Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd. stækka

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Innlent »

Ráðuneytið í sambandi við íslensku konuna

15:04 Borgaraþjónusta utanríkisráðuneytisins hefur leitast við að aðstoða íslenska konu sem situr í gæsluvarðhaldi í Kanada, en þar var hún handtekin með fíkniefnu í fórum sínum. Starfsmenn ráðuneytisins hafa verið í sambandi við konuna. Meira »

Segir börn ekki njóta vafans

14:55 Með því að hafa breytingar á undirlagi á gervigrasvöllum ekki í forgangi leyfir Reykjavíkurborg börnum ekki að njóta vafans varðandi mögulega skaðsemi dekkjakurls. Meira »

Flugmannsstarfið enn í höndum karla

14:51 Konur er enn í miklum minnihluta flugmanna og flugstjóra landsins. Ef horft er til fimm stærstu flugfélaga landsins starfa þar 697 karlar sem flugmenn og flugstjórar en konurnar eru 50 talsins, eða 7,17%. Meira »

Tímamót fyrir íslenska myndlist

14:18 Formlega var frá samningum um Marshall-húsið í dag, en í haust fær byggingin nýtt hlutverk þegar Ný­l­ista­safnið, gallerí Kling og Bang og listamaður­inn Ólaf­ur Elías­son koma sér fyrir þar. Meira »

Deila áhyggjum af niðurskurði

14:11 Stjórn Heimilis og skóla, landssamtaka foreldra, segir vandséð hvernig ná eigi markmiðum Hvítbókar mennta- og menningarmálaráðherra þegar skólum sé gert nær ókleift að uppfylla lögbundnar skyldur gagnvart nemendum sökum fjárskorts. Meira »

97,8% sögðu já

14:05 Nýr kjarasamningur fyrir starfsfólk Akraneskaupstaðar hefur verið samþykktur með 97,8% atkvæða.  Meira »

Vill að ISAL fylgi Salek-samningi

13:27 Guðmundur Ragnarsson, formaður VM, segir það sjálfsagða kröfu að fyrirtæki innan Samtaka atvinnulífsins, þar á meðal Rio Tinto Alcan, fari öll sem eitt eftir þeirri stefnu sem var samþykkt með Salek-samkomulaginu á síðasta ári. Meira »

Tvö umferðarslys á Suðurlandi

13:48 Tvö umferðarslys urðu á Suðurlandi nú skömmu fyrir hádegi. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglu átti annað atvikið sér stað við Kirkjubæjarklaustur. Hitt slysið varð skammt frá Vík í Mýrdal. Meira »

Verið innilokuð í rúman mánuð

13:22 Vegir til Árneshrepps á Ströndum hafa ekki verið mokaðir síðan í ársbyrjun og enginn mokstur er á áætlun fyrr en 20. mars næstkomandi. Er sveitarfélagið það eina á landinu sem í heild sinni heyrir undir svokallaða G-reglu Vegagerðarinnar. Meira »

„Ætti ekki að vera okkur ofviða“

13:22 Kerfið hér á landi þegar það kemur að móttöku hælisleitenda er of flókið og ekki hannað með hagsmuni barna að leiðarljósi. 79 börn komu hingað til lands á síðasta ári í hælisleit. Þar af voru sjö þeirra fylgdarlaus, þ.e. undir átján ára aldri og án fylgdar foreldris eða fjölskyldu. Meira »

Skipt um gúmmí fyrir 100 milljónir

12:37 Áætlaður kostnaður Reykjavíkurborgar vegna endurnýjunar gervigrasvalla á næstu tveimur árum nemur rúmum 200 milljónum króna. Áætlaður kostnaður við að skipta út SBR-gúmmíi á þeim gervigrasvöllum sem það hafa, nemur rúmum 100 milljónum króna. Meira »

Leggja þarf mat á hugsun bankamanns

12:33 Óttar Pálsson, verjandi Lárusar Welding fyrrum bankastjóra Glitnis, fór fram á að sérfróður meðdómari í Aurum-holding málinu myndi víkja sæti í dóminum. Þetta kom fram í milliþingi málsins í dag í héraðsdómi. Óttar sagði að meðdómarinn hefði ekki þá sérþekkingu sem nauðsynleg væri fyrir málið. Meira »

Kanadísk yfirvöld taka upp stafrænar ferðaheimildir

12:12 Yfirvöld í Kanada eru að breyta kerfinu hjá sér varðandi komu ferðamanna og frá 15. mars nk. þurfa Íslendingar sem ætla að fara til Kanada að sækja um stafræna ferðaheimild (eTA) sambærilega þeirri sem þarf þegar ferðast er til Bandaríkjanna. Meira »

Íslensk kona í gæsluvarðhaldi í Kanada

10:56 Íslensk kona situr nú í gæsluvarðhaldi í Kanada en hún er grunuð um umtalsvert fíkniefnasmygl og bíður nú dóms. Þetta kemur fram á Vísi. Þar kemur fram að málið teygi anga sína til Mexíkó og Kanada og var það til rannsóknar hjá íslensku lögreglunni í samvinnu við lögreglu í Kanada. Meira »

Leitar að fjölskyldu sinni á Íslandi

10:35 Ég er að leita að fjölskyldu hálfsystur móður minnar og þar af leiðandi minnar. Hún var frá Íslandi og hét Svanhildur Mathiasdóttir, síðar Kjartansdóttir. Svona hefst bréf sem mbl.is barst nýlega frá norskri konu sem leitar að ættingjum sínum hér á landi. Meira »

Flogið lengra en til sólarinnar

11:45 Árið 2015 flugu 145.891 flugvél 209.454.134 kílómetra um íslenska flugstjórnarsvæðið. Vegalengdin er 1,4 AU, en 1 AU, stjarnfræðieining, er fjarlægðin frá jörðinni til sólarinnar. Meira »

Báðir útskrifaðir í gær

10:35 Meiðsli tveggja einstaklinga sem fluttir voru á slysadeild Landspítala í gær eftir harðan árekstur á gatnamótum við Straumsvík reyndust ekki alvarleg og voru báðir útskrifaðir í gær. Meira »

Maðurinn enn ófundinn

10:21 Kynferðisbrotadeild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu hefur ekki haft upp á karlmanni sem beraði fyrir þremur stúlkum í fjórða bekk í Háteigsskóla 4. febrúar sl. Málið er enn í rannsókn og hvetur lögregla almenning til að hafa samband búi einhver yfir upplýsingum vegna málsins. Meira »
Nýr söluvagn til sölu
Einangraður og tilbúinn til innréttingar. Stærð 6,0 m X 2,0 m og hæð 2,3 m hæst...
NISSAN bátavélar 110 og 130 hp
Bátavélar 8-130 hp , TD-Marine bátavélar 58 hp á lager, 37 og 70 hp á væntanleg...
VANDAÐIR FATASKÁPAR TIL SÖLU
Til sölu fataskápar á aðeins kr. 30.000,- Eða heimkominn og uppsettur á aðeins...
HARMONIKKUHURÐIR SPARA MIKIÐ PLÁSS
Margar gerðir, oftast afgreiddar samdægurs, verð frá kr. 13.900,- Sími 848 3215...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Verkefnisstjóri
Stjórnunarstörf
Verkefnisstjóri ...
Rammasamningsútboð
Tilkynningar
Tímasetning 1. ársfj. 1. ársfj. 1. ár...
Leiguhúsnæði óskast
Húsnæði óskast
Leiguhúsnæði óskast 2ja-3ja herb. íbú...