Brotið gegn lögum án afleiðinga

Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra.
Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra. mbl.is/Ómar

Kyndilberi jafnréttisbaráttunnar var Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra nefnd af ríkislögmanni í dómsal í dag. Var þar tekið fyrir skaðabótamál sem að grunni er sprottið upp úr úrskurði kærunefndar jafnréttismála, en í honum er Jóhanna sögð hafa gerst brotleg við jafnréttislög.

Greint var ítarlega frá aðalmeðferð í málinu á mbl.is fyrr í dag, og verður að mestu leyti látið þar við sitja. Þó er eitt og annað sem fram kom við aðalmeðferðina sem taka má til hliðar og skoða örlítið betur.

Að því sögðu er best að byrja á byrjuninni, eða þannig. Í nóvember 2007 flutti þáverandi velferðarráðherra, Jóhanna Sigurðardóttir, framsöguræðu sína um frumvarp til laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Markmið laganna var, og er, að koma á og viðhalda jafnrétti og jöfnum tækifærum kvenna og karla og jafna þannig stöðu kynjanna á öllum sviðum samfélagsins.

Ekkert nema gott er um frumvarpið að segja, enda það í heild ekki til umfjöllunar. Hins vegar er það sú breyting sem lögð var til og samþykkt, að úrskurðir kærunefndar jafnréttismála yrðu bindandi sem skoða þarf nánar, ekki síst út frá málinu tekist var um í dag.

Bindandi eftir að frestur rann út

„Úrskurðir kærunefndar eru bindandi gagnvart málsaðilum. Málsaðilum er heimilt að bera úrskurði nefndarinnar undir dómstóla.“ Þannig hljómar ákvæði laganna. Þó er hægt að fara fram á frestun réttaráhrifa, það að úrskurðurinn sé bindandi, en sú kvöð er á, að frestunin er bundin því skilyrði að málið sé borið undir dómstóla innan þrjátíu daga. Frestunin fellur úr gildi ef málið er ekki borið undir dómstóla innan þess tímafrests. Og er úrskurðurinn þá bindandi.

Í umræddu máli liggur fyrir að ríkislögmaður fór fram á frest. Hins vegar var málið ekki borið undir dómstóla. Fresturinn rann út, og samkvæmt lögunum hafði það í för með sér að úrskurðurinn varð bindandi.

Málið sem er fyrir dómstólum snýr heldur ekkert að því að fella umræddan úrskurð úr gildi. Það byggir á því að úrskurðurinn sé bindandi og þar sem um brot á jafnréttislögum sé að ræða eigi viðkomandi, sem brotið var á, rétt á skaðabótum. Er þetta byggt á 31. grein laganna, en þar segir: „Sá sem af ásettu ráði eða vanrækslu brýtur gegn lögum þessum er skaðabótaskyldur samkvæmt almennum reglum. Enn fremur má dæma hlutaðeigandi til að greiða þeim sem misgert er við, auk bóta fyrir fjártjón ef því er að skipta, bætur vegna miska.“

Fátt um svör

Úrskurðarorð kærunefndarinnar eru á þá leið að forsætisráðherra hafi brotið gegn ákvæðum laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Hins vegar er í engu getið í úrskurðinum hvaða þýðingu það kunni að hafa í för með sér. Ekkert um það hvaða viðurlög liggja við umræddu broti ráðherra eða hvernig hann ætti að bregðast við. Ekkert um afleiðingar þess að brjóta jafnréttislög. En það er ljóst að úrskurðurinn er bindandi.

Oft er það svo að hægt er að leita í greinargerðir með frumvörpum að svörum við umræddum spurningum en þar er fátt um svör. Þegar um álit kærunefndar var að ræða var það Jafnréttisstofu að fylgja þeim eftir fyrir dómstólum, þegar þannig stóð á. Í frumvarpinu var hins vegar lagt til að Jafnréttisstofa fengi það hlutverk að fylgja því eftir að þeir aðilar sem úrskurðir kærunefndar jafnréttismála beinast að fari að niðurstöðum nefndarinnar, eftir því sem við getur átt.

Þá segir að gert sé ráð fyrir að Jafnréttisstofa fylgi eftir úrskurðum að beiðni kærenda, og það falli í hlut kæranda að láta Jafnréttisstofu vita þegar ekki er farið að niðurstöðum nefndarinnar. „Mun Jafnréttisstofa þá eftir því sem við á beina fyrirmælum um viðunandi úrbætur í samræmi við niðurstöðu kærunefndarinnar innan hæfilegs frests til þess aðila sem úrskurðurinn beinist að. Verði ekki farið að fyrirmælum Jafnréttisstofu getur stofan ákveðið að sá aðili sem úrskurður beinist að greiði dagsektir þar til farið verður að fyrirmælunum,“ segir í greinargerðinni.

Sættir gegn sannfæringu

Eins og komið hefur fram var forsætisráðuneytið, og þar með ráðherra, ósammála niðurstöðu kærunefndar jafnréttismála. Ráðherra skipaði sérstakan stýrihóp til að fara yfir niðurstöðuna og ákvað eftir að hann skilaði áliti sínu að bjóða sættir í málinu. Ríkislögmaður sagði hins vegar við aðalmeðferðina í morgun, að það hefði verið gegn sannfæringu ráðherrans sem hafi verið fullviss um kynferði hafi ekki ráðið för við skipun í stöðuna.

Ríkislögmaður lagði einnig áherslu á það í málflutningi sínum að dómstóllinn væri ekki bundinn af niðurstöðu kærunefndarinnar, og að honum bæri einnig að leysa úr því hvort skipunin hafi verið réttmæt og ef ekki hvern hefði þá átt að skipa í starfið.

Í þessu sambandi var minnst á að kærunefndin hafi farið rangt með ýmis atriði, m.a. varðandi menntun þess sem skipaður var. Varla væri hægt að byggja á röngum úrskurði, þó bindandi sé samkvæmt lögum.

Jafnframt minntist ríkislögmaður á, að þó svo minnst væri á skaðabætur sem viðurlög sé þar aðeins um heimild að ræða en ekki skyldu.

Dómafordæmi liggja ekki fyrir

Eins og bent var á í þinghaldinu í morgun þá er ágreiningsefnið helst hvort úrskurður kærunefndarinnar sé bindandi, eins og segir í lögum um jafna stöðu kvenna og karla. Fjögur ár eru frá því sú breyting kom inn í lög og því liggja ekki fyrir dómafordæmi um þetta efni.

Að því leyti má kannski segja að umrætt skaðabótamál sé jafnvel aukaatriði í málinu. Fremur sé þetta spurning um hvernig lög Jóhönnu Sigurðardóttur um jafna stöðu kvenna og karla virka í raun og veru, og hvort gera þurfi breytingar á þeim til þess að þau nái tilgangi sínum.

Stjórnarráðshúsið.
Stjórnarráðshúsið. Jim Smart
Alþingishúsið.
Alþingishúsið. mbl.is/Hjörtur
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Fjölmenni í Ásbyrgi

Í gær, 23:15 „Menn endast hérna á meðan veðrið er gott,“ segir Guðmundur Ögmundsson þjóðgarðsvörður um tjaldsvæðið í Ásbyrgi en um 7-800 manns hafa lagt leið sína þangað til þess að tjalda í góða veðrinu. Meira »

John Snorri er lagður af stað

Í gær, 22:59 John Snorri Sigurjónsson er að leggja af stað í leiðangurinn á topp fjallsins K2 sem er talið eitt það hættulegasta í heimi. Takist honum ætlunarverkið verður hann fyrstur Íslendinga til að klífa fjallið. Aðeins 240 manns hafa komist á topp fjallsins og 29 prósent þeirra sem reyna það láta lífið. Meira »

Smíðar báta fyrir fiskeldi

Í gær, 21:29 „Áhugi á fiskeldi er að aukast, það vantar báta sem eru fljótari í förum en tvíbytnurnar,“ segir Vilhjálmur B. Benediktsson, framkvæmdastjóri Pípulagningarþjónustu Vilhjálms og Axels og Bátasmiðjunnar Ránar á Djúpavogi. Meira »

Leitinni frestað um sinn

Í gær, 21:10 Áfram var leitað í dag að Georgíumanninum Nika Begades, sem féll í Gullfoss á miðvikudag. Leitarsvæðið á ánni var stækkað til muna í dag og var leitað frá Laugarási og vel upp fyrir Brattholt. Meira »

Heimur kvikmynda er alþjóðlegur

Í gær, 21:00 Ragnhildur Magnúsdóttir Thordarson, eða Ragga eins og hún er alltaf kölluð, er búsett í Los Angeles í Bandaríkjunum, þar sem hún starfar hjá hinum virta skóla New York Film Academy. Ragnhildur hefur tekið þátt í fjölda verkefna bæði erlendis sem og hér heima og var meðal annars ráðgjafi teymisins á bak við Simpson-þættina vinsælu þegar Íslandsþáttur þeirra var gerður. Meira »

Vinningsmiðinn seldur í Garðabæ

Í gær, 19:37 Einn hafði heppnina með sér þegar dregið var út í Lottó í kvöld, en sá miðahafi hafði fjórar réttar tölur auk bónustölunnar, að því er fram kemur í tilkynningu frá Íslenskri getspá. Meira »

Fékk fyrsta Moggann í arf

Í gær, 19:24 „Blaðið er nánast eins og nýtt þrátt fyrir að vera næstum orðið 104 ára,“ segir Kjartan Aðalbjörnsson, eigandi fyrsta tölublaðs Morgunblaðsins í upprunalegu prenti. Meira »

Vinnuslys á Suðurlandi

Í gær, 19:26 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð út rétt fyrir klukkan sjö í kvöld til þess að sækja slasaðan mann á Suðurland, skammt frá Hrólfsstaðahelli og Leirubakka, sem lenti í vinnuslysi. Meira »

Gjaldheimta hafin við Seljalandsfoss

Í gær, 19:07 Gjaldtaka er hafin við Seljalandsfoss. Rukkað er á bílastæðinu við fossinn og er sólarhringsgjald fyrir hvern bíl 700 krónur en 3 þúsund fyrir rútur. Gjöldunum mun vera ætlað að standa straum af kostnaði vegna uppbyggingar innviða við fossinn. Meira »

Margir á tjaldsvæðinu í Ásbyrgi

Í gær, 19:04 Þétt er setið á tjaldsvæðunum í Ásbyrgi, þar sem í dag er tuttugu stiga hiti og léttskýjað. Sú veðursæld laðar að og hefur fjöldi fólks verið á svæðinu í líðandi viku. Meira »

Gleymdi dómarinn spjöldunum í hálfleik?

Í gær, 18:27 Dómararnir í leik Íslands og Sviss fengu ekki mikið lof frá íslenskum Twitter-notendum svo ekki sé kveðið fastar að orði. Bragi Valdimar Skúlason grínisti var einn þeirra og velti hann fyrir sér hvort dómarinn hafi hreinilega ekki skammast sín fyrir að hafa gleymt spjöldunum í sjoppunni í hálfleik. Meira »

Mæla með að allt sé uppi á borðum

Í gær, 17:19 Yfir 99 prósent þeirra kvenna sem gefa egg hér á landi velja það að vera opnir gjafar. Þau börn sem verða til úr eggjum þeirra, ef einhver verða, eiga rétt á fá að vita hver gjafinn er, eftir að þau hafa náð 18 ára aldri. Meira »

Hátt í 2.500 tjalda á Akureyri

Í gær, 17:14 „Við höfum ekki við að færa það til bókar jafnóðum,“ segir Ásgeir Hreiðars­son hjá Útil­ífs- og um­hverf­issmiðstöð skáta sem rek­ur tjaldsvæðin á Ak­ur­eyri, spurður um fjöldann á svæðunum. Hann giskar á að um 2.000 manns séu á Hömrum en 4-500 manns á tjaldsvæðinu á Þórunnarstræti. Meira »

Þyrlan sótti konu í Bláhnjúk

Í gær, 15:21 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð út vegna slasaðrar konu á Bláhnjúk. Konan hrasaði við göngu. Björgunarsveitarmenn á Hálendisvakt í Landmannalaugum aðstoðuðu konuna en það reyndist svo krefjandi verkefni að koma konunni af vettvangi að sjúkrabifreið að ákveðið var að kalla til þyrluna, segir í tilkynningu frá Slysavarnafélaginu Landsbjörgu. Meira »

Nafn mannsins sem lést í Keflavík

Í gær, 14:13 Maður­inn sem lést eftir vinnuslys í Plast­gerð Suður­nesja í gær var fæddur árið 1985.   Meira »

Tólfan heldur uppi stuðinu á EM-torginu

Í gær, 16:57 Fjöldi fólks er kominn saman á EM-torginu, Ingólfstorgi, þar sem leikur Íslands og Sviss á Evrópumóti kvenna í knattspyrnu er sýndur í beinni útsendingu á breiðtjaldi. Meira »

„Óskapnaðurinn“ er Íslandsvinur

Í gær, 15:00 Regnkápa Margrétar Þórhildar Danadrottningar er umdeild í Danmörku, en svo virðist að þetta sé sama kápan og drottningin skrýddist þegar hún kom hingað til lands 1994. Meira »

Mengunin frá rotþró eða dýraúrgangi

Í gær, 13:48 Leitað er að uppsprettu saurkólígerlamengunar í Varmá í Mosfellsbæ en hún er talin stafa annað hvort af rotþróm eða dýraúrgangi. Þetta segir Árni Davíðsson, heil­brigðis­full­trúi Mos­fells­bæj­ar, í sam­tali við mbl.is. Meira »
Tvær sumarhúsalóðir og tveir hlutar í flugskýli til sölu.
Til sölu í kjarrivöxnu landi í Haukadal á Rangárvöllum tveir hlutar í flugskýli ...
Hársnyrtistóll með pumpu
Góður og þægilegur hársnyrtistóll auðvelt að skipta um áklæði. Verðhugmynd 15-20...
Inntökupróf
Palacký University in Olomouc í Tékklandi stefnir að halda inntökupróf í tannlæk...
 
Deiliskipulag
Tilboð - útboð
Kjósarhreppur auglýsir skv....
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
AÐALFUNDUR Aðalfundur Ísfélags Vestmann...
Skrifstofustjóri
Stjórnunarstörf
Skrifstofustjóri óskast til starfa hjá ...
Deiliskipulag
Tilboð - útboð
Kjósarhreppur Kjósarhreppur a...