Fréttaskýring: Hafa búið lengi við mjög kröpp kjör

Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.
Matarpakkar tilbúnir til úthlutunar hjá Mæðrastyrksnefnd.

„Í samanburði við önnur lönd stendur Ísland þó nokkuð vel, en við vitum að það er hér hópur sem stendur óskaplega illa og við þurfum að finna leiðir til að nálgast þann hóp því þessi almennu úrræði, þau duga ekki til,“ segir Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi hjá Hjálparstarfi kirkjunnar og formaður EAPN á Íslandi, evrópskra samtaka gegn fátækt.

Kreppan hefur nú varað í rúm þrjú ár og ljóst að margir búa við mjög kröpp kjör. Þegar líður að jólum bítur fátæktin jafnvel enn sárar en alla jafna enda má fjárhagurinn varla við þeim aukaútgjöldum sem felast í því að gera sér glaðan dag, hjá þeim sem minnst hafa milli handanna og eiga ekki upp á varasjóð að hlaupa.

Undirliggjandi skekkja í samfélaginu

Samkvæmt tölum sem OECD birti í október búa um 8,3% barna á Íslandi við fátækt, en undanfarin ár hefur barnafátækt mælst meiri en heildarfátækt hér á landi. Þeim sem eru á biðlista eftir félagslegu húsnæði hefur fjölgað mjög frá hruni og fjárhagsaðstoð sveitarfélaga til einstaklinga hefur aukist um 62% frá 2006.

Á sama tíma fer þó ekki á milli mála að margir hafa það mjög gott þrátt fyrir kreppu, að minnsta kosti ef marka má aukna neyslu og jólagjafaverslunarferðir til útlanda sem dæmi. Aðspurð vill Vilborg ekki segja til um hvort gjáin í lífsgæðum almennings sé að breikka.

„Mín tilfinning er sú að það sé þarna hópur, sem var illa settur fyrir kreppu, og hann er verr settur í dag. Sumir hafa búið mjög lengi við kröpp kjör og stjórnvöld þurfa að beina úrræðum sérstaklega til þessa hóps.“ Bjarni Karlsson, sóknarprestur í Laugarneskirkju og fulltrúi í velferðarráði Reykjavíkur, er á sama máli. „Eftir hrunið hefur dregið svolítið saman með hópum á vissan máta, þannig að öfgarnar eru minni. En það sem er athyglisvert er að þetta er um það bil sami hópurinn fyrir hrun og eftir hrun sem við höfum einhvern veginn fastan í fátækt. Ég hallast að því að það sé einhver undirliggjandi skekkja í okkar samfélagi sem gerir það að verkum að í rauninni sé fátækt skipulögð, í þeim skilningi að við virðumst una því ágætlega sem þjóð að hafa lítinn hóp fátækan.“ Bjarni segir að þetta verði hins vegar að breytast. „Og við getum breytt þessu, vegna þess að við erum svo lánsöm að lifa í ríku samfélagi sem er yfirsjáanlegt. Við þekkjum hvert annað og fólkið sem lifir við skort á Íslandi er það fátt, nokkur þúsund manneskjur, að það er nánast hægt að banka upp á hjá þeim. Svo hvers vegna breytum við þessu ekki?“

Oktavía Guðmundsdóttir, félagsráðgjafi hjá Félagi einstæðra foreldra, segir það árvissan atburð í desember að einstæðir foreldrar leiti til þeirra með áhyggjur af jólahaldinu. Það hafi aukist eftir hrun og fari síst minnkandi.

„Þetta er raunverulegur kvíði sem sækir að fólki og það er mjög erfitt því það getur smitast yfir á börnin. Ég held að núna hafi það verið strax í fyrri hluta október sem fór að bera á þessu, sem er óvenjusnemmt og sýnir bara að þetta hvílir þungt og lengi á fólki.“ Oktavía segir viðkvæmastan þann hóp sem búi við lágar tekjur og geti ekki sótt stuðning til ættingja.

Samfélagið vakir betur yfir þeim fátæku

Hjá sumum fari yfir helmingur teknanna í að hafa þak yfir höfuðið og þá sé lítið eftir til að mæta auknum útgjöldum. „Þó að einstæðir foreldrar fái húsaleigubætur þá er húsnæði samt svo dýrt. Það fæst engin þriggja herbergja íbúð á undir 150 þúsund kr. í dag og það er mjög erfitt fyrir fólk sem er með lægstu launin, á atvinnuleysisbótum eða framfærslu sveitarfélaga og þarf að sjá fyrir börnum.“

Þótt fátækt hafi dýpkað virðist kreppan þó hafa haft þær jákvæðu afleiðingar að opna á umræðuna og auka meðvitund fólks um fátækt, ef marka má reynsluna hjá Hjálparstarfi kirkjunar. Eftir að kreppan skall á held ég að samfélagið sé meira vakandi,“ segir Vilborg. „Núna má ræða þetta og það eru fleiri en áður sem vísa fólki til okkar, hringja fyrir fólk eða koma jafnvel með því. Ég held að það séu færri núna en áður sem við náum ekki til.“

Spurt&svarað

Hvað er fátækt?

Engin ein skilgreining er til á fátækt en í nútímasamfélagi er gjarnan talað um að fátækt felist í því að upplifa skort í samanburði við aðra. Fátækt stafi því ekki endilega af því að eitthvað vanti, heldur af því að samfélagslegum gæðum sé misskipt.

Við hvað er miðað?

Á Íslandi hafa ekki verið gerðar kerfisbundnar mælingar á fátækt, en Hagstofa Íslands notast við hugtakið lágtekjumörk og byggir á skilgreiningu Evrópusambandsins. Evrópusambandið reiknar fátækt þannig að einstaklingur skuli teljast fátækur ef tekjur hans eru lægri en 60% af miðgildi ráðstöfunartekna landa hans. OECD miðar við 50%. Hagstofan áætlaði að árið 2010 lifðu 29.700 einstaklingar, eða 9,8% Íslendinga, undir lágtekjumörkum.

Innlent »

Slasaðist í árekstri við Arnarvatn

06:36 Tveir fólksbílar skullu saman við Arnarvatn í Mývatnssveit rétt fyrir klukkan 18 í gærkvöldi. Einn var fluttur á sjúkrahúsið á Akureyri en fjórir voru í bílunum tveimur. Meira »

Skýjað með köflum í dag

06:26 Spáð er breytilegri átt, 3 til 8 metrum á sekúndu og skýjuðu veðri með köflum en léttir heldur til vestanlands með morgninum. Hiti verður á bilinu 8 til 15 stig yfir daginn Meira »

Skaða sig vegna vanlíðunar

05:30 Börn allt niður í 12 ára sýna sjálfsskaðandi hegðun með því að skera sig og brenna, en það er leið sumra barna og unglinga til að bregðast við miklum tilfinningavanda. Meira »

4 dagar eftir af þinginu

05:30 Fjórir dagar eru eftir af þingstörfum áður en þingmenn halda í sumarleyfi. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokks, segist reikna með að fyrir þann tíma muni ríkisstjórnarflokkarnir reyna að klára ýmis mál sem fyrir liggja í þinginu. Meira »

Segir fagháskólanám í bígerð

05:30 Vilhjálmur Egilsson, rektor Háskólans á Bifröst, segir fjarri lagi að of margir séu í háskólanámi í tilteknum greinum, eins og t.d. lögfræði. Meira »

Nútíminn ógnar byggð í Grímsey

05:30 „Ég vildi skoða hvað það var sem hélt fólki í Grímsey og hvað gerði því kleift að búa þarna,“ segir blaðamaðurinn og verðandi mannfræðingurinn Ómar Valdimarsson. Meira »

Andlát: Brynjólfur Sveinbergsson

05:30 Brynjólfur Sveinbergsson, fv. mjólkurbússtjóri, andaðist á Sjúkrahúsinu á Hvammstanga að kvöldi 25. maí sl. Hann var fæddur á Blönduósi 17. jan. 1934. Meira »

Samtök flugfélaga lýsa áhyggjum

05:30 IATA, alþjóðasamtök áætlunarflugfélaga, hafa haft samband við flugleiðsögusvið Isavia og lýst áhyggjum sínum af afleiðingum yfirvinnubanns flugumferðarstjóra hér á landi. Meira »

Nær 1.000 hafa kosið forseta

05:30 Tæplega fjórar vikur eru nú til forsetakosninga og hefur utankjörfundaratkvæðagreiðsla nú staðið yfir í fjórar vikur.  Meira »

Ólympíufarar hlusta á WHO

05:30 „Við fylgjumst með hvað Alþjóðaheilbrigðisstofnunin er að gera sem og Alþjóðaólympíunefndin og framkvæmdanefnd leikanna,“ segir Líney Rut Halldórsdóttir, framkvæmdastjóri ÍSÍ, spurð um viðbrögð ÍSÍ við opnu bréf sem 150 læknar, vísindamenn og fræðimenn um heim allan sendu frá sér um helgina. Meira »

Lúxussnekkja í Hvalfirði

Í gær, 21:44 Glæsileg snekkja hefur legið við akkeri í Hvalfirði frá því á föstudag. Snekkjan, sem ber nafnið T6 og er skráð á Cayman-eyjum, lá í vari inni fyrir Hvítanesi aðfaranótt laugardags í hávaðaroki. Meira »

Útlit fyrir 20 stiga hita

Í gær, 21:28 Útlit er fyrir að hiti nái 20 stigum í flestum landshlutum seinni hluta vikunnar. Þá má búast við ljómandi fínu veðri alla vikuna að sögn Birtu Lífar Kristinsdóttur, veðurfræðings á Veðurstofu Íslands. Meira »

Tefldu í grænlensku fangelsi

Í gær, 20:12 Flugfélagshátíð Hróksins í Nuuk lauk á laugardag með einvígi Steffen Lynge, lögreglumanns, tónlistarmanns og eins fremsta skákmanns Grænlands, og Hrafns Jökulssonar, forseta Hróksins. Undanfarna viku hefur höfuðborg Grænlands iðað af skáklífi og liðsmenn Hróksins farið víða að útbreiða fagnaðarerindi skáklistarinnar, gleðinnar og vináttunnar. Meira »

Vopnlausir á EM í íslenskum búningum

Í gær, 19:45 Átta manna hópur íslenskra lögreglumanna heldur til Frakklands í byrjun júní til að aðstoða við að halda uppi lögum og reglu meðan á Evrópumótinu í knattspyrnu stendur þar í landi. Vilhjálmur Gíslason segir að um einstakt tækifæri sé að ræða. Meira »

Berjast gegn ferðamannaflór

Í gær, 18:25 Vegagerðin hefur útbúið áætlanir um uppsetningu salerna við áningarstaði sína meðfram þjóðvegum landsins. Þetta segir Hreinn Haraldsson vegamálastjóri í samtali við mbl.is en að hans sögn er farið að gæta mjög slæmrar umgengni á mörgum áningarstaðanna. Meira »

Forseti ætti ekki að velja eftirmann sinn

Í gær, 20:03 Hvorki Andri Snær Magnason né Halla Tómasdóttir hafa í hyggju að bjóða sig fram til Alþingis ef þau ná ekki kjöri til embættis forseta Íslands. Þá hyggst hvorugt þeirra draga framboð sitt til baka. Þetta sögðu þau í sjónvarpsþættinum Eyj­unni, í stjórn Björns Inga Hrafns­son­ar, á Stöð 2 síðdeg­is. Meira »

Hart tekist á í forsetakappræðum

Í gær, 19:18 Davíð Oddsson gerði nokkra hríð að Guðna Th. Jóhannessyni í sjónvarpsþættinum Eyjunni, í stjórn Björns Inga Hrafnssonar, á Stöð 2 síðdegis. Sagði hann Guðna hafa reynt að hlaupast undan orðum sínum hvað varðar ESB, Icesave-samningana og stjórnarskrárbreytingar. Meira »

Áhrifamikil saga ísfirsks dúx

Í gær, 17:50 Glæpagengi, mannskæður jarðskjálfti og barátta við íslenska kerfið eru hluti af baksögu Isabel Alejandra Diaz, sögu sem hlaut á margan hátt farsælan endi þegar hún útskrifaðist úr Menntaskólanum á Ísafirði á laugardag með hæstu einkunn allra nemenda í íslensku. Meira »
Slípa ryð af þökum, ryðbletta
Slípa ryð af þökum, ryðbletta og tek að mér ýmis verk. Uppl. í síma 847 8704 man...
Alskyns dýravörur til sölustyrktar til dýrahjálpar á islandi
Hin fullkomna lausn fyrir alla hunda! Frábært örverueyðandi 3 laga WC fyrir hu...
BOKIN.IS 13 500 bækur til sölu BOKIN.IS BÆKUR TIL SÖLU ÚTVEGUM BÆKUR BOKIN.IS
GRÍÐARLEGT ÚRVAL BÓKA Á BOKIN.IS ÞÚ INNSKRÁIR ÞIG OG BYRJAR AÐ VERSLA BÆ...
Vantar mann Til að Róa frá svæði B Sigló
Vantar mann til að reka smábát á Strandveiðum Frá Siglufirði Viðkomansdi þarf að...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Kaup á iðnaðarhúsnæði
Tilboð - útboð
KAUP Á IÐNAÐARHÚSNÆÐI Kópavosbær ó...
Grunnskólakennari
Grunn-/framhaldsskóla
Grunnskólakennari í Þjórs...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...