Kallar lán móðurlífs á greiðslu?

Guðmundur Rúnar Guðmundsson

„Af hverju má ekki borga vel fyrir krefjandi vinnu eins og að ganga með barn?“ Þessari spurningu varpaði Jónína Einarsdóttir, prófessor í mannfræði við Félags- og mannvísindadeild Háskóla Íslands, fram eftir fyrirlestur um staðgöngumæðrun í hádeginu í dag. Spurningunni hefur ekki verið svarað.

Jónína kynnti ásamt Helgu Finnsdóttur,  MA í mannfræði og sérfræðingi í mannauðs- og launamálum hjá Samgöngustofu, niðurstöðu rannsóknar á staðgöngumæðrum sem og hugmyndir fjölmiðla og áhugafólks um staðgöngumæðrun um konur sem ganga með barn fyrir aðra.

Í máli sínu vísaði Helga meðal annars til fréttar DV frá 1984. Í fréttinni var greint frá franskri staðgöngumóður sem fékk greitt fyrir að ganga með barnið: „Frakkar hafa nú eignast sína fyrstu „staðgengilsmóður“ og heitir hún Patricia og er 21 ars. Móðir af þessu tagi er kona sem „lánar annarri konu leg sitt“. [...] Fyrir erfiðið fær hún svo greidda um 50 þúsund franka.“

Helga sagði að þessi grein, og önnur sem birtist í sama blaði tveimur mánuðum síðar, hefði alveg eins getað birst í dagblöðum í dag. „Þarna er fjallað um sömu atriði og sömu erfiðu spurningar vakna.“

Sækja engu að síður til útlanda

Jónína sagði að hér á landi væri gjarnan vísað til þess, í hita leiksins, að engin vandamál fylgdu staðgöngumæðrun. Það væri hins vegar rangt og kæmi meðal annars fram í umsögn Staðgöngu, stuðningsfélags staðgöngumæðrunar á Íslandi, um þingsályktunartillögu sem lögð fram fram og samþykkt á Alþingi. 

Hún sagði að það hefði sýnt sig bæði í Ástralíu og Bretlandi, þar sem staðgöngumæðrun var leyfð, að engu að síður leituðu fleiri Ástralir og Bretar en áður til Indlands eftir staðgöngumæðrum. Komi þar til ýmsar ástæður, meðal annars að auðveldara sé að tryggja nafnleynd í Indlandi og ekki vilji allir hafa staðgöngumóðurina í sínu nánasta umhverfi. Þá sé þjónusta í Indlandi hröð og kostnaður jafnvel lægri, þrátt fyrir að þar sé ekki krafa um staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni.

Í þingsályktunartillögunni sem þingmenn samþykktu segir: „Alþingi ályktar að fela velferðarráðherra að skipa starfshóp sem undirbúi frumvarp til laga sem heimili staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni.“ Starfshópurinn er að störfum og í lok janúar flutti Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra skýrslu um gang mála.

Kristján sagði meðal annars: „Það er vandasamt og í mörgu flókið að tryggja að eingöngu verði um að ræða staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni og um leið takmarka möguleika til að fara utan og nýta verslun með staðgöngumæðrun. Þá þarf að hyggja að mörgu til að tryggja að réttindi allra séu virt en barnið sjálft hlýtur þar að vera í öndvegi, samanber hina mikilvægu réttarreglu um að það ráði ávallt sem barninu er fyrir bestu. En til að Alþingi geti tekið vel ígrundaða ákvörðun við frekari vinnslu málsins þarf að svara ýmsum spurningum eins og nefnt hefur verið.“

Sárt að láta frá sér barn

Það að svara þurfi spurningum var eiginlega inntakið í hádegisfyrirlestrinum. „Okkar niðurstaða er að það sé skortur á rannsóknum,“ sagði Jónína og að þær rannsóknir sem gerðar hafi verið byggist á mjög litlu úrtaki. Lítið sé um rannsóknir á upplifun og aðstæðum staðgöngumæðra og það sé vöntun á langtímarannsóknum á heilsu og velferð staðgöngumæðra.

Það að lögleiðing í öðrum löndum virðist auka ásókn í erlendar staðgöngumæður veki einnig athygli og þá staðfesti allar rannsóknir að framkvæmdin sé ekki án vandamála. Staðgöngumæður séu almennt í lægri efnahags-, menntunar- og félagslegri stöðu en verðandi foreldrar sem sé staðreynd en um það sé deilt hvað sú staðreynd hafi að segja.

Hún sagði það staðreynd að vandamál fylgdu staðgöngumæðrun, því yrði ekki neitað. Svo þyrfti að ræða um það hversu mörg og mikil vandamálin væru og hvað væri ásættanlegt. „Við erum sammála um að það sé mikil vinna að ganga með barn. Mér finnst það mjög ólíklegt að það sé ekki sárt að láta frá sér barn sem maður hefur gengið með, og bæta því ofan á meðgönguna. Af hverju má ekki fá vel greitt fyrir það?“

Þá benti hún á þá óljósu línu sem er á milli staðgöngumæðrunar í velgjörðarskyni og hagnaðarskyni. Jónína sagðist ekki geta séð fyrir sér hvernig eftirliti væri háttað með því að staðgöngumæðrun hér á landi yrði einungis í velgjörðarskyni. „Það kallar á persónunjósnir að ganga úr skugga um að staðgöngumóðirin hagnist ekki, fylgjast þar með gjöfum verðandi foreldra og annað slíkt. Ég veit ekki hvernig slíkt eftirlit ætti að vera. Sjálf tel ég að það sé meiriháttar mál að láta frá sér barn og þá ætti viðkomandi að minnsta kosti að fá vel greitt fyrir það.“

Grein DV um franska staðgöngumóður frá árinu 1984.
Grein DV um franska staðgöngumóður frá árinu 1984. Skjáskot/Tímarit.is
Grein DV um staðgöngumóður frá árinu 1985.
Grein DV um staðgöngumóður frá árinu 1985. Skjáskot/Tímarit.is
mbl.is

Innlent »

Mjög vætusamt um helgina

06:38 Rysjótt en milt veður næstu daga og mjög vætusamt um helgina, segir í hugleiðingum veðurfræðings Veðurstofu Íslands.  Meira »

Byggt yfir Hafró við Fornubúðir

05:30 Stefnt er að því að starfsemi Hafrannsóknastofnunar geti flutt í nýtt hús við Fornubúðir 5 í Hafnarfirði í ársbyrjun 2019, en áætlað er að þessi áfangi hússins rísi á um 15 mánuðum. Reiknað er með að jarðvinna við bygginguna geti hafist upp úr næstu mánaðamótum eða um leið og framkvæmdaleyfi verður veitt. Meira »

Vilja fá að veiða í fleiri veiðarfæri

05:30 Minni afli línubáta frá Snæfellsnesi hefur skapað erfiðleika í haust fyrir þá sem beita í landi. Aflatregða og smár fiskur bætast við lægra verð á fiskmörkuðum, en á sama tíma hefur tilkostnaður í landi aukist. Meira »

Sjúkdómahættan fer vaxandi

05:30 Ef þátttaka í bólusetningum er ekki betri en skráningar benda til getum við lent í vanda og sjúkdómahættan fer vaxandi,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir í samtali við Morgunblaðið. Meira »

Hvatt til skimunar og árangur góður

05:30 Allt að 95% þeirra 600 sem hófu meðferð gegn lifrarbólgu C á sl. ára hafi læknast. Opinbert átak gegn þessum sjúkdómi hófst í fyrra og talið er að nú þegar hafi náðst til allt að 80% þeirra sem smitast hafa. Meira »

Segir réttindi í algeru uppnámi

05:30 Fyrir liggur eftir stjórnarslitin að ekki verður leyst með lagasetningu á næstunni úr djúpstæðum ágreiningi ASÍ og Samtaka atvinnulífsins við Fjármálaeftirlitið um hvort flytja má tilgreinda séreign sjóðfélaga lífeyrissjóða frá þeim sjóði sem tekur við iðgjaldi til skyldutryggingar. Meira »

Píratar boða til prófkjörs

05:30 „Við eigum að úrvalsfólki að ganga og ég held að þetta verði æsispennandi. Lýðræðið ræður hjá okkur eins og alltaf,“ segir Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata. Meira »

Víðtækt samkomulag um lífeyrismál

05:30 Náðst hefur samkomulag ASÍ, ríkisins og Reykjavíkurborgar sem tryggir að þúsundir félagsmanna ASÍ sem starfa hjá ríki og borg verði jafnsettir öðrum opinberum starfsmönnum hvað lífeyrisréttindin varðar. Meira »

Nagdýrið líklega með spínatinu

Í gær, 23:33 Samkvæmt úttekt Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur, eftir að tilkynnt var um nagdýr í spínati á veitingastaðnum Fresco, er talið líklegt að dýrið hafi komið með hráefninu frá Spáni. Spínatið er flutt óhreinsað til landsins og hafði ekki verið hreinsað á veitingastaðnum. Meira »

Íbúum verði ekki mismunað eftir hverfum

Í gær, 22:27 Sjálfstæðismenn vilja að afgreiðslutími sé lengdur í öllum sundlaugum í Reykjavík, ekki bara sumum líkt og borgarráð samþykkti fyrr í haust. Tillögu þessa efnis var vísað til fjárhagsáætlanagerðar næsta árs á borgarstjórnarfundi í vikunni. Meira »

Segir dómgreind Katrínar hafa brjálast

Í gær, 22:25 „Það virðist nokkuð ljóst að VG og Sjálfstæðisflokkurinn ætla að gera einbeitta tilraun til þess að mynda ríkisstjórn eftir skyndikosningarnar í næsta mánuði. Það er út af fyrir sig ekkert heimskuleg hugmynd.“ Meira »

11 mánuðir fyrir ítrekuð brot

Í gær, 21:45 Héraðsdómur Reykjavíkur hefur kveðið upp 11 mánaða fangelsisdóm yfir manni á fimmtugsaldri fyrir ítrekuð umferðarlagabrot og brot á fíkniefnalögum. Þá verður maðurinn sviptur ökuréttindum ævilangt. Meira »

„Ég stóð varla í fæturna“

Í gær, 21:30 Fjölskylda Signýjar Bergsdóttur þurfti að flýja heimili sitt eftir að jarðskjálfti upp á 7,1 reið yfir Mexíkóborg í gær og eru sprungur í húsi þeirra. Hún stóð varla í fæturna er skjálftinn reið yfir og sá fjölda hruninna og skemmdra húsa á leið sinni heim. Signý segir hús enn vera að falla saman. Meira »

Fresta landsfundi til næsta árs

Í gær, 20:28 Ákveðið var á fundi miðstjórnar Sjálfstæðisflokksins í dag að fresta landsfundi flokksins þar til í byrjun næsta árs. Þetta staðfestir Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, þingmaður og ritari Sjálfstæðisflokksins, í samtali við mbl.is. Meira »

Rákust saman í háloftunum

Í gær, 19:40 Tvær litlar flugvélar rákust saman í háloftunum í íslenskri lofthelgi fyrir um tveimur vikum. Atvikið átti sér stað í um 3.000 feta hæð vestan við Langjökul 5. september og er málið til rannsóknar hjá rannsóknarnefnd samgönguslysa. Meira »

Djúp lægð á leiðinni

Í gær, 20:35 Mikil úrkoma var á sunnanverðum Austfjörðum og á Ströndum í dag. Það er haustveður í kortunum en djúp lægð er á leið í átt til landsins og má búast við stormi á laugardaginn. Meira »

Ungir vísindamenn í víking

Í gær, 20:00 Herdís Ágústa Kristjánsdóttir Linnet og Vífill Harðarson halda í lok vikunnar til Tallinn þar sem þau taka þátt í Evrópukeppni ungra vísindamanna. Þau sigruðu í landskeppni ungra vísindamanna sem fór fram í Háskóla Íslands í vor. Meira »

Stöðvuðu för bílaþjófs

Í gær, 19:10 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu með aðstoð sérsveitar ríkislögreglustjóra stöðvaði för bílaþjófs í grennd við Bústaðaveg fyrr í kvöld. Vitni segist hafa séð lögreglubíl og bíl sérsveitarinnar aka á eftir bílnum í forgangsakstri og að annarri lögreglubifreiðinni hafi verið ekið utan í bílinn. Meira »
Mitsubishi Outlander 2007 dekurbíll til sölu
1 eigandi frá upphafi, ekinn aðeins 75.000 km. 5 gíra, bensín, 4WD, ný dekk, nýj...
VIÐHALD FASTEIGNA
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
www.skutla.com sendibílar 867-1234
Rafknúin tröpputrilla fyrir ísskàpinn, þvottavélina, þurrkarann o.fl. Skutl, vör...
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
 
Eldri borgarar
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar, útskurður, pappamódel...
Framhaldssala
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Opinn fundur
Fundir - mannfagnaðir
Sjálfstæðisflokkurinn í Hafnarfi...
Framhaldssölur
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...