Barist gegn barnaníði á heimsvísu
Samningur Evrópuráðsins er fyrsti alþjóðlegi gerningurinn þar sem kynferðisleg misnotkun barna í hinum ýmsu myndum er gerð refsiverð. Mbl.is/Kristinn Ingvarsson
Kynferðisleg misneyting og misnotkun á börnum hefur aukist uggvænlega. Því er alþjóðlegt samstarf nauðsynlegt til þess að berjast gegn slíkum brotum. Þetta kemur fram í samningi Evrópuráðsins um vernd barna gegn kynferðislegri misneytingu á alþjóðavísu, en rætt er um samþykkt hans á Alþingi í dag.
Samningurinn, sem gerður var í Lanzarote árið 2007, er fyrsti alþjóðlegi gerningurinn þar sem kynferðisleg misnotkun barna í hinum ýmsu myndum er gerð refsiverð. Alls hafa 43 ríki undirritað samninginn, þ.á m. Ísland, en 15 hafa fullgilt hann og hefur Ísland verið hvatt til að gera slíkt hið sama, m.a. af UNICEF - Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, í nýrri skýrslu.
Dreifing barnaníðs lýtur engum landamærum
Kynferðisofbeldi gegn börnum á sér stað um allan heim og er Ísland ekki undanskilið. Árlega berast um 100 tilkynningar til Barnaverndarstofu vegna kynferðisofbeldis gegn börnum og samkvæmt könnunum sem gerðar hafa verið hér á landi segjast 20-30% Íslendinga hafi orðið fyrir einhvers konar kynferðislegri misnotkun fyrir 18 ára aldur. Erlendar rannsóknir benda til þess að um 20% stúlkna og 10-15% drengja verði fyrir kynferðisofbeldi áður en þau ná 18 ára aldri.
Ekki er langt síðan kynferðisofbeldi gegn börnum var skilgreint sérstaklega í lögum og í sumum löndum hefur það enn ekki verið gert. Dreifing barnaníðs á netinu lýtur engum landamærum auk þess sem mansal á börnum milli landa er staðreynd og því þarf að berjast gegn þessari vá í alþjóðlegu samhengi. Samræmd refsiákvæði við kynferðisofbeldi gegn börnum auðveldar þá baráttu. Þannig er t.d. hægt að koma í veg fyrir að þeir sem brjóta gegn börnum geti valið sér lönd þar sem slík háttsemi telst ekki refsiverð.
Teiknuð börn og raunveruleg lögð að jöfnu
Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra mælir í dag fyrir þingsályktunartillögu þess efnis að Alþingi heimili ríkisstjórninni að fullgilda Lanzarote-samninginn fyrir Íslands hönd. Í tillögunni segir m.a. að hann geti stuðlað að auknu samstarfi milli ríkja og auðveldað þeim að skiptast á upplýsingum.
Samhliða samþykkt samnings Evrópuráðsins hefur Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra lagt fram frumvarp til laga um breytingu á almennum hegningarlögum. Helstu nýmæli þar eru m.a. að svo kölluð „barngerving“ verði gerð refsiverð. Er þar lagt að jöfnu að hafa í vörslum sínum barnaníðsefni hvort sem á því er að finna raunveruleg börn eða teiknuð. Einnig er lagt til að refsivert verði að mæla sér mót við barn í gegnum netið, með farsíma, eða annarri fjarskipatækni, í því skyni að beita það kynferðislegri misbeitingu.
Samþætta þarf aðgerðir betur
Í nýrri skýrslu UNICEF um mansal barna á Norðurlöndum, sem kom út í vikunni, er einmitt bent á að þrátt fyrir góða viðleitni Norðurlanda hafi tilraunir til að taka á mansali barna oft leitt til eingangraðrar nálgunar og þær þurfi að samþætta betur. Helstu tilmæli UNICEF til íslenskra stjórnvalda um það sem betur mætti fara í baráttunni gegn kynferðisofbeldi eru þau að tveir alþjóðasamningar Evrópuráðsins verði fullgiltir. Annar er Lanzarote-samningurinn, um vernd barna gegn kynferðislegri misneytingu og misnotkun. Hinn samningurinn, sem hvatt er til að verði fullgildur, varðar aðgerðir gegn mansali.
