Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Nemendum verði tryggt óbreytt nám

20:42 Nemendum sem nú stunda nám við Fjölbrautarskólans við Ármúla verður tryggt að nám þeirra verði óbreytt komi til sameiningar við Tækniskólann og að þeir geti lokið námi sínu á sömu forsendum og þeir hófu námið. Þetta kemur fram í yfirlýsingu frá Jóni B. Stefánssyni, skólameistara Tækniskólans. Meira »

„Þetta er fáránlegt kerfi“

20:39 „Þetta er í raun fáránlegt kerfi,“ segir Már Vilhjálmsson, rektor Menntaskólans við Sund, en stjórnendur skólans þurfa að skera niður í innritunum um 37,5% frá því á síðasta ári. Þá voru 240 nýnemar teknir inn, en í ár verða þeir aðeins 150 þrátt fyrir að skólinn hafi nýlega verið stækkaður. Meira »

Benedikt hættir sem formaður

20:12 Benedikt Jóhannesson fjármálaráðherra hefur tekið ákvörðun um að gefa ekki kost á sér til endurkjörs sem formaður Hollvinafélags Menntaskólans í Reykjavík. Þessu greindi hann frá í ræðu sem hann flutti fyrir hönd félagsins við útskrift úr MR í dag. Meira »

Vann 5,6 milljarða króna

20:03 Heppinn lottóspilari vann fyrsta vinning í EuroJackpot í kvöld og er fyrir vikið 5,6 milljörðum króna ríkari. Sjö unnu annan vinning og fær hver tæpar 25,5 milljónir króna í sinn hlut. Meira »

Hjartslátturinn í húsinu

19:45 Norðurlandahúsið í Þórshöfn í Færeyjum er nokkurskonar menningarhjarta Færeyinga og Sif Gunnarsdóttir hefur stjórnað hjartslættinum í húsinu síðan í ársbyrjun 2013. Meira »

Yngvi hættir sem rektor Lærða skólans

19:45 Yngvi Pétursson, rektor Menntaskólans í Reykjavík, hélt í dag sína síðustu útskriftarræðu sem rektor skólans. Staðfesti hann þetta á skólaslitum menntaskólans. Í ræðunni vék hann að styttingu framhaldsskólanna en hann hefur verið afar andsnúinn henni. Meira »

Hálöndin heilla íslenskar valkyrjur

19:14 Þegar leiðsögumaðurinn skoski fékk tölvupóst þar sem sjö íslenskar konur vildu koma í fjallahjólaferð um ófærur hálandanna, hélt hann að vinur hans hefði sent póstinn og væri að gera grín. Meira »

Dúxaði í MR með 9,87 í einkunn

19:30 Mennta­skól­inn í Reykja­vík út­skrifaði 202 stúd­enta frá skól­an­um í dag. Fleiri stúlkur en piltar útskrifuðust eða 123 stúlk­ur og 79 pilt­ar. Guðrún Sólveig Sigríðardóttir var dúx en hún hlaut ein­kunn­ina 9,87. Að lokum tilkynnti Yngvi Pétursson rektor að þetta yrðu hans síðustu skólaslit. Meira »

Telur samninginn ásættanlegan

18:23 Samið var í kjaradeilu sjúkraflutningamanna og ríkisins vegna hlutastarfandi sjúkraflutningamanna síðdegis í dag. Stefán Pétursson, formaður Landssambands slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna, segist telja að samkomulagið sé ásættanlegt. Meira »

Íbúar í Costco-hverfi komast ekki heim

17:18 Mikið umferðaröngþveiti hefur skapast í kringum Kauptún í Garðabæ síðustu daga eftir að Costco opnaði þar verslun sína á þriðjudag. Þegar verst hefur látið hefur bílalestin náð alla leið að Vífilsstöðum og íbúar í Urriðaholtshverfi hafa átt erfitt með að komast heim til sín. Meira »

Leigutekjur standa ekki undir rekstri

17:18 Sveitarfélögin í landinu eiga samtals 5.089 íbúðir og hefur þeim fjölgað um 1,9% frá árinu 2015. Alls glímdu 27 sveitarfélög við rekstrarvanda vegna leiguíbúða um síðustu áramót og hefur fækkað um fimm frá fyrra ári. Er rekstrarvandinn rakinn til þess að leigutekjur standa ekki undir rekstri. Meira »

Fær að búa hjá föður sínum

17:05 Faðir íslensks drengs, sem til stóð að yrði settur í fóstur hjá vandalausum í Noregi eftir að móðir hans var svipt forræði yfir honum, fær forræðið. Þessu greinir föðuramma drengsins frá á Facebook-síðu sinni. Meira »

Styttist í opnun hálendisvega

16:43 „Ég var að loka rétt í þessu inn í Laugar, það er búið að vera ófært en nú hefur allur akstur verið bannaður,“ segir Ágúst Freyr Bjartmarsson, yfirverkstjóri Vegagerðarinnar í Vík, en lokað hefur verið fyrir umferð um Sigöldu­leið (208) og Land­manna­leið/​Dóma­dals­leið inn í Land­manna­laug­ar. Meira »

Engar gjafir í úrslitum Útsvars

15:44 Liðin sem keppa til úrslita í Útsvari á RÚV í kvöld, Akranes og Fjarðabyggð, munu ekki skiptast á gjöfum eftir að keppni lýkur eins og venja er. Aðstandendur liðanna eru óánægðir með ákvörðunina. Meira »

Leita að Reykvíkingi ársins

14:17 Borgarstjóri óskar nú eftir tilnefningum um Reykvíking ársins 2017. Leitað er að einstaklingi sem með háttsemi sinni eða atferli hefur verið til fyrirmyndar á einhvern hátt og er þetta í sjöunda skipti sem valið fer fram. Meira »

Leiðin inn í Landmannalaugar lokuð

16:04 Búið er að loka bæði Sigölduleið (208) og Landmannaleið/Dómadalsleið inn í Landmannalaugar. Allur akstur á svæðinu hefur verið bannaður vegna aurbleytu og hættu á vegaskemmdum, þar til annað verður auglýst. Þetta kemur fram á vef Vegagerðarinnar. Meira »

Vissi ekki af 46,5 milljóna vinningi

15:17 Fjölskyldumaður á höfuðborgarsvæðinu vann 46,5 milljónir í Lottó, en þegar starfsmenn Íslenskrar getspár höfðu samband við hann á mánudaginn vissi hann ekki af vinningnum. Hafði hann keypt miðann á vef Lottó og ekki verið búinn að athuga með vinningstölurnar. Meira »

„Allt útpælt“ hjá Costco

14:11 „Þetta er allt útpælt og með vilja gert,“ segir Einar Benedikt Sigurðsson, framkvæmdastjóri framleiðslufyrirtækisins Tjarnargatan. Hann trúir ekki öðru en að það sé einhver snillingur sem sér um kynningar- og markaðsmál hjá Coscto á Íslandi. Meira »

Vilborg Arna klífur Everest 2017

Trúlofunar- og giftingarhringar í úrvali
Auk gullhringa eigum við m.a. hvítagull, silfur, titanium og tungstenpör á fínu ...
Til sölu Færeyingur Haffrúin 6032
Gengur í Strandveiðina, Ný vél, vökvagír, skrúfa og mælaborð, nýtt rafkerfi,raf...
Trigger- Punkta - Spjöld 2stk 7500 kr
Trigger punkta spjöld 74cm x 53 cm kr 7500 (2stk) 1 af neðri hluta líkamans ...
Til sölu 6 manna sumarhús á Suðurlandi.
Fullbúinn ferðam.bústaður. Vilt þú eignast bústað með föstum tekjum allt árið og...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Hvammsvirkjun
Tilkynningar
Rangárþing ytra Auglýsing um skipulags...
Verkstjóri
Sjávarútvegur
VERKSTJÓRI Síldarvinnslan hf. auglýsir...
Deiliskupulag
Tilkynningar
Samþykkt breyting deiliskipulag...