„Þetta er gríðarleg fötlun“

Össur býður upp á sérsmíði á gervifótum og -höndum.
Össur býður upp á sérsmíði á gervifótum og -höndum. mbl.is/Þorvaldur

„Almenningur hefur oft miklar væntingar. Ef einhver missir útlim er viðhorfið oft á tíðum: „Já, já, þú færð góðan fót og þetta verður ekkert mál.“ En þó svo að fæturnir sem smíðaðir eru hjá Össuri séu afar góðir, þá er það að missa útlim heilmikið mál. Þetta er gríðarleg fötlun.“

Þetta segir Guðbjörg Kristín Ludvigsdóttir, endurhæfingarlæknir á Grensási, í samtali við mbl.is. Hún hélt í morgun tvo fyrirlestra á opnu málþingi á Læknadögum, sem fara fram þessa dagana í Hörpu. Hún ræddi annars vegar um raunveruleikann sem blasir við þeim sem missa útlim og hins vegar um draugaverki.

Tíðnin lægri hér en víða

Guðbjörg Kristín segir að á Íslandi séu á bilinu tíu til tuttugu manns aflimaðir á hverju ári. Tíðnin sé heldur sveiflukennd en mest hafi það verið árið 2011, þegar 25 manns voru aflimaðir.

„Í Bandaríkjunum eru um 185 þúsund manns aflimaðir á ári og ef þær tölur eru yfirfærðar á Ísland ættu um 185 manns að vera aflimaðir hér á landi árlega. Þannig að við erum með mun lægri tíðni en margar aðrar þjóðir, sem betur fer,“ segir hún.

Huga þarf að mörgu eftir aflimun. Guðbjörg Kristín segir að fyrst þurfi stúfurinn að gróa en hann er oft mjög bólginn fyrstu vikurnar eftir aðgerð. Móta þurfi stúfinn svo hann komist í gervifótinn og fer mikið púður í það. Þá þurfi viðkomandi að venjast því að vera ekki með fót og aðlagast stúfnum.

Ekki létt verk

Það er heldur ekki létt verk að læra að ganga á gervifæti, sérstaklega þegar aflimunin er ofan við hné. „Þú þarft að læra að ganga upp á nýtt, þú þarft að læra að treysta fætinum, þú þarft að læra hvernig þú átt að bregðast við þegar þú ert að detta, þú þarft að læra að fara upp og niður stiga, sinna hulsunni og hugsa um fótinn,“ segir hún.

„Þetta er heilmikil fræðsla og fjöldamargir hlutir sem fólk þarf að aðlagast og læra. Síðan þarftu að vera sjálfbjarga á annað hvort hækjum eða í hjólastól,“ útskýrir hún.

Í upphafi endurhæfingar eru því allir þjálfaðir í að verða sjálfbjarga í hjólastól. „Það er grunnfærnin sem fólk þarf að hafa.“

Guðbjörg Kristín segir að oftast sé það eldra fólk sem missir útlim. Um 80% þeirra sem eru aflimaðir séu sextíu ára og eldri. Þá séu verkjavandamál einnig stórt vandamál. Segir hún að um 80% þeirra sem eru aflimaðir séu með verki í stúf eða draugaverki. Sumir glími jafnvel við bæði.

Draugatilfinning og draugaverkir

Hvað felst í draugaverkjum?

„Flestallir sem missa útlim hafa það enn þá á tilfinningunni að fóturinn sé til staðar, þó svo að hann sé farinn. Heilinn fattar það einfaldlega ekki. Þér getur fundist sem svo að fóturinn sé í allskonar stellingum, eins og að snúið sé upp á hann og svo framvegis. Þér getur jafnvel fundist að þú sért að hreyfa tærnar, þó svo að þú sért ekki að gera það,“ segir hún.

„Það er draugatilfinning, sem flestallir sem missa útlim kannast við. En þegar þú færð verki í fótinn, sem geta verið mjög slæmir, þá erum við að tala um draugaverki.“

Mjög misjafnt sé hvenær verkirnir komi fram. Það geti verið eftir nokkra daga eða jafnvel mánuði. „Sumir hafa þá alla ævi meðan þeir dofna hjá sumum eftir vissan tíma,“ segir hún.

„Þetta eru breytingar sem eiga sér stað í tauginni, þar sem skorið er á taugina, í mænunni og upp í heila. Þetta er frekar flókið samspil. Það er stórt svæði í heilanum sem er vant að stjórna og skynja þessi svæði sem búið er að fjarlægja og það svæði er enn til staðar.“

mbl.is

Innlent »

Réttindalaus og undir áhrifum

12:05 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók í morgun karlmann á þrítugsaldri en hann er grunaður um akstur undir áhrifum fíkniefna. Hann var að auki ökuréttindalaus. Maðurinn var stöðvaður á Breiðholtsbraut við Norðlingaholt og færður á lögreglustöð til blóðsýna- og skýrslutöku. Meira »

Eldhúsdagsumræður á Alþingi

11:37 Fram fara almennar stjórnmálaumræður á Alþingi í kvöld eða svinefndar aldhúsdagsumræður þar sem fulltrúar stjórnmálaflokkanna flytja ræður um stöðuna í stjórnmálum landsins. Meira »

Vilja aðkomu Ólafar Nordal

11:21 Samtökin No Borders Iceland hafa óskað eftir viðtali við Ólöfu Nordal innanríkisráðherra vegna máls flóttamannsins Eze Henry Okafor, sem vísað var úr landi í síðustu viku. Eze kom fyrst hingað til lands fyrir um fjórum árum síðan eftir að hafa flúið hryðjuverkasamtökin Boko Haram í Nígeríu. Meira »

Ákært fyrir meiri háttar skattabrot

10:55 Tveir karlmenn á sjötugsaldri hafa verið ákærðir af embætti héraðssaksóknara fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum. Eru þeir ákærðir fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti fyrir félagið Kóngsklöpp og vangoldinni staðgreiðslu. Meira »

Háloftin full af læknanemum

09:15 „Við þurfum að kunna öll öryggisatriði um borð vel og vera með skyndihjálpina á hreinu svo það hjálpar að vera með smá bakgrunn í því,“ segir Sara Margrét Guðnýjardóttir, en hún er ein ellefu læknanema á öðru ári í HÍ sem fengu starf sem flugliðar hjá Icelandair í sumar. Meira »

Dánartíðni vegna krabbameina lækkar

09:06 Merkja má jákvæða þróun í heildartíðni nýgengis krabbameina. Hjá körlum stöðvaðist hækkunin fyrir um sex árum og hefur tíðnin farið lækkandi síðan þá. Hjá konum hefur tíðnin staðið í stað frá aldamótum en merkja má lækkun á allra síðustu árum. Dánartíðni af völdum krabbameina hefur einnig lækkað. Meira »

Búast við góðum stórlaxagöngum

07:37 Búast má við að göngur á stórlaxi verði allgóðar á komandi veiðisumri. Meiri óvissa er um hvernig smálaxagöngurnar verða.  Meira »

Andlit norðursins fékk aðalverðlaun

07:57 Heimildarmyndin Andlit norðursins, sem fjallar um Ragnar Axelsson ljósmyndara og feril hans, fékk aðalverðlaunin á kvikmyndahátíð í Úkraínu, Poltava film festival. Meira »

Helmingi færri kennarar eftir 30 ár

07:02 Líklegt er að mikill skortur verði á grunnskólakennurum eftir fimmtán ár ef ekkert verður að gert. Eftir þrjátíu ár verður fjöldi réttindakennara helmingi minni frá því sem nú er. Meira »

Datt af hestbaki við Sauðárkrók

06:45 Ein manneskja var flutt á sjúkrahúsið á Akureyri eftir að hafa dottið af hestbaki rétt fyrir utan Sauðárkrók.  Meira »

Slasaðist í árekstri við Arnarvatn

06:36 Tveir fólksbílar skullu saman við Arnarvatn í Mývatnssveit rétt fyrir klukkan 18 í gærkvöldi. Einn var fluttur á sjúkrahúsið á Akureyri en fjórir voru í bílunum tveimur. Meira »

Skýjað með köflum í dag

06:26 Spáð er breytilegri átt, 3 til 8 metrum á sekúndu og skýjuðu veðri með köflum en léttir heldur til vestanlands með morgninum. Hiti verður á bilinu 8 til 15 stig yfir daginn Meira »

Samtök flugfélaga lýsa áhyggjum

05:30 IATA, alþjóðasamtök áætlunarflugfélaga, hafa haft samband við flugleiðsögusvið Isavia og lýst áhyggjum sínum af afleiðingum yfirvinnubanns flugumferðarstjóra hér á landi. Meira »

Ólympíufarar hlusta á WHO

05:30 „Við fylgjumst með hvað Alþjóðaheilbrigðisstofnunin er að gera sem og Alþjóðaólympíunefndin og framkvæmdanefnd leikanna,“ segir Líney Rut Halldórsdóttir, framkvæmdastjóri ÍSÍ, spurð um viðbrögð ÍSÍ við opnu bréf sem 150 læknar, vísindamenn og fræðimenn um heim allan sendu frá sér um helgina. Meira »

4 dagar eftir af þinginu

05:30 Fjórir dagar eru eftir af þingstörfum áður en þingmenn halda í sumarleyfi. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokks, segist reikna með að fyrir þann tíma muni ríkisstjórnarflokkarnir reyna að klára ýmis mál sem fyrir liggja í þinginu. Meira »

Andlát: Brynjólfur Sveinbergsson

05:30 Brynjólfur Sveinbergsson, fv. mjólkurbússtjóri, andaðist á Sjúkrahúsinu á Hvammstanga að kvöldi 25. maí sl. Hann var fæddur á Blönduósi 17. jan. 1934. Meira »

Nær 1.000 hafa kosið forseta

05:30 Tæplega fjórar vikur eru nú til forsetakosninga og hefur utankjörfundaratkvæðagreiðsla nú staðið yfir í fjórar vikur.  Meira »

Segir fagháskólanám í bígerð

05:30 Vilhjálmur Egilsson, rektor Háskólans á Bifröst, segir fjarri lagi að of margir séu í háskólanámi í tilteknum greinum, eins og t.d. lögfræði. Meira »
Til sölu B & O, BeoSound 3000
Til sölu Bang & Olufsen, BeoSound 3000, útvarp og geislaspilari. Selst með orgin...
Lincoln Mark III 1969
Til sölu þessi eðal fornbíll. Bíllin er óryðgaður en þarfnast sprautunar og fle...
Þjóðlegir skartgripir og minjagripir
Mikið úrval af skarti og minjagripum úr silfri er tengist víkingatímanum og fyrr...
Húsnæði óskast í sumar, helst í Hafnarfirði.
Húsnæði óskast í júní til ágúst, helst í Hafnarfirði, 3 svefnherbergi, Helst me...
 
Sölufulltrúi/ tæknimaður
Önnur störf
Framtíðarstörf Óskum eftir að ráða st...
Útboð viðbygging v íþróttamiðstöðina
Tilboð - útboð
Útboð Fjallabyggð óskar e...
Hluthafafundur vegna slitameðferðar m
Fundir - mannfagnaðir
Hluthafafundur vegna slitameðferðar...
Sölustjóri bakarí og matvælaiðnaður
Sölu/markaðsstörf
Sölustjóri -bakarí & matvælaiðnaður...