háaleitisbrautar og Lágmúla þann 26. maí sl. um klukkan 9.30. Meira »

Búið að laga bilunina

09:31 Bilun í nýju farangursflokkunarkerfi á Keflavíkurflugvelli olli um og yfir klukkutíma seinkun á mörgum flugferðum þaðan í morgun. Samkvæmt upplýsingum Isavia er búið að laga bilunina en hún stóð yfir í um klukkustund. Meira »

Launin tæplega fjórfaldast hjá Guðna

09:26 Laun Guðna Th. Jóhannessonar, verðandi forseta, munu tæplega fjórfaldast þegar hann tekur við embætti forseta frá því sem þau voru í fyrra. Guðni var með 657 þúsund krónur í laun á mánuði sam­kvæmt tekju­blaði Frjálsr­ar versl­un­ar sem kom út í morg­un, en mun hækka upp í 2.314 þúsund sem forseti. Meira »

Fitnessmaður efstur á lista

09:11 Sigurkarl Aðalsteinsson, fitnessmaður, var með 1,772 milljónir á mánuði í tekjur á síðasta ári samkvæmt tekjublaði Frjálsrar verslunar sem kom út í morgun. Hann er efstur af íþróttamönnum og þjálfurum. Meira »

Þéna vel í Of Monsters and Men

09:07 Brynjar Leifsson, Ragnar Þórhallsson og Nanna Bryndís Hilmarsdóttir, í hljómsveitinni Of Monsters and Men, eru öll í efstu fimm sætunum yfir tekjuhæstu listamenn landsins. Meira »

Áslaug Arna gefur kost á sér

08:56 Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, ritari Sjálfstæðisflokksins, ætlar að gefa kost á sér í prófkjör sjálfstæðismanna í Reykjavík fyrir komandi þingkosningar í haust. Þetta kemur fram í Fréttablaðinu. Meira »

Páll hæstur meðal ríkisforstjóra

08:27 Páll Matthíasson, forstjóri Landspítalans, var með 2,2 milljónir í mánaðarlaun á síðasta ári samkvæmt tekjublaði Frjálsrar verslunar sem kom út í morgun. Páll er efstur af embættismönnum og forstjórum ríkisfyrirtækja. Meira »

Seinkanir á Keflavíkurflugvelli

08:53 Tafir hafa orðið á millilandaflugi frá Keflavíkurflugvelli í morgun, að því er virðist vegna bilunar í sjálfvirkum farangursflokkunarbúnaði. Blaðamaður mbl.is á staðnum segir að farþegum í flugvél hans hafi verið sagt að handflokka þurfi allan farangur. Meira »

Tekjuhæstu prestarnir

08:21 Sigfinnur Þorleifsson, sérþjónustuprestur Landspítala, var með 1,844 milljónir króna í tekjur á mánuði á síðasta ári samkvæmt tekjublaði Frjálsrar verslunar sem kom út í morgun. Hann er efstur á lista yfir presta í blaðinu. Biskup Íslands, Agnes M. Sigurðardóttir, er sjötta á listanum. Meira »

Dóttir Filippusar sterka og borðar söl

08:18 Erla María Markúsdóttir erla@mbl.is Ingveldur Sigríður Filippusdóttir heldur upp á 100 ára afmæli sitt í dag, 1. júlí. Ingveldur fæddist í Árnessýslu og ólst upp á Stokkseyri. Meira »

Bæjarstjórinn launahærri en forsetinn

08:12 Gunnar Einarsson, bæjarstjóri Garðabæjar, er með hærri laun en forseti Íslands, samkvæmt tekjublaði Frjálsrar verslunar. Bæjarstjórinn er sagður með rúmar 2,3 milljónir króna í mánaðarlaun og er launahæsti sveitarstjórnarmaður landsins. Meira »

Þorvaldur læknir með 17 milljónir á mánuði

08:06 Þorvaldur Ingvarsson, bæklunarskurðlæknir og yfirmaður rannsókna og þróunar hjá Össuri, er með 17 milljónir króna í tekjur á mánuði samkvæmt tekjublaði Frjálsrar verslunar sem kom út í morgun. Meira »

Ekki allir sáttir við Fossvogsbrúna

07:57 Ákveðið hefur verið að skipa í starfshóp til að sjá um gerð umhverfismats og deiliskipulags vegna brúar yfir Fossvog á milli Reykjavíkur og Kópavogs. Meira »

Kveikti í íbúð í Hafnarfirði

07:40 Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu barst tilkynning um að kona hefði kveikt í íbúð í Hafnarfirði síðdegis í gær. Konan er grunuð um framleiðslu eða vörslu fíkniefna. Einhverjar skemmdir urðu á íbúðinni. Þá er karlmanns leitað vegna ótengdrar líkamsárásar, einnig í Hafnarfirði. Meira »

Kjararáð hækkaði laun um 7,15%

07:32 Laun allra þeirra sem ákvörðunarvald kjararáðs nær til hækkuðu um 7,15% um síðustu mánaðamót samkvæmt ákvörðun ráðsins.   Meira »

Forsetinn tekjuhæstur

07:54 Ólafur Ragnar Grímsson, fráfarandi forseti, er tekjuhæstur af æðstu ráðamönnum landsins með tæpar 2,3 milljónir króna í mánaðarlaun, samkvæmt tekjublaði Frjálsrar verslunar. Á eftir honum raða ráðherrar ríkisstjórnarinnar sér í efstu sæti listans. Meira »

Dýrafjarðargöng eftirsótt

07:37 Mikill áhugi er á útboði Dýrafjarðarganga. Í heildina var tekið við sjö umsóknum fyrir forvalið og eru þær ýmist frá erlendum verktakafyrirtækjum eða verktakahópi erlendra og innlendra aðila. Meira »

Helgi Hrafn ekki fram

07:14 Þingmaður Pírata, Helgi Hrafn Gunnarsson, hefur ákveðið að bjóða sig ekki fram í Alþingiskosningum í haust, að því er segir í tilkynningu frá Pírötum. Þess í stað ætlar hann að leggja krafta sína í grasrótarstarf flokksins á þessu kjörtímabili en bjóða sig fram aftur árið 2020. Meira »
Nudd Nudd Nudd
Relaxing massage........S. 6959434...
Giftingar- og trúlofunarhringar frá ERNU
Handsmíðuð hringapör úr silfri með alexandrite-steini sem gefur mikið litaflóð. ...
UHD skjáir ( 4k )
Til sölu 55" til 84" HD og UHD gagnvirkir skjáir frá SMART og Prowise Varmás eh...
 
Fiskiskip til sölu
Bátar - skip
Til sölu er fiskiskipið Sandvík EA-20...
Deildarstjóri
Grunn-/framhaldsskóla
Sérkennari Grunnskólinn í Stykkis...
Til leigu
Til leigu
TIL LEIGU Iðnaðar- og lagerhúsnæði ...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...