Neytendur eiga betri rétt að sækja
Í nýrri álitsgerð sem Hagsmunasamtök heimilanna létu vinna um dóm Hæstaréttar um lögmæti gengistryggðra lána er komist að þeirri niðurstöðu að margvísleg rök hnígi til þess að neytendur eigi enn betri rétt að sækja.
Hagsmunasamtök heimilanna létu vinna lögfræðiálit vegna dóms Hæstaréttar í máli 600/2011 þar sem því var hafnað af Hæstarétti að endurreikna megi vexti af áður gengistryggðu láni aftur í tímann. Brýnt þótti að láta gera slíkt álít eftir að Samtök fjármálafyrirtækja fengu lögmannsstofuna LEX til að vinna álitsgerð um dóminn „út frá forsendum sem voru að margra mati þröngt skilgreindar til að þjóna hagsmunum fjármálafyrirtækja,“ eins og segir í fréttatilkynningu frá samtökunum.
Álitsgerð snýr bæði að túlkun á dómnum sjálfum og álitaefnum sem snúa að neytendavernd, þar sem m.a. er litið til þeirra tilskipana Evrópuráðsins sem innleiddar hafa verið í íslensk lög og lúta að rétti neytenda. Tilgangurinn er sá að álitsgerðin verði gagnlegt innlegg í vinnu samráðshóps fjármálafyrirtækja um úrlausn álitamála vegna gengistryggðra lána, sem Samkeppniseftirlitið féllst á yrði stofnaður með aðkomu fulltrúa neytenda og stjórnvalda.
Meginsjónarmið sem álitsgerðin styður eru eftirfarandi.
● Álit LEX túlkar fordæmisgildi dóms 600/2011 þröngt
● Álit LEX lýtur fyrst og fremst að þeim spurningum sem til LEX var beint af hálfu SFF
● Dómurinn felur ekki í sér endanlegan úrskurð um rétt neytenda
● Hvenær lán er í skilum er auðveldara að túlka vítt í ljósi atvika heldur en þröngt
● Inneign lántaka vegna ofgreiðslna skal skuldajafna við reiknaðar eftirstöðvar hafi
hann lent í vanskilum einhverntíma á lánstímanum
● Engin stoð er fyrir höfuðstólsfærslu vaxta eins og við fyrri endurútreikninga
● Líta verður svo á að neytendur hafi almennt verið í góðri trú í viðskiptum
● Margvísleg rök hníga til þess að neytendur eigi enn betri rétt að sækja
● Neytendur eiga rétt á að samningsvextir gildi skv. 36. gr. c samningalaga
● Að öðrum kosti er vandséð nema reyna myndi á 14. gr. neytendalánalaga
● Dómafordæmi skv. evrópskum tilskipunum eru afdráttarlítið neytendum í vil
● Lántökukostnað sem ekki er kveðið skýrt á um í samningi, má aldrei innheimta
● Enn hefur ekki reynt verulega á neytendarétt lántakenda fyrir íslenskum dómstólum























