Lánin bera neikvæða raunvexti

Forstjóri Fjármálaeftirlitsins og seðlabankastjóri mættu á fund efnahags- og viðskiptanefndar ...
Forstjóri Fjármálaeftirlitsins og seðlabankastjóri mættu á fund efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis sem hófst kl. 17. mbl.is/Golli

Dómur Hæstaréttar í dag í máli sem hjón höfðuðu gegn Frjálsa fjárfestingabankanum kemur til með að hafa víðtæk áhrif. Flest bendir til að bankarnir komi til með að tapa tugum milljarða króna á dómum. Niðurstaðan þýðir jafnframt að mikill munur verður á stöðu þeirra sem tóku gengistryggt lán og þeirra sem tóku innlent verðtryggt lán.

Erlendu gengislánin voru dæmd ólögmæt af Hæstarétti árið 2010. Þar með var ekki allri réttaróvissu um þessi lán eytt. Ein af þeim spurningum sem deilt hefur verið um er hvaða vexti á að miða við fyrst sú viðmiðun sem upphaflega var byggt á stóðst ekki. Átti að miða við erlenda vexti eða innlenda vextir og átti lánið að vera verðtryggt eða óverðtryggt?

Niðurstaðan varð sú að miða við óverðtryggða vexti Seðlabankans eins og þeir voru á hverjum tíma. Til að styrkja þessa niðurstöðu setti Alþingi lög árið 2010 þar sem segir að miða skuli við þessa vexti við uppgjör á lánunum.

Meirihluti Hæstiréttar telur að þessi lög standist ekki og vísar m.a. til 72. greinar stjórnarskrárinnar um eignaréttindi. Ekki sé með almennum lögum unnt, „með svo íþyngjandi hætti sem á reynir í málinu, að hrófla með afturvirkum hætti við réttarreglum um efni skuldbindinga og greiðslur skulda frá því sem gilti þegar til þeirra var stofnað og af þeim greitt,“ eins og segir í dómnum.

Ef öll gengistryggð lán verða afgreidd með sama hætti og þetta lán ber bönkunum að miða við óverðtryggða erlenda vexti, sem voru á bilinu 2-5%, en ekki óverðtryggða vexti Seðlabankans sem hæstir fóru upp í 20%. Munurinn á vaxtaprósentunni er mikill.

Mikill munur á gengistryggðum og óverðtryggðum lánum

Þessi niðurstaða þýðir að gengistryggðu lánin, sem eftir gengisfall krónunnar á árinu 2008 voru að sliga þá sem lánin tóku, koma til með að bera neikvæða raunvexti því verðbólga hefur verið mikil hér á landi síðustu ár. Hún var t.d. yfir 12% á árunum 2008-2009. Staða lántakenda batnar mikið en staða bankanna versnar.

Í umræðum um þessi mál eftir gengislánadóm hæstaréttar 2010 kom fram það sjónarmið að eðlilegt væri að miða við óverðtryggða vexti Seðlabankans en ekki Libor-vexti vegna þess að annars yrði munur á stöðu þeirra sem tóku gengistryggð lán og þeirra sem tóku innlend verðtryggð lán svo mikill. Hætt er við að þessi niðurstaða ýti enn undir umræðu um stöðu þeirra sem tóku verðtryggð lán. Mikill meirihluti allra lána heimilanna eru verðtryggð lán.

Dómur Hæstaréttar í dag fjallar um gengistryggt lán sem tekið var til húsnæðiskaupa. Algengast var hins vegar að þessi lán væru notuð til bílakaupa. Dómurinn kemur því væntanlega bæði til með að hafa áhrif á bankana og bílalánafyrirtækin. Um er að ræða tug þúsunda lána sem þarf að endurreikna. Búið var að endurreikna lánin, en nú þurfa bankarnir sem sé að reikna aftur miðað við breytta forsendu.

Þegar bankarnir voru endurreistir eftir hrun tóku þeir yfir lán til einstaklinga og fyrirtækja. Þessi yfirfærsla byggði á þeirri forsendu að gengistryggðu lánin væru lögleg.  Sú spurning kann því að vakna hvort bankarnir geta gert einhverja nýja kröfur á þrotabú gömlu bankanna. Hætt er við að það geti orðið erfitt því kröfulýsingarfrestur er löngu liðinn.

37 þúsund heimili með gengistryggð lán

Samkvæmt fréttatilkynningu efnahags- og viðskiptaráðuneytisins frá árinu 2010 er áætlað heildarvirði gengistryggðra lána 841 milljarður króna, en lán til einstaklinga um 186 milljarðar króna. Stór hluti fyrirtækjalána eru til aðila með tekjur í erlendri mynt. Um 37 þúsund heimili voru með gengistryggð lán.

Talsmenn bankanna voru ekki tilbúnir til að tjá sig efnislega um dóminn þegar eftir því var leitað í dag. Þeir sögðust vera að fara yfir dóminn og meta áhrif hans.

Samkvæmt upplýsingum mbl.is voru forstjóri Fjármálaeftirlitsins og seðlabankastjóri beðnir að mæta á fund efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis, sem hófst kl. 17.

Hæstiréttur dæmdi í dag að gengistryggð lán ættu að bera ...
Hæstiréttur dæmdi í dag að gengistryggð lán ættu að bera erlenda óverðtryggða vexti, sem eru 2-5%. mbl.is / Hjörtur
mbl.is

Innlent »

Annríki hjá slökkviliðinu vegna vatnsleka

Í gær, 23:58 Mikill fjöldi vatnslekamála kom upp í dag og byrjuðu þau við þá miklu rigningu sem hófst um miðjan dag. Vatnstjónsmálin fóru að koma inn á borð slökkviliðsins upp úr klukkan 15 og þegar Morgunblaðið hafði samband við slökkviliðið klukkan 23:00 voru þeir enn að í einu málinu. Meira »

Mótfallin byggingu sjúkrahúss í Mosfellsbæ

Í gær, 23:19 Íbúahreyfingin tekur einarða afstöðu gegn byggingu sjúkrahúss og sjúkrahótels við Sólvelli í Mosfellsbæ og telur að skynsamlegra hefði verið að leggja þverfaglegt mat á verkefnið fyrirfram. Þetta kemur fram í yfirlýsingu sem Íbúahreyfingin sendi frá sér núna í kvöld. Meira »

„Ég get ekki annað en verið sáttur“

Í gær, 21:49 „Ég get ekki annað en verið sáttur við árangurinn,“ segir Björgvin Karl Guðmundsson sem hafnaði í áttunda sæti í einstaklingsflokki karla á heimsleikunum í crossfit sem lauk í gærkvöldi. „Að lenda í topp tíu á svona risamóti er nokkuð sem maður getur ekki verið annað en sáttur við.“ Meira »

Landaði draumastarfinu

Í gær, 21:22 Jóhann Ólafur Sigurðsson skrifaði fréttir um íslenska landsliðið í knattspyrnu inn á vef UEFA á meðan Evrópumótið í knattspyrnu stóð yfir í Frakklandi. Jóhann er fv. markvörður Selfoss og spilaði m.a. með Jóni Daða Böðvarssyni í 1. deildinni fyrir aðeins nokkrum árum. Meira »

Pokémon-æskudraumurinn rættist

Í gær, 20:59 Vinsældir Pokémon-GO-leiksins hafa líklega ekki farið framhjá mörgum en um allan bæ má sjá fólk með síma á lofti að veiða pokémona. En hvað er svona sérstakt við þennan leik? mbl.is fór á stúfana og kannaði hvað pokémonþjálfarar í bænum höfðu um það að segja. Meira »

Þyrla Gæslunnar á ótrúlegri brúðarmynd

Í gær, 20:53 Brúðkaupsljósmyndarinn CM Leung fangaði heldur betur stórfenglegt augnablik þegar honum tókst að ná mynd af hvítklæddri brúði á svörtum sandi, með þyrlu Landhelgisgæslunnar svífandi yfir. Meira »

Úrkomumet á einni klukkustund

Í gær, 19:21 Met var slegið er það rigndi 10,2 mm í sjálfvirku stöðina sem stendur á reit Veðurstofu Íslands við Bústaðaveg á milli klukkan þrjú og fjögur í dag. Að sögn Elínar Bjarkar Jónasdóttur, veðurfræðings á vakt, hefur ekki rignt jafnmikið í sjálfvirku stöðina á einum klukkutíma frá því að stöðin var sett upp í kringum 1998. Meira »

Gaman að tala saman á nördamáli

Í gær, 20:10 Sigurlaug Lísa Sigurðardóttir og Pálmar Tjörvi Pálmarsson útskrifuðust með glans, hvort frá sínum kvikmyndaskólanum í Vancouver í Kanada fyrir tveimur og hálfu ári. Þar eru þau enn og hafa nóg að gera, hún í tæknibrellum, hann í hreyfimyndagerð. Hún snurfusar bakgrunna, hann tölvuteiknar atriði og atburðarás í þrívídd. Og margt fleira. Meira »

Börðust fyrir bílnum í mörg ár

Í gær, 19:18 Foreldrar níu ára fatlaðs drengs vanda Sjúkratryggingum Íslands ekki kveðjurnar og segja stofnunina hafa gert í því að tefja fyrir kaupum á sérstakri bílalyftu. Drengurinn er með svokallaða CP-hömlun sem í hans tilfelli lýsir sér í mjög lágri vöðvaspennu, þroskaskerðingu og flogaveiki. Meira »

Margir persónulegir sigrar

Í gær, 17:58 Líkt og þekkt er orðið varði Katrín Tanja Davíðsdóttir titilinn hraustasta kona heims á heimsleikunum í crossfit sem lauk í gærkvöld. Hún fær að launum töluvert verðlaunafé en byssan umdeilda, sem átti að vera hluti verðlaunanna, fellur þó ekki í hennar hlut. Meira »

Þýska sendiráðið vottar samúð sína

Í gær, 17:54 Staðgengill sendiherra Þýskalands á Íslandi, Diane Röhrig, vonast til að atburðir eins og þeir sem hafa gerst í Þýskalandi að undanförnu, þar sem þrjár árásir hafa verið gerðar á skömmum tíma, muni ekki endurtaka sig. Meira »

Fjórtán slösuðust í umferðinni

Í gær, 17:50 Fjórtán vegfarendur slösuðust í umferðarslysum á höfuðborgarsvæðinu í síðustu viku. Í Facebook-færslu lögreglu segir að illa gangi að fækka slysum og það sé áhyggjuefni. Þar segir einnig að fjöldi reiðhjólaslysa veki athygli en næstum þriðjungur slysanna í síðustu viku voru reiðhjólaslys. Meira »

„Skilur af hverju hann var handtekinn“

Í gær, 17:17 Karlmaðurinn sem handtekinn var og úrskurðaður í gæsluvarðhald, grunaður um aðild að morðinu á Íslendingi í Stokkhólmi, heldur fram sakleysi sínu. Þetta segir lögmaður mannsins í samtali við sænska dagblaðið Expressen. Meira »

121 tók þátt í Urriðavatnssundi

Í gær, 16:38 Alls tók 121 keppandi þátt í Urriðavatnssundi um helgina. Þar af voru 118 skráðir í Landvættasund, sem eru 2,5 kílómetrar. Alls luku 100 manns því sundi, eða 61 karl og 39 konur. Meira »

Sáu 580 seli

Í gær, 15:20 Í ár sáust alls 580 selir í selatalningunni miklu. Það er meira en síðustu tvö ár, en þó minna en árlegt meðaltal hefur gefið til kynna. Meira »

Hvattir til að deila íslensku efni

Í gær, 16:54 „Kæru notendur Deildu. Mig langar að biðja ykkur um að deila inn öllu íslensku efni sem þið mögulega getið. Allt sem þið finnið/eigið endilega setjið það inn á síðuna. Sýnið að við erum öll Pirates Yarr!“ Þannig hljóða skilaboð sem birt eru á áberandi stað efst á skráaskiptasíðunni Deildu.net. Meira »

Fjórir háskólar hafa áhuga á lögreglunáminu

Í gær, 15:34 Fjórir háskólar sendu inn þátttökutilkynningu í auglýstu ferli Ríkiskaupa um lögreglunám á háskólastigi. Eru það Háskólinn á Bifröst, Háskólinn á Akureyri, Háskóli Íslands og Háskólinn í Reykjavík. Meira »

Fer á fullt í stjórnmálabaráttunni

Í gær, 14:54 „Við Íslendingar stöndum á miklum tímamótum eins og svo margar aðrar þjóðir. Ákvarðanir sem teknar verða á næstu misserum munu ráða úrslitum um hvernig samfélagið þróast til framtíðar,“ segir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra, í bréfi sem hann hefur sent flokksmönnum. Meira »
Bækur,! Bækur,! Bækur.!
Var að fá mikið af bókum í sölu.. Ritsöfn,ljóðabækur.ævisögur og þjöðlegur fr...
Ford húsbíll Eddehus
Húsbill til sölu. Árgerð 1993. Ekinn um 180 þús. 5 gíra. Beinskiptur. Disel. Skr...
fjórir flottir stakko stálstólar til sölu
er með fjóra stakkó stálstóla nýtt áklæði á 40,000 kr sími 869-2798...
Mesta ferðahelgi ársins framundan!! Tilboð 499.000 þúsund og málið er dautt !
Er með 8 ft Fleetwood fellihýsi 2005 (skoðað) með fortjaldi, geymslukassa, Traum...