Kallar lán móðurlífs á greiðslu?

Guðmundur Rúnar Guðmundsson

„Af hverju má ekki borga vel fyrir krefjandi vinnu eins og að ganga með barn?“ Þessari spurningu varpaði Jónína Einarsdóttir, prófessor í mannfræði við Félags- og mannvísindadeild Háskóla Íslands, fram eftir fyrirlestur um staðgöngumæðrun í hádeginu í dag. Spurningunni hefur ekki verið svarað.

Jónína kynnti ásamt Helgu Finnsdóttur,  MA í mannfræði og sérfræðingi í mannauðs- og launamálum hjá Samgöngustofu, niðurstöðu rannsóknar á staðgöngumæðrum sem og hugmyndir fjölmiðla og áhugafólks um staðgöngumæðrun um konur sem ganga með barn fyrir aðra.

Í máli sínu vísaði Helga meðal annars til fréttar DV frá 1984. Í fréttinni var greint frá franskri staðgöngumóður sem fékk greitt fyrir að ganga með barnið: „Frakkar hafa nú eignast sína fyrstu „staðgengilsmóður“ og heitir hún Patricia og er 21 ars. Móðir af þessu tagi er kona sem „lánar annarri konu leg sitt“. [...] Fyrir erfiðið fær hún svo greidda um 50 þúsund franka.“

Helga sagði að þessi grein, og önnur sem birtist í sama blaði tveimur mánuðum síðar, hefði alveg eins getað birst í dagblöðum í dag. „Þarna er fjallað um sömu atriði og sömu erfiðu spurningar vakna.“

Sækja engu að síður til útlanda

Jónína sagði að hér á landi væri gjarnan vísað til þess, í hita leiksins, að engin vandamál fylgdu staðgöngumæðrun. Það væri hins vegar rangt og kæmi meðal annars fram í umsögn Staðgöngu, stuðningsfélags staðgöngumæðrunar á Íslandi, um þingsályktunartillögu sem lögð fram fram og samþykkt á Alþingi. 

Hún sagði að það hefði sýnt sig bæði í Ástralíu og Bretlandi, þar sem staðgöngumæðrun var leyfð, að engu að síður leituðu fleiri Ástralir og Bretar en áður til Indlands eftir staðgöngumæðrum. Komi þar til ýmsar ástæður, meðal annars að auðveldara sé að tryggja nafnleynd í Indlandi og ekki vilji allir hafa staðgöngumóðurina í sínu nánasta umhverfi. Þá sé þjónusta í Indlandi hröð og kostnaður jafnvel lægri, þrátt fyrir að þar sé ekki krafa um staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni.

Í þingsályktunartillögunni sem þingmenn samþykktu segir: „Alþingi ályktar að fela velferðarráðherra að skipa starfshóp sem undirbúi frumvarp til laga sem heimili staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni.“ Starfshópurinn er að störfum og í lok janúar flutti Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra skýrslu um gang mála.

Kristján sagði meðal annars: „Það er vandasamt og í mörgu flókið að tryggja að eingöngu verði um að ræða staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni og um leið takmarka möguleika til að fara utan og nýta verslun með staðgöngumæðrun. Þá þarf að hyggja að mörgu til að tryggja að réttindi allra séu virt en barnið sjálft hlýtur þar að vera í öndvegi, samanber hina mikilvægu réttarreglu um að það ráði ávallt sem barninu er fyrir bestu. En til að Alþingi geti tekið vel ígrundaða ákvörðun við frekari vinnslu málsins þarf að svara ýmsum spurningum eins og nefnt hefur verið.“

Sárt að láta frá sér barn

Það að svara þurfi spurningum var eiginlega inntakið í hádegisfyrirlestrinum. „Okkar niðurstaða er að það sé skortur á rannsóknum,“ sagði Jónína og að þær rannsóknir sem gerðar hafi verið byggist á mjög litlu úrtaki. Lítið sé um rannsóknir á upplifun og aðstæðum staðgöngumæðra og það sé vöntun á langtímarannsóknum á heilsu og velferð staðgöngumæðra.

Það að lögleiðing í öðrum löndum virðist auka ásókn í erlendar staðgöngumæður veki einnig athygli og þá staðfesti allar rannsóknir að framkvæmdin sé ekki án vandamála. Staðgöngumæður séu almennt í lægri efnahags-, menntunar- og félagslegri stöðu en verðandi foreldrar sem sé staðreynd en um það sé deilt hvað sú staðreynd hafi að segja.

Hún sagði það staðreynd að vandamál fylgdu staðgöngumæðrun, því yrði ekki neitað. Svo þyrfti að ræða um það hversu mörg og mikil vandamálin væru og hvað væri ásættanlegt. „Við erum sammála um að það sé mikil vinna að ganga með barn. Mér finnst það mjög ólíklegt að það sé ekki sárt að láta frá sér barn sem maður hefur gengið með, og bæta því ofan á meðgönguna. Af hverju má ekki fá vel greitt fyrir það?“

Þá benti hún á þá óljósu línu sem er á milli staðgöngumæðrunar í velgjörðarskyni og hagnaðarskyni. Jónína sagðist ekki geta séð fyrir sér hvernig eftirliti væri háttað með því að staðgöngumæðrun hér á landi yrði einungis í velgjörðarskyni. „Það kallar á persónunjósnir að ganga úr skugga um að staðgöngumóðirin hagnist ekki, fylgjast þar með gjöfum verðandi foreldra og annað slíkt. Ég veit ekki hvernig slíkt eftirlit ætti að vera. Sjálf tel ég að það sé meiriháttar mál að láta frá sér barn og þá ætti viðkomandi að minnsta kosti að fá vel greitt fyrir það.“

Grein DV um franska staðgöngumóður frá árinu 1984.
Grein DV um franska staðgöngumóður frá árinu 1984. Skjáskot/Tímarit.is
Grein DV um staðgöngumóður frá árinu 1985.
Grein DV um staðgöngumóður frá árinu 1985. Skjáskot/Tímarit.is
mbl.is

Innlent »

Kýldur ítrekað í andlitið

11:23 Karlmaður var kýldur ítrekað í andlitið fyrir utan veitingastað í miðborginni snemma í morgun.   Meira »

John Snorra gengur vel í vitlausu veðri

10:29 Fjallagarpurinn John Snorri Sigurjónsson er kominn í búðir tvö á fjallinu K2 ásamt fjórum öðrum en hann freistar þess að verða fyrsti Íslendingurinn til að ná á topp fjallsins sem er eitt það hættulegasta í heimi. Tæplega þriðjungur þeirra sem reyna við fjallið láta lífið við það. Meira »

„Hjartans þakkir fyrir allt sem þið gerðuð“

08:19 Foreldrar Jennýjar Lilju, þriggja ára stúlku sem lést í slysi í október árið 2015, hafa fært Björgunarfélaginu Eyvindi öndunarvél og súrefnismettunarmæli að gjöf. Tækin eru ætluð til að hafa í bíl vettvangshóps björgunarfélagsins. Félagar í Eyvindi komu fyrstir að slysinu sem varð við sveitabæ í Biskupstungum. Meira »

Spá 25 stiga hita

07:37 Veðrið mun halda áfram að leika við Norðlendinga og nærsveitamenn í dag og spáir Veðurstofa Íslands allt að 25 stiga hita á norðaustanverðu landinu. Varað er við hvassviðri á norðanverðu Snæfellsnesi. Meira »

Sagður hafa fallið fimm metra

06:16 Maður var fluttur á slysadeild Landspítalans í nótt eftir fall við Marteinslaug í Grafarholti. Lögreglunni barst tilkynning um málið rétt fyrir klukkan 2 í nótt og samkvæmt henni hafði maðurinn fallið fimm metra. Meira »

Tilkynnt um mann í sjónum við Granda

06:06 Rétt fyrir klukkan þrjú í nótt barst lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu tilkynning um mann sem hefði fallið í sjóinn við Grandagarð. Meira »

Fjölmenni í Ásbyrgi

Í gær, 23:15 „Menn endast hérna á meðan veðrið er gott,“ segir Guðmundur Ögmundsson þjóðgarðsvörður um tjaldsvæðið í Ásbyrgi en um 7-800 manns hafa lagt leið sína þangað til þess að tjalda í góða veðrinu. Meira »

Handtekinn í brúðkaupi

05:58 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók mann í brúðkaupsveislu í nótt.  Meira »

John Snorri er lagður af stað

Í gær, 22:59 John Snorri Sigurjónsson er að leggja af stað í leiðangurinn á topp fjallsins K2 sem er talið eitt það hættulegasta í heimi. Takist honum ætlunarverkið verður hann fyrstur Íslendinga til að klífa fjallið. Aðeins 240 manns hafa komist á topp fjallsins og 29 prósent þeirra sem reyna það láta lífið. Meira »

Smíðar báta fyrir fiskeldi

Í gær, 21:29 „Áhugi á fiskeldi er að aukast, það vantar báta sem eru fljótari í förum en tvíbytnurnar,“ segir Vilhjálmur B. Benediktsson, framkvæmdastjóri Pípulagningarþjónustu Vilhjálms og Axels og Bátasmiðjunnar Ránar á Djúpavogi. Meira »

Leitinni frestað um sinn

Í gær, 21:10 Áfram var leitað í dag að Georgíumanninum Nika Begades, sem féll í Gullfoss á miðvikudag. Leitarsvæðið á ánni var stækkað til muna í dag og var leitað frá Laugarási og vel upp fyrir Brattholt. Meira »

Heimur kvikmynda er alþjóðlegur

Í gær, 21:00 Ragnhildur Magnúsdóttir Thordarson, eða Ragga eins og hún er alltaf kölluð, er búsett í Los Angeles í Bandaríkjunum, þar sem hún starfar hjá hinum virta skóla New York Film Academy. Ragnhildur hefur tekið þátt í fjölda verkefna bæði erlendis sem og hér heima og var meðal annars ráðgjafi teymisins á bak við Simpson-þættina vinsælu þegar Íslandsþáttur þeirra var gerður. Meira »

Vinningsmiðinn seldur í Garðabæ

Í gær, 19:37 Einn hafði heppnina með sér þegar dregið var út í Lottó í kvöld, en sá miðahafi hafði fjórar réttar tölur auk bónustölunnar, að því er fram kemur í tilkynningu frá Íslenskri getspá. Meira »

Fékk fyrsta Moggann í arf

Í gær, 19:24 „Blaðið er nánast eins og nýtt þrátt fyrir að vera næstum orðið 104 ára,“ segir Kjartan Aðalbjörnsson, eigandi fyrsta tölublaðs Morgunblaðsins í upprunalegu prenti. Meira »

Margir á tjaldsvæðinu í Ásbyrgi

Í gær, 19:04 Þétt er setið á tjaldsvæðunum í Ásbyrgi, þar sem í dag er tuttugu stiga hiti og léttskýjað. Sú veðursæld laðar að og hefur fjöldi fólks verið á svæðinu í líðandi viku. Meira »

Vinnuslys á Suðurlandi

Í gær, 19:26 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð út rétt fyrir klukkan sjö í kvöld til þess að sækja slasaðan mann á Suðurland, skammt frá Hrólfsstaðahelli og Leirubakka, sem lenti í vinnuslysi. Meira »

Gjaldheimta hafin við Seljalandsfoss

Í gær, 19:07 Gjaldtaka er hafin við Seljalandsfoss. Rukkað er á bílastæðinu við fossinn og er sólarhringsgjald fyrir hvern bíl 700 krónur en 3 þúsund fyrir rútur. Gjöldunum mun vera ætlað að standa straum af kostnaði vegna uppbyggingar innviða við fossinn. Meira »

Gleymdi dómarinn spjöldunum í hálfleik?

Í gær, 18:27 Dómararnir í leik Íslands og Sviss fengu ekki mikið lof frá íslenskum Twitter-notendum svo ekki sé kveðið fastar að orði. Bragi Valdimar Skúlason grínisti var einn þeirra og velti hann fyrir sér hvort dómarinn hafi hreinilega ekki skammast sín fyrir að hafa gleymt spjöldunum í sjoppunni í hálfleik. Meira »
HARMONIKKUHURÐIR SPARA MIKIÐ PLÁSS
Margar gerðir, smíðaðar eftir máli. Verð frá kr. 13.900,- Sími 848 3215 www.byg...
Viðhald fasteigna
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
Bátakerru stolið
Þessari kerru var stolið um Hvítasunnuhelgina í bryggjuhverfinu í Reykjavík. Þei...
Höfuðverkur, endalaus þreyta, svefnleysi
Er með til leigu OZONE lofthreinsitæki ( margir kalla þetta JÓNAR tæki ). Eyði...
 
Samkoma fellur niður í kvöld
Félagsstarf
Hörgshlíð 12 Samkoma fellur niður í kv...
Deiliskipulag
Tilboð - útboð
Kjósarhreppur Kjósarhreppur a...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar/útskurður m./leiðb. kl...
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Hollvinasamtaka Heilsustofn...