Ólögleg lán úr styrktarsjóðum
Fyrrum höfuðstöðvar Baugs mbl.is/Árni Sæberg
Baugur þurfti að fjármagna daglegan rekstur fyrirtækisins í lok árs 2008 með því að sækja með ólögmætum hætti fjármagn til sjálfstæðra styrktarsjóða, þar sem stjórnendur Baugs voru stjórnarmenn, til þess að greiða 100 milljónir króna inn á skuld sem var í vanskilum hjá SPRON.
Þetta er meðal þess sem kemur fram í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í dag þar sem hafnað var kröfu þrotabús Baugs Group hf. um umræddri fjárhæð verði lýst sem almennri kröfu við slitameðferð Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis hf.
Tekist var á um hvort 100 milljón króna greiðsla Baugs inn á skuld við SPRON hafi verið réttmæt á þeim tíma sem um ræðir þar sem fjárhagsstaða Baugs var erfið á þeim tíma. Taldi dómarinn að greiðslan hafi ekki haft úrslitaþýðingu varðandi fjárhagsstöðu Baugs á þessum tíma.
Þann 1. nóvember 2008 gaf Rekstrarfélag SPRON út víxil að fjárhæð 828.893.000 krónur, með gjalddaga 1. desember sama ár. Greiðandi og samþykkjandi var Baugur Group. Víxillinn var til greiðslu á skuldabréfaskuld Baugs við SPRON en gjalddagi skuldabréfsins var 1. nóvember 2008.
Víxillinn greiddist ekki á gjalddaga en fram kemur í dómi héraðsdóms, að Baugur hafi átt lítið handbært fé á þessum tíma og yfirhöfuð ekki verið að greiða af lánum. Á sama tíma hafi verið í gildi munnlegt samkomulag við stóru íslensku bankana um að félagið greiddi ekki af lánum þess, svokallað „Stand-still agreement“, á meðan félagið ætti í viðræðum við bankana um fjárhagslega endurskipulagningu. SPRON var hins vegar ekki aðili að því samkomulagi.
Eftir viðræður Baugs og SPRON varð að samkomulagi að Baugur greiddi 100 milljónir króna inn á víxilskuldina og var sú fjárhæð lögð inn á bankareikning SPRON-Eignastýringardeildar í desember 2008. Samhliða var gefinn út nýr víxill vegna eftirstöðva skuldarinnar, ásamt vöxtum, samtals að fjárhæð 762.424.206 krónur, og var gjalddagi hans 2. febrúar 2009.
Í greinargerð þrotabús Baugs fyrir dómi kemur fram, að Baugur átti í miklum erfiðleikum með að fjármagna greiðsluna til SPRON og þurfti að slá lán fyrir henni hjá fjölmiðlafyrirtækinu Norðurljósum ehf. Fyrir vikið hefði fyrirtækið þurft að fjármagna daglegan rekstur og launagreiðslur næstu mánuði með því að að slá ólögmæt lán hjá sjálfstæðum styrktarsjóðum þar sem stjórnendur Baugs voru stjórnarmenn. Um var að ræða Hugverkasjóð, Sólarsjóð og Styrktarsjóð. Öllum tilboðum um framlengingu eða aðrar fjármögnunarleiðir hafi verið hafnað og fullyrt að SPRON hafi við sama tækifæri hótað fjárnámsaðgerðum, sem hefðu eyðilagt tilraunir Baugs til að ná samningum við aðra kröfuhafa.
Baugur fékk í febrúar 2009 heimild til greiðslustöðvunar en Héraðsdómur Reykjavíkur hafnaði í mars beiðni um að greiðslustöðvunin yrði framlengd. Bú Baugs var síðan tekið til gjaldþrotaskipta 13. mars 2009.
„Project Sunrise“ - skuldum breytt í hlutafé
Í kynningargögnum, sem aðstoðarmaður Baugs Group hf. í greiðslustöðvun félagsins lagði fyrir kröfuhafa á fundi 27. febrúar 2009, kemur m.a. fram að eignir félagsins séu að langmestu leyti hlutafé í erlendum félögum, en vegna aðstæðna á fjármálamörkuðum heimsins sé bæði erfitt og flókið að endurskipuleggja rekstur slíks félags. Engu að síður hafi stjórnendur félagsins á undanförnum mánuðum leitað leiða til koma nýrri skipan á fjárhag þess, og þá einkum í gegnum verkefnið „Project Sunrise“. Taldi aðstoðarmaðurinn af þessum sökum nauðsynlegt að óska eftir framlengingu á heimild til greiðslustöðvunar félagsins.
Í máli Stefáns H. Hilmarssonar, fyrrverandi fjármálastjóra og aðstoðarforstjóra Baugs Group, fyrir dómi kom fram að um jólin 2008 hafi stjórnendur félagsins verið að vinna að fjárhagslegri endurskipulagningu í samstarfi við stóru bankana, Landsbankann hf., Glitni hf., Kaupþing hf. og Straum-Burðarás hf.
Fjárhagsstaðan hafi verið veik og eigið fé neikvætt, enda hafi þá stærstu eignir félagsins, svo sem í FL-Group og fleiri stórum félögum, verið glataðar. Lausafjárstaðan hafi heldur ekki verið góð, en sjóðflæði félagsins hafi yfirleitt verið söluandvirði á eignarhlutum í öðrum félögum. Slíkur markaður hafi hins vegar verið frosinn á þessum tíma. Félagið hafi því átt lítið handbært fé og yfirhöfuð ekki verið að greiða af lánum.
Á sama tíma hafi verið í gildi munnlegt samkomulag við stóru bankana um að félagið greiddi ekki af lánum þess, svokallað „Stand-still agreement“, á meðan félagið ætti í viðræðum við bankana um fjárhagslega endurskipulagningu. Nefndi vitnið í því sambandi verkefnið „Project Sunrise“, sem gekk einkum út á það að öllum skuldum Baugs yrði breytt í hlutafé í félaginu.
Af efnahagsreikningi félagsins, sem fylgdi kynningargögnunum, má sjá að veruleg umskipti urðu í efnahag félagsins á árinu 2008. Þannig rýrnuðu heildareignir úr 2538,49 milljónum breskra punda í upphafi ársins í 1305,69 milljónir breskra punda í árslok. Á sama tíma lækkaði handbært fé úr 34,81 milljón breskra punda í 1,28 milljónir breskra punda. Í árslok námu heildarskuldir félagsins 1484,82 milljónum breskra punda og var eigið fé félagsins því orðið neikvætt.
Kröfur í þrotabú Baugs 319,4 milljarðar
Fram er komið að bú Baugs var tekið til gjaldþrotaskipta 13. mars 2009. Samkvæmt kröfuskrá nema lýstar kröfur í búið alls 319.433.710.437 krónum. Ekki liggja fyrir upplýsingar um hve mikið muni greiðast upp í lýstar kröfur, að því er fram kemur í dómi héraðsdóms.
Handbært fé Baugs í árslok 2008 gefur aðeins vísbendingu um fjárhagsstöðu félagsins á þeim tíma, en ræður ekki úrslitum við mat á því hvort umrædd greiðsla til SPRON hafi skert greiðslugetu Baugs verulega, þegar hún var innt af hendi 22. desember 2008. Hinu sama gegnir um eigið fé félagsins, þótt það hafi verið neikvætt á sama tíma.
Þrátt fyrir erfiðleika gat Baugur greitt öðrum 613 milljónir
Héraðsdómur bendir á í niðurstöðu sinni að þrátt fyrir versnandi afkomu og þverrandi handbært fé á árinu 2008 hafi Baugur engu að síður greitt lánardrottnum rúma níu milljarða króna inn á lán sín á tímabilinu frá 4. ágúst til 23. desember það ár, allt með handbæru fé, þar af tæpar 613 milljónir króna eftir 30. september, þótt handbært fé félagsins hafi þá aðeins verið litlu meira en í árslok 2008, eða 1,32 milljónir breskra punda.
Verði því ekki séð, að sú fullyrðing þrotabús Baugs að félagið hafi í raun verið ógreiðslufært á þessum tíma, eigi við rök að styðjast.
Norðurljós lýsti ekki kröfunni í þrotabú Baugs
„Um leið er minnt á að greiðslan var aðeins hluti af gjaldfallinni víxilkröfu varnaraðila að fjárhæð 828.893.000 krónur, en fyrir eftirstöðvum var gefinn út nýr víxill með gjalddaga 2. febrúar 2009," segir í dómi héraðsdóms.
Telur dómurinn einnig ástæðu til að benda á að þrátt fyrir greiðsluna hafi handbært fé Baugs engu að síður 225.100.800 krónur í árslok 2008. Þá hafi Norðurljós lánað Baugi umrædda fjárhæð, 100.000.000 króna, þann 22. desember 2008. Engin gögn bendi þó til þess að Baugur hafi endurgreitt þá fjárhæð og ekki verði séð að Norðurljós hafi lýst þeirri kröfu í þrotabú Baugs.
