mbl.is

Umboðsmaður Alþingis hefur komist að þeirri niðurstöðu að skilyrði ríkissaksóknara um að tilgreina beri ástæður þess að óskað sé eftir gögnum í máli sem er lokið, eigi sér ekki stoð í lögum. Er þeim tilmælum beint til embættisins að það endurskoði ákvæði þess efnis.

Málið kom þannig til, að kona kvartaði yfir synjun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu á að veita henni aðgang að gögnum mála sem vörðuðu hana. Í svari lögreglustjórans til konunnar sagði, að gögn eða afrit af gögnum, svo sem lögregluskýrslum eða dagbókarfærslum, yrðu ekki afhent nema tilgreindar væru ástæður þess að óskað væri aðgangs að gögnunum og í hvaða skyni fyrirhugað væri að nota þau.

Umboðsmaður óskaði eftir að embættið gerði grein fyrir því á hvaða lagagrundvelli svarið væri byggt og fékkst það svar, að málsmeðferðin grundvallaðist einkum á reglum ríkissaksóknara um aðgang að gögnum opinberra mála sem lokið er.

Í áliti umboðsmanns segir að samkvæmt upphafsmálslið 1. mgr. 15. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 eigi aðili máls rétt á því að kynna sér skjöl og önnur gögn er varða tiltekið mál hjá stjórnvaldi. Lögreglunni beri eins og öðrum stjórnvöldum ríkis og sveitarfélaga að fylgja þessu ákvæði nema undantekningar séu gerðar frá því í lögum.

Því reyndi á það í málinu hvort ríkissaksóknari hafi haft næga lagaheimild til að mæla fyrir um það í fyrirmælum sínum að viðkomandi þurfi að tilgreina ástæður þess að óskað sé aðgangs að tilteknum gögnum í máli sem lokið er og í hvaða skyni fyrirhugað sé að nota þau.

Niðurstaða umboðsmanns er sú, að skilyrði það í fyrirmælum ríkissaksóknara, að viðkomandi tilgreini ástæður þess að óskað sé aðgangs að gögnum í máli sem lokið er og í því hvaða skyni fyrirhugað sé að nota þau, eigi sér ekki stoð í lögum.

Af því leiði að afgreiðsla lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, á erindi konunnar, hafi ekki verið í samræmi við lög.